Gehergroepeerd

Groepsfoto met blanco achterzijde van negen vermoedelijk Belgische militairen uit de Eerste Wereldoorlog. De mannen dragen een combinatie van militaire uniformstukken en werkkleding, wat wijst op een situatie buiten de directe frontlinie, bijvoorbeeld in een achtergebied of tijdelijk kamp.

De combinatie van kleding en locatie zou kunnen wijzen op een Belgisch legerkamp in Noord-Frankrijk, mogelijk in de regio Calais–Duinkerke–Saint-Omer, in de periode 1914 of begin 1915.

Wanneer we de man linksachter nader bekijken, lijkt op zijn kraag een verticale rangschikking van een ‘X’ en een ‘5’ zichtbaar. De Belgische artillerie gebruikte gekruiste kanonnen (een X‑vorm) als symbool, vaak in combinatie met een regimentsnummer. Op basis hiervan zou deze man mogelijk tot het 5e Regiment Artillerie hebben behoord, al is dit op grond van de foto niet met zekerheid vast te stellen.

Na de val van Antwerpen (10 oktober 1914) trok het Belgische leger zich terug via onder meer Sint-Niklaas, Eeklo en Zelzate richting Frankrijk. Daar werden de troepen opgevangen en ondergebracht in verschillende kampen in Noord-Frankrijk. In de omgeving van onder meer Wormhout, Kassel en Steenvoorde verbleven Belgische eenheden in houten barakken, geïmproviseerde kampen en oefenterreinen voor hergroepering en hertraining.

De foto lijkt goed te passen binnen deze periode (laat 1914 – begin 1915). Belgische militairen droegen toen nog vaak de donkerblauwe uniformen model 1913, kepi’s en kraagspiegels met eenheidssymbolen en regimentsnummers. Deze elementen sluiten aan bij wat op de foto zichtbaar is, al blijft een exacte datering en lokalisering onzeker.

Communieportret

We zien een sepia(kleurig) studioportret van een jong meisje in een lange witte communiejurk met fijne borduursels en een sluier die over haar schouders valt. Ze staat naast een sierlijk houten tafeltje waarop een mandje bloemen en een paar handschoenen liggen. De achtergrond is eenvoudig en zacht belicht. Onder aan de kaart staat de naam van de fotograaf en het adres van de studio:

Hergel Phot. 22, Rue Neuve, Bruxelles

Deze fotograaf heeft geen eigen lemma in FOMU, maar de naam wordt wel genoemd bij informatie over collega Auguste Depret, omdat hij op hetzelfde adres in Brussel gevestigd is geweest. Er is ook enige tijd een Atelier Cornelisse‑Hergel geweest, maar daar houdt de beschikbare informatie wel op. Dit lijkt typisch zo’n fotograaf die vooral bekend is via bewaard gebleven foto’s, en niet via officiële registers.

Carli, Frederik Hendrik (foto’s)

In diverse online stambomen komen we de naam tegen van Frederik Hendrik Carli (31‑12‑1889 ‑ ??), geboren te Semarang, Midden-Java, Nederlandsch-Indië. De exacte datum van overlijden is moeilijk te vinden. Naar alle waarschijnlijkheid is hij overleden op Nieuw-Guinea, wat het zoeken bemoeilijkt, en moet de datum van overlijden na augustus 1955 liggen (de eigenaar van de foto’s hierboven weet dat er op die datum nog contact is geweest met Nederland).

Op sommige stamboomsites staat als geboortedatum 1890 vermeld, maar blijkens een extract uit het stamboek bij het Departement van Oorlog (zie onderaan) is de datum wel degelijk 31 december 1889. Zijn ouders waren Adrianus Bernardus Carli en een Javaanse vrouw, die geboekstaafd staat als Paliah.

F.H. Carli is getrouwd geweest met Anna Jacoba Boyd (in sommige documenten gespeld als Boijd) en na haar overlijden met haar zuster Marie Boyd (idem). Uit beide huwelijken zijn kinderen geboren.

Het is hier niet de bedoeling een complete stamboom op te zetten, maar juist om informatie voor bestaande stambomen te bieden. Tot nu toe zijn er namelijk nergens foto’s opgedoken van Frederik Hendrik Carli. De foto’s hierboven komen uit een familiearchief van een kleindochter van F.H. Carli die in Nederland woont. Uit de tekst op de achterkant van de foto’s blijkt dat het hier gaat om:

1. Frederik Hendrik Carli, studioportret

2. Frederik Hendrik Carli en eerste echtgenote Anna Jacoba Boyd

3. Frederik Hendrik Carli en tweede echtgenote Marie Boyd

4. Paliah (bijnaam Tjang), moeder van Frederik Hendrik Carli, pasfoto

We hebben hier dus verschillende foto’s van F.H. Carli, zijn echtgenotes Anna Jacoba Boyd en Marie Boyd en, verrassend genoeg, een foto van zijn moeder Paliah, bij deze tak van de familie vooral bekend onder haar roepnaam Tjang (een naam die F.H. Carli zelf ook gebruikte, zoals blijkt uit een ansichtkaart uit Nieuw-Guinea aan Nederland).

Mensen die werken aan een stamboom waarin een of meer van deze personen voorkomen, hebben hierbij toestemming om deze foto’s te gebruiken. Mocht uw interesse verder gaan, dan zijn er nog een paar foto’s in deze verzameling. Op verzoek kunt u een link krijgen naar een online album met alle foto’s.

Hipstamatic: Alexander 35 + Nor'Shor 72

Geïnstitutionaliseerd

KBTR, TivoliVredenburg, maart 2026.

Even veiligstellen

Geregistreerde: Everardus Johannes Petrus van der Kroft

Geboortedatum: 31‑10‑1929

Geboorteplaats: ’s‑Gravenhage

Geregistreerde: Johannes Petrus Augustinus van der Kroft

Geboortedatum: 06‑02‑1932

Geboorteplaats: ’s‑Gravenhage

Foto 1: Everardus Johannes Petrus van der Kroft (links) en Johannes Petrus Augustinus van der Kroft

Foto 2:

J.P.A. van der Kroft (Jan) staand tweede van links; E.J.P. van der Kroft (Eef) staand vierde van links

Foto 3:

J.P.A. van der Kroft (Jan) rechts; de persoon links is onbekend.

Foto’s uit eigen collectie. Van alle foto’s is de exacte datum onbekend. Foto 3 is een kopie; de locatie van het origineel is onbekend.

Bevolkingsregister gemeente Den Haag Bevolkingsregister met Petrus Adrianus Marinus van der Kroft

Doe maar mijn vakje rood maken

Mixed media op basis van lokale verkiezingsfolder, maart 2026.

Hipstamatic: Franco + Wanli UFO

Zanele Muholi – 2026 Hasselblad Award Laureate

Zanele Muholi – 2026 Hasselblad Award Laureate

South African photographer Zanele Muholi: 

‘My mother worked for a white family. I remember the pools I wasn’t allowed to swim in’ (interview)

Ontsnapt aan de struikelstenen

Als je door Zevenaar wandelt, kan het je haast niet ontgaan dat er veel struikelstenen liggen die de aandacht vragen voor leden van de familie Gans, bijvoorbeeld op de Arnhemseweg, in de Marktstraat en in de Grietsestraat. Deze stenen maken deel uit van een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, bedoeld om slachtoffers van het nationaal­socialisme te herdenken op de plek waar zij voor het laatst vrijwillig woonden.

Wie de struikelstenen ziet, krijgt al snel de indruk dat de hele familie Gans in de Holocaust is omgekomen. Juist daarom was het verrassend om in het boek Een adres van Michal Citroen een fragment tegen te komen waarin Holocaust-overlevende Henry Gans zelf aan het woord komt.

Na wat zoekwerk kwam ik terecht op een site met de biografie van Dr. Henry Gans, M.D., Ph.D.: 

Born in Zevenaar, the Netherlands, in 1925, he survived the Holocaust by hiding for almost three years on a remote farm where he worked with farm animals and performed the other farm chores.

Op die site vind je ook een foto van Henry Gans en kun je lezen dat hij niet alleen een geslaagde medische loopbaan heeft gehad, maar ook de tijd heeft gekregen om boeken te schrijven. 

Besides two medical texts: Introduction into Hepatic Surgery, Elsevier, Amsterdam, London, Dallas and Toronto, 1955, and a monograph in the Current Problems in Surgery series, Hemostasis and the Surgical Patient, Yearbook Publisher, Chicago, 1969, and his research and clinical papers, he wrote during his retirement a book of stories: Stories My Mother Never Told Me, Trafford Publ., Victoria BC / Oxford UK, 2007, and a trilogy: The Holocaust Legacy Trilogy, Vol. I: Tangled Lives, Vol. II: Trivial Pursuit, and Vol. III: Caveat Emptor. Trafford Publishing, 2007.

In een hoofdstuk op joodsamsterdam.nl/zevenaar/ wordt eveneens aandacht besteed aan de overlevende tak van de familie Gans, onder het kopje Nieuwe Doelenstraat 2 – familie Gans: 

[...] Louis en Henny werden in het laatste oorlogsjaar gescheiden van elkaar ondergebracht, maar hun zonen bleven wel bij elkaar bij Hendrik Jan en Grada Smeenk-Eelderink (beiden geboren in 1867 in Zelhem) in het naburige Angerlo op boerderij De Papenheuvel in de Kleine Veldstraat B38 (huidig nummer 2). Na de oorlog bleek de complete familie Gans de oorlog te hebben overleefd. De broers gingen beiden medicijnen studeren en in de jaren vijftig vertrok Maurits naar Canada en Henry naar de VS. 

Dat er in Zevenaar relatief veel struikelstenen voor leden van één familie liggen, heeft waarschijnlijk ook te maken met het feit dat de familie Gans hier vóór de oorlog relatief groot was en meerdere gezinnen in de stad woonden. Het is goed om te ontdekken dat deze periode ook lichtpuntjes heeft gekend. Henry Gans en zijn gezinsleden wisten te ontsnappen aan het lot dat voor zoveel van hun familieleden eindigde ‘onder een struikelsteen’. De boeken van Henry Gans zijn antiquarisch nog te vinden, bijvoorbeeld via AbeBooks.

Scheveningen, april 1973

Gevonden in het familiearchief:

De Norderney, het zendschip van Radio Veronica, strandde op 2 april 1973 na een zware storm op het strand van Scheveningen. Het schip sloeg van zijn ankers en dreef stuurloos naar de kust.

H.B.S. (A), Arnhem 1950-1951

We zien twee foto’s van groepen mensen in de open lucht. Foto 1 is een geposeerd groeps­portret voor de gevel van een gebouw. Foto 2 is een opname van een groep mensen in een parkomgeving. Gezien het onderwerp en het handschrift op de achterkant lijken de beide foto’s bij elkaar te horen. Foto 1 meet 11 × 17 cm, foto 2 is 8 × 13 cm.

De tekst op de achterkant van foto 1 is:

Klas 3A H.B.S. (A) Arnhem, Willemsplein, 1950‑1951
x Joke van Dam
Hanneke Zoetbrood
Hilly Tuitjes

(waarbij x waarschijnlijk verwijst naar het kruisje boven het hoofd van de zesde staande persoon van links op de foto)

De tekst op de achterkant van foto 2 is:

24 April 1951
Sonsbeek (concert)
met H.B.S. A

Arnhem heeft twee verschillende scholen gehad die in hun tijd allebei bekendstonden als de ‘Gemeentelijke HBS’, maar als we van het bijschrift uitgaan, is de school in kwestie hoogst­waarschijnlijk de Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) aan het Willemsplein, die in 1866 haar deuren opende (later het Thorbeckelyceum (1959‑2000) en nog later de Thorbecke Scholen­gemeenschap).

Een leuk weetje is dat Johnny van Doorn, alias Johnny the Selfkicker, een oud-leerling van deze school was. Het gebouw is gesloopt in 1959.

De namen op de achterkant van foto 1 laten we verder voor wat ze zijn, maar voor geïnteresseerden zijn dit natuurlijk leuke zoekplaatjes. 

Hipstamatic: Aphaea 12 + Type 10 Pack

Photographie Pelgrom, Gorinchem

“Het verleden wijkt terug in nevels en is alleen te interpreteren vanuit een heden dat ik evenmin in zijn ware gedaante kan zien.”

Sleuteloog, Hella S. Haasse 

We hebben hier een formeel, ingetogen portret van een jong persoon, zoals dat rond 1870–1890 gebruikelijk was. De figuur is centraal geplaatst, tegen een rustige, neutrale achtergrond die geleidelijk vervaagt. De onderste helft van het lichaam loopt zacht over in die achtergrond, een typisch effect van lange belichtingstijden en retouche in die periode. Onder de foto staat de naam van de fotostudio: Photographie Pelgrom, Gorinchem. De achterkant van de CdV is blanco.

Meer informatie over Photographie Pelgrom is te vinden in het artikel ‘Gorinchemse fotografen’ op de site Streekgeschiedenis Alblasserwaard. Op die site lijkt men er overigens van uit te gaan dat ‘Photographie Pelgrom’ en ‘W. Pelgrom’ verwijzen naar één en dezelfde fotograaf, maar sluitende onderbouwing daarvoor heb ik online nog niet kunnen vinden.

Tisjeboy

Jay Francis, Musiater Zevenaar, 7 maart 2026. 

Toffe show, zegt iemand die ’m niet kende. Slechte foto, maar we hebben geen betere.