Album 1938–1943, pagina 4

Album 1938–1943, pagina 4

Deze pagina van het fotoalbum bevat zes foto’s waarin je zomaar zou kunnen verdwalen. Foto 1 heeft als bijschrift: “Aug. 1940. In Zuid‑Beijerland bij Schelling in de wei. Ik lijk wel zo’n houten plank.”

Foto 4 uit 1941 is bijzonder omdat er zichtbaar iemand uit de foto is verdwenen. In het bijschrift staat sowieso niets dat naar deze persoon verwijst. Ik had wel eens eerder gezien dat het gezicht van iemand op een foto in een album was weggekrast (zie hier en hier), maar zo’n fraai uitgeknipt of uitgesneden silhouet was ik nog niet tegengekomen.

Foto 3 zal er voor veel oudere Nederlanders direct uitspringen. Hier zien we prinses Juliana met prinsesjes. In het bijschrift lezen we: “Deze foto is in Canada genomen en uitgegooid in Ned. door een Engels vliegtuig.” 

Op exact dezelfde dag dat ik deze pagina voor het eerst fotografeerde voor de inleidende post bij dit album, kwam ik in een kringloopwinkel onderstaand exemplaar van dezelfde foto tegen. Wat probeert het universum me te vertellen? Waarschijnlijk dat ik dat exemplaar à € 0,50 maar gewoon moest kopen. Dat heb ik dan ook gedaan.

Het bezit of verhandelen van zulke foto’s was destijds strafbaar, maar toch wijdverbreid. Het inplakken van de foto in een eigen fotoalbum kan gerust als een stille daad van verzet worden gezien.

Album 1938–1943, pagina 3

Album 1938–1943, pagina 3

Monster, zonder datum

Breda, augustus 1939

Op een schoolreisje, 1938

Monster, 1938

Bergen op Zoom, Wim en Riet Lansink, zonder datum

We bekijken foto 5 wat nader: twee kinderen in feestelijke folkloristische kleding. Als je uitgaat van ‘klassiek’ Nederlandse streekdrachten (Marken, Volendam, Walcheren, Zuid-Beveland, Staphorst, Scheveningen e.d.), dan valt meteen op wat er ontbreekt: we zien geen oorijzer, geen kanten of gesteven kap en geen specifieke mutsvorm die je aan een bekende streek zou kunnen koppelen.

Het meisje draagt een wijde hoed, een geborduurde blouse met bloemenmotief en een lange effen rok. Alles bij elkaar oogt dat eerder als een soort algemeen boerinnetjes- of volksdans­kostuum dan als een strak gedefinieerde streekdracht. De borduursels doen zelfs eerder denken aan Midden- of Oost-Europese volksmotieven dan aan Nederlandse.

De jongen gaat gekleed in een gestreept hemd, donkere broek en pet: heel generiek, zonder duidelijk regionaal kenmerk (geen Volendammer kniebroek, geen Markens vest, geen Zeeuwse knopen of iets dergelijks).

Gegeven dat alle foto’s in het album in Nederland lijken te zijn gemaakt en als locatie Bergen op Zoom wordt genoemd, zou je aan West-Brabant of Zeeland kunnen denken, maar de kleding mist precies die elementen die echte streekdracht herkenbaar maken. Dit ziet er veel meer uit als feest- of optocht­kleding, volksdans- of schoolfeest­kostuums, of ‘boerendracht’ voor een evenement (denk: Koninginnedag, boerenbruiloft, jeugdvereniging).

Kort gezegd lijkt dit geen authentieke, strikt regionale klederdracht, maar een gestileerde, waarschijnlijk zelfgemaakte of gehuurde ‘folkloristische’ outfit, gedragen bij een lokaal feest of evenement. Niet onbelangrijk: uit de lichaamstaal is wel op te maken dat de twee het hier naar hun zin hebben.