25 maart 2026

Communieportret

CdV van Hergel Phot. 22, Rue Neuve, Bruxelles
We zien een sepia(kleurig) studioportret van een jong meisje in een lange witte communiejurk met fijne borduursels en een sluier die over haar schouders valt. Ze staat naast een sierlijk houten tafeltje waarop een mandje bloemen en een paar handschoenen liggen. De achtergrond is eenvoudig en zacht belicht. Onder aan de kaart staat de naam van de fotograaf en het adres van de studio:

Hergel Phot. 22, Rue Neuve, Bruxelles

CdV van E. Hergel - 22, Rue Neuve, Bruxelles
Deze fotograaf heeft geen eigen lemma in FOMU, maar de naam wordt wel genoemd bij informatie over collega Auguste Depret, omdat hij op hetzelfde adres in Brussel gevestigd is geweest. Er is ook enige tijd een Atelier Cornelisse‑Hergel geweest, maar daar houdt de beschikbare informatie wel op. Dit lijkt typisch zo’n fotograaf die vooral bekend is via bewaard gebleven foto’s, en niet via officiële registers.


Carli, Frederik Hendrik (foto’s)

Carli, Frederik Hendrik_studioportret
Carli, Frederik Hendrik en Boyd, Anna Jacoba
Carli, Frederik Hendrik en Boyd, Marie
Pasfoto van Paliah_(bijnaam Tjang), de moeder van Carli, Frederik Hendrik
In diverse online stambomen komen we de naam tegen van Frederik Hendrik Carli (31‑12‑1889 ‑ ??), geboren te Semarang, Midden-Java, Nederlandsch-Indië. De exacte datum van overlijden is moeilijk te vinden. Naar alle waarschijnlijkheid is hij overleden op Nieuw-Guinea, wat het zoeken bemoeilijkt, en moet de datum van overlijden na augustus 1955 liggen (de eigenaar van de foto’s hierboven weet dat er op die datum nog contact is geweest met Nederland).

Op sommige stamboomsites staat als geboortedatum 1890 vermeld, maar blijkens een extract uit het stamboek bij het Departement van Oorlog (zie onderaan) is de datum wel degelijk 31 december 1889. Zijn ouders waren Adrianus Bernardus Carli en een Javaanse vrouw, die geboekstaafd staat als Paliah.

F.H. Carli is getrouwd geweest met Anna Jacoba Boyd (in sommige documenten gespeld als Boijd) en na haar overlijden met haar zuster Marie Boyd (idem). Uit beide huwelijken zijn kinderen geboren.

Het is hier niet de bedoeling een complete stamboom op te zetten, maar juist om informatie voor bestaande stambomen te bieden. Tot nu toe zijn er namelijk nergens foto’s opgedoken van Frederik Hendrik Carli. De foto’s hierboven komen uit een familiearchief van een kleindochter van F.H. Carli die in Nederland woont. Uit de tekst op de achterkant van de foto’s blijkt dat het hier gaat om:

  1. Frederik Hendrik Carli, studioportret

  2. Frederik Hendrik Carli en eerste echtgenote Anna Jacoba Boyd

  3. Frederik Hendrik Carli en tweede echtgenote Marie Boyd

  4. Paliah (bijnaam Tjang), moeder van Frederik Hendrik Carli, pasfoto

We hebben hier dus verschillende foto’s van F.H. Carli, zijn echtgenotes Anna Jacoba Boyd en Marie Boyd en, verrassend genoeg, een foto van zijn moeder Paliah, bij deze tak van de familie vooral bekend onder haar roepnaam Tjang (een naam die F.H. Carli zelf ook gebruikte, zoals blijkt uit een ansichtkaart uit Nieuw-Guinea aan Nederland).

Mensen die werken aan een stamboom waarin een of meer van deze personen voorkomen, hebben hierbij toestemming om deze foto’s te gebruiken. Mocht uw interesse verder gaan, dan zijn er nog een paar foto’s in deze verzameling. Op verzoek kunt u een link krijgen naar een online album met alle foto’s.
Extract uit het Stamboek van carli, Frederik Hendrik, Departement van Oorlog

19 maart 2026

Even veiligstellen

Everardus Johannes Petrus van der Kroft (links) en Johannes Petrus Augustinus van der Kroft
J.P.A. van der Kroft (Jan) staand tweede van links; E.J.P. van der Kroft (Eef) staand vierde van links
J.P.A. van der Kroft (Jan) rechts
Geregistreerde: Everardus Johannes Petrus van der Kroft
Geboortedatum: 31‑10‑1929
Geboorteplaats: ’s‑Gravenhage
Geregistreerde: Johannes Petrus Augustinus van der Kroft
Geboortedatum: 06‑02‑1932
Geboorteplaats: ’s‑Gravenhage

Foto 1: Everardus Johannes Petrus van der Kroft (links) en Johannes Petrus Augustinus van der Kroft

Foto 2:
J.P.A. van der Kroft (Jan) staand tweede van links; E.J.P. van der Kroft (Eef) staand vierde van links

Foto 3:
J.P.A. van der Kroft (Jan) rechts; de persoon links is onbekend.

Foto’s uit eigen collectie. Van alle foto’s is de exacte datum onbekend. Foto 3 is een kopie; de locatie van het origineel is onbekend.
Bevolkingsregister met Petrus Adrianus Marinus van der Kroft
Bevolkingsregister gemeente Den Haag 
Bevolkingsregister met Petrus Adrianus Marinus van der Kroft

16 maart 2026

Zanele Muholi – 2026 Hasselblad Award Laureate

Ntozakhe II (Parktown, 2016) by Zanele Muholi. Photograph: Zanele Muholi

South African photographer Zanele Muholi: 
‘My mother worked for a white family. I remember the pools I wasn’t allowed to swim in’ (interview)

14 maart 2026

Ontsnapt aan de struikelstenen

Struikelstenen voor leden van de familie gans, Zevenaar. Foto via www.tracesofwar.nl
Als je door Zevenaar wandelt, kan het je haast niet ontgaan dat er veel struikelstenen liggen die de aandacht vragen voor leden van de familie Gans, bijvoorbeeld op de Arnhemseweg, in de Marktstraat en in de Grietsestraat. Deze stenen maken deel uit van een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, bedoeld om slachtoffers van het nationaal­socialisme te herdenken op de plek waar zij voor het laatst vrijwillig woonden.

Wie de struikelstenen ziet, krijgt al snel de indruk dat de hele familie Gans in de Holocaust is omgekomen. Juist daarom was het verrassend om in het boek Een adres van Michal Citroen een fragment tegen te komen waarin Holocaust-overlevende Henry Gans zelf aan het woord komt.
Fragment over Henry Gans in het boek 'Een adres' van Michal Citroen. Screenshot van e-boekversie.
Na wat zoekwerk kwam ik terecht op een site met de biografie van Dr. Henry Gans, M.D., Ph.D.: 

Born in Zevenaar, the Netherlands, in 1925, he survived the Holocaust by hiding for almost three years on a remote farm where he worked with farm animals and performed the other farm chores.

Op die site vind je ook een foto van Henry Gans en kun je lezen dat hij niet alleen een geslaagde medische loopbaan heeft gehad, maar ook de tijd heeft gekregen om boeken te schrijven. 

Besides two medical texts: Introduction into Hepatic Surgery, Elsevier, Amsterdam, London, Dallas and Toronto, 1955, and a monograph in the Current Problems in Surgery series, Hemostasis and the Surgical Patient, Yearbook Publisher, Chicago, 1969, and his research and clinical papers, he wrote during his retirement a book of stories: Stories My Mother Never Told Me, Trafford Publ., Victoria BC / Oxford UK, 2007, and a trilogy: The Holocaust Legacy Trilogy, Vol. I: Tangled Lives, Vol. II: Trivial Pursuit, and Vol. III: Caveat Emptor. Trafford Publishing, 2007.

Omslag van het boek 'Stories My Mother Never Told Me' van Henry Gans
In een hoofdstuk op joodsamsterdam.nl/zevenaar/ wordt eveneens aandacht besteed aan de overlevende tak van de familie Gans, onder het kopje Nieuwe Doelenstraat 2 – familie Gans
[...] Louis en Henny werden in het laatste oorlogsjaar gescheiden van elkaar ondergebracht, maar hun zonen bleven wel bij elkaar bij Hendrik Jan en Grada Smeenk-Eelderink (beiden geboren in 1867 in Zelhem) in het naburige Angerlo op boerderij De Papenheuvel in de Kleine Veldstraat B38 (huidig nummer 2). Na de oorlog bleek de complete familie Gans de oorlog te hebben overleefd. De broers gingen beiden medicijnen studeren en in de jaren vijftig vertrok Maurits naar Canada en Henry naar de VS. 
Dat er in Zevenaar relatief veel struikelstenen voor leden van één familie liggen, heeft waarschijnlijk ook te maken met het feit dat de familie Gans hier vóór de oorlog relatief groot was en meerdere gezinnen in de stad woonden. Het is goed om te ontdekken dat deze periode ook lichtpuntjes heeft gekend. Henry Gans en zijn gezinsleden wisten te ontsnappen aan het lot dat voor zoveel van hun familieleden eindigde ‘onder een struikelsteen’. De boeken van Henry Gans zijn antiquarisch nog te vinden, bijvoorbeeld via AbeBooks.
Omslag van het boek 'Tangled Lives' door Henry Gans

11 maart 2026

Scheveningen, april 1973

Gevonden in het familiearchief:
Gestarnde Norderney, april 1973
De Norderney, het zendschip van Radio Veronica, strandde op 2 april 1973 na een zware storm op het strand van Scheveningen. Het schip sloeg van zijn ankers en dreef stuurloos naar de kust.

10 maart 2026

H.B.S. (A), Arnhem 1950-1951

Foto Klas 3A H.B.S. (A) Arnhem, Willemsplein (1950-1951) - voorkant
Foto 24 April 1951, Sonsbeek (concert), met H.B.S. A - voorkant
We zien twee foto’s van groepen mensen in de open lucht. Foto 1 is een geposeerd groeps­portret voor de gevel van een gebouw. Foto 2 is een opname van een groep mensen in een parkomgeving. Gezien het onderwerp en het handschrift op de achterkant lijken de beide foto’s bij elkaar te horen. Foto 1 meet 11 × 17 cm, foto 2 is 8 × 13 cm.

De tekst op de achterkant van foto 1 is:

Klas 3A H.B.S. (A) Arnhem, Willemsplein, 1950‑1951
x Joke van Dam
Hanneke Zoetbrood
Hilly Tuitjes

(waarbij x waarschijnlijk verwijst naar het kruisje boven het hoofd van de zesde staande persoon van links op de foto)

De tekst op de achterkant van foto 2 is:

24 April 1951
Sonsbeek (concert)
met H.B.S. A

Arnhem heeft twee verschillende scholen gehad die in hun tijd allebei bekendstonden als de ‘Gemeentelijke HBS’, maar als we van het bijschrift uitgaan, is de school in kwestie hoogst­waarschijnlijk de Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) aan het Willemsplein, die in 1866 haar deuren opende (later het Thorbeckelyceum (1959‑2000) en nog later de Thorbecke Scholen­gemeenschap).

Een leuk weetje is dat Johnny van Doorn, alias Johnny the Selfkicker, een oud-leerling van deze school was. Het gebouw is gesloopt in 1959.

De namen op de achterkant van foto 1 laten we verder voor wat ze zijn, maar voor geïnteresseerden zijn dit natuurlijk leuke zoekplaatjes. 
Foto Klas 3A H.B.S. (A) Arnhem, Willemsplein (1950-1951) - beschreven achterkant
Foto 24 April 1951, Sonsbeek (concert), met H.B.S. A - beschreven achterkant
Foto Klas 3A H.B.S. (A) Arnhem, Willemsplein (1950-1951) - voorkant en Foto 24 April 1951, Sonsbeek (concert), met H.B.S. A - voorkant, onder elkaar geplaatst om de grootte te kunnen vergelijken

08 maart 2026

Photographie Pelgrom, Gorinchem

CdV Photographie Pelgrom, Gorinchem
“Het verleden wijkt terug in nevels en is alleen te interpreteren vanuit een heden dat ik evenmin in zijn ware gedaante kan zien.”
Sleuteloog, Hella S. Haasse 
We hebben hier een formeel, ingetogen portret van een jong persoon, zoals dat rond 1870–1890 gebruikelijk was. De figuur is centraal geplaatst, tegen een rustige, neutrale achtergrond die geleidelijk vervaagt. De onderste helft van het lichaam loopt zacht over in die achtergrond, een typisch effect van lange belichtingstijden en retouche in die periode. Onder de foto staat de naam van de fotostudio: Photographie Pelgrom, Gorinchem. De achterkant van de CdV is blanco.

Meer informatie over Photographie Pelgrom is te vinden in het artikel ‘Gorinchemse fotografen’ op de site Streekgeschiedenis Alblasserwaard. Op die site lijkt men er overigens van uit te gaan dat ‘Photographie Pelgrom’ en ‘W. Pelgrom’ verwijzen naar één en dezelfde fotograaf, maar sluitende onderbouwing daarvoor heb ik online nog niet kunnen vinden.

07 maart 2026

Tisjeboy

Tisjeboy Jay, Musiater Zevenaar, maart 2026
Jay Francis, Musiater Zevenaar, 7 maart 2026. 
Toffe show, zegt iemand die ’m niet kende. Slechte foto, maar we hebben geen betere.

05 maart 2026

Kinowerk Carli: Karina’s Zelfopoffering

H.H. Bioscoop-exploitanten ! 
Verzuimt niet deze film te boeken !
Een SUCCES-FILM!
„En dat is de hoofdzaak”

Karina’s Zelfopoffering (Pengorbanan Karina; 1932) werd geregisseerd door Phillip ‘Flip’ Carli, die zijn carrière begon als documentairemaker en twee jaar eerder zijn speelfilmdebuut had gemaakt met De Stem des Bloeds. De hoofdrol werd vertolkt door zijn vrouw, Annie Krohn. De productie lag in handen van Carli’s in Bandung gevestigde bedrijf, Kinowerk Carli.

Van de film wordt aangenomen dat hij verloren is gegaan. De Amerikaanse visueel antropoloog Karl G. Heider stelt dat alle Indonesische films van vóór 1950 als verloren moeten worden beschouwd (bron). Toch vermeldt JB Kristanto in zijn Katalog Film Indonesia dat een aantal titels bewaard is gebleven in de archieven van Sinematek Indonesia.

De recensies waren niet allemaal even mals (zie het voorbeeld hieronder), maar in die bespreking wordt terloops en enigszins denigrerend opgemerkt dat het publiek hoorbaar enthousiast was. Wat dat betreft is er weinig veranderd.

Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië, 07-06-1932:

„Karina's Zelfopoffering”
in het Kramat-theater

Karina's Zelfopoffering wordt aangekondigd als „het groote Inheemsche filmwerk”. Nu is grootheid een betrekkelijk begrip, en wij kunnen ons met de qualificatie vereenigen, indien zy een vergelijking bedoelt te zyn met vorige Inheemsche films. 
Er zyn passages in Karina's Zelfopoffering welke cinematografisch beter zijn dan hetgeen wij tot heden van de Indische filmindustrie gewend waren. Vooral eenige close ups zyn geslaagd te noemen, hoewel b.v. de horizontale verfilming van de Spaansche dans geen „vinding” is. Maar het effect is daarom niet minder aardig. 
Over het algemeen echter is de film te arm aan licht. Dit is te verklaren door het feit dat men, ook by de studio-opnamen, werkte met de gewone meubels en kamer-aankleedingen, terwyl de mooie effecten op de film verkregen worden door de kleurcontrasten zwart en wit. 
Ook laat het decor geen ruimte voor de fantasie van de toeschouwers. Zoo is het interieur van de woning van den rijken land-eigenaar en rampokker wel wat al te Inheemsch burgerlijk, hetgeen vooral in het oog loopt, wanneer de „Prins” van het verhaal er ontvangen wordt op een feestavondje. 
Het verhaal van de film is uiterst onwaarschijnlijk en men zou het kunnen beschouwen als „een idealisatie van de Indianisatie”. Want een Europeesche Prins, die tydens zyn bezoek aan Indië rondwandelt in een soort statiecostuum, wordt op het eerste gezicht verliefd op een Inheemsch meisje, waarmede hy ten slotte trouwt! 
Het spel is vaak zenuwachtig-gejaagd, terwyl geen der acteurs er in geslaagd is een actie te creëren voor zijn rol, die zijn spel als eenling boeiend maakt. 
Onder een zeer strenge regie zou het spel van Annie Krohn op een hooger peil te brengen zyn, terwyl ook Jean de la Motte nog menigmaal de boosheid van een filmregisseur zal moeten verduren, om eenige wat al te goedkoope gebaren in betere te herscheppen. 
Dankbare typen zijn de Inheemsche Wat en Half Wat, en de vervaardiger heeft van het bestaan van deze menschen dankbaar gebruik gemaakt om leven in de film te brengen. 
Het streven om hier in Indië een filmindustrie te scheppen, juichen wij toe. Wij hopen dat „Kinowerk Carli” by het Inheemsche publiek met Karina's Zelfopoffering succes heeft, want er wordt dan, verwachten wij, een basis gelegd voor betere films. 
Bij de voorstelling van gisteren-avond, was het Kramat-theater goed bezet en het publiek gaf luide uiting aan zyn stemmingen, welke gunstig ten opzichte van de film waren. 
En dit moet voor den heer Carli een groote voldoening geweest zyn, want hij heeft per saldo deze film voor het Inheemsche publiek gemaakt.

Een leuke bijvangst bij het onderzoek voor dit artikel is een tekening van een achter-achterkleinzoon van Phillip Carli. De tekening is duidelijk gebaseerd op de foto op de filmposter. De Instagram-handle van de maker is julius__carli.