Album 1938–1943, pagina 6

Album 1938–1943, pagina 6

Een setje typisch Nederlandse winterplaatjes uit 1941, helaas niet compleet. Op deze foto’s lijkt de oorlog ver weg. Uit de beschrijving “twee oude meutjes” rechtsboven blijkt dat ook de humor nog leeft.

Album 1938–1943, pagina 5

Album 1938–1943, pagina 5: portretjes

Op deze pagina zien we een verzameling pasfoto’s van onder meer (voor zover we dat kunnen lezen) de heer Redert (hoofd van de Christelijke Lagere School te Zuid-Beijerland), tante Marie (deze foto “heeft eerst op haar persoonsbewijs gezeten”; we zien inderdaad een deel van een stempel over de foto), Willy Don, Toos (“mijn geliefde vriendin”), nogmaals Toos, Anny v/d Burgh, Toos (nu “in gala”) en Harry (dit laatste bijschrift is deels verdwenen, dus onzeker). We zien ook drie lege plekken met sporen van verdwenen foto’s op de pagina.

Over ‘mijnheer Redert’ vinden we al direct bijzondere informatie. Zijn naam wordt genoemd in het verhaal Het oorlogsgedicht voor Van de Griend. In de eerste alinea van dat fascinerende verhaal lezen we:

“H. Redert, als onderwijzer actief en woonachtig in Zuid-Beijerland. In de winter van 1944-1945 was hij geëvacueerd aan de Oud-Beijerlandse Zinkweg. Die evacuatie trof vele Hoeksche Waarders, Duitsers inundeerden grote gebieden om een invasie te bemoeilijken.”

Het lijkt erop dat dhr. Redert de oorlog goed is doorgekomen. In elk geval vinden we een advertentie uit 1953 namens een school in Zuid-Beijerland waarin zijn naam voorkomt.

Over de andere namen is vooralsnog niet veel te vinden. In het bijschrift bij foto 6, Anny v/d Burgh, staat nog iets als “Een van m’n beste vriendinnen van den Hitserd”. Na wat zoeken lijkt Den Hitsert aanvankelijk simpelweg een oude benaming voor Zuid-Beijerland te zijn, maar als je wat verder speurt blijkt de zaak iets complexer te liggen. Op deze leerzame pagina wordt een en ander uitgebreid uit de doeken gedaan.

Album 1938–1943, pagina 4

Album 1938–1943, pagina 4

Deze pagina van het fotoalbum bevat zes foto’s waarin je zomaar zou kunnen verdwalen. Foto 1 heeft als bijschrift: “Aug. 1940. In Zuid‑Beijerland bij Schelling in de wei. Ik lijk wel zo’n houten plank.”

Foto 4 uit 1941 is bijzonder omdat er zichtbaar iemand uit de foto is verdwenen. In het bijschrift staat sowieso niets dat naar deze persoon verwijst. Ik had wel eens eerder gezien dat het gezicht van iemand op een foto in een album was weggekrast (zie hier en hier), maar zo’n fraai uitgeknipt of uitgesneden silhouet was ik nog niet tegengekomen.

Foto 3 zal er voor veel oudere Nederlanders direct uitspringen. Hier zien we prinses Juliana met prinsesjes. In het bijschrift lezen we: “Deze foto is in Canada genomen en uitgegooid in Ned. door een Engels vliegtuig.” 

Op exact dezelfde dag dat ik deze pagina voor het eerst fotografeerde voor de inleidende post bij dit album, kwam ik in een kringloopwinkel onderstaand exemplaar van dezelfde foto tegen. Wat probeert het universum me te vertellen? Waarschijnlijk dat ik dat exemplaar à € 0,50 maar gewoon moest kopen. Dat heb ik dan ook gedaan.

Het bezit of verhandelen van zulke foto’s was destijds strafbaar, maar toch wijdverbreid. Het inplakken van de foto in een eigen fotoalbum kan gerust als een stille daad van verzet worden gezien.

Knabbel, knabbel, knabbel, knuisje, wie eet buiten van mijn huis?

Hans en Grietje, Sprookjesplakboek no. 6, Versjes en plaatjes door Ko Koster. N.V. Boekdrukkerij „Helmond” (‘met 28 plaatjes om in te plakken’). Zonder jaartal maar volgens deze site uit 1941 (opvallend hoe veel oorlogsuitgaven er zijn van Hans en Grietje). Een boekje op ongeveer A4-formaat, 30 pagina’s met voorplaat in kleur en blanco achterkant. 

Anders dan bij de andere boekjes die ik tot nu toe heb bekeken (zie de hele reeks hier) is de tekst in dit boekje op rijm gezet. Het is dus niet helemaal eerlijk om de knibbel-knabbel-uitspraak hier te vergelijken met die in de andere uitgaven omdat er in deze versie natuurlijk een bepaald metrum moet worden gevolgd. Toch wel opvallend dat er geen ‘knibbel’ wordt gebruikt, alleen ‘knabbels’.

De heks gaat hier in een brandende oven en wordt niet opgesloten in een niet-brandende oven. Meer de hardcoreversie dus. De tekst zelf is niet heel erg hardcore: 

Hans hoefde nu niet te sterven, 

Je begrijpt wel, die was blij!

Een aardige aanvulling op de eerdere boekjes. Ik ga nu nog eens kijken of ik iets kan vinden dat op een allereerste Nederlandse versie lijkt. Wordt vervolgd.

Truus en Gonda Schoofs, Scheveningen, 1941

Scheveningen
1941
Truus Schoofs
Gonda Schoofs

---

Foto aangetroffen bij een kringloopwinkel in Doetinchem, oktober 2018

Boppard, sept. 1941

Het lijkt een vakantiefoto maar door de datum en locatie op de achterkant krijgt het beeld meteen een extra lading: Boppard, Sept. 1941. Boppard is nu “een belangrijk toeristisch centrum” en dat was het waarschijnlijk in 1941 ook al. Detail is natuurlijk dat Duitsland toentertijd in oorlog was. Toch ademt de foto redelijk wat zorgeloosheid uit. 6,5 x 9 cm.

---

Nederlandsch Leger des Heils - Lustrumfeest 1921-1941

Het is een raar iets. Als er een familielid overlijdt en het is het laatste lid van een gezin, dan kunnen de nabestaanden allerlei zaken vinden die ze niet kennen, ook van generaties daarvoor. Oude foto’s waarvan je vermoedt dat het familieleden zijn, of grootouders op jonge leeftijd. Of zoiets als hierboven. Tegenwoordig zouden we dat een flyer noemen denk ik.

Mijn grootouders van moederskant waren lid van het Nederlandsch Leger des Heils, niet te verwarren met het oorspronkelijke Leger des Heils. Op Wikipedia wordt dat goed uitgelegd. We zien fraaie portretten van Gustaaf Maste en zijn vrouw (die zullen we hier op dit blog nog vaker zien waarschijnlijk) en van Kolonel G.J. Kerkhoven.

Het Nederlandsch Leger des Heils was niet verboden tijdens de Tweede Wereldoorlog, dus dit strooibiljet (ongeveer A5) kon gewoon worden verspreid in 1941. Overigens is het wat lastig dat er in dat tijdsgewricht gesproken wordt over ’t Zwart en ’t wit en ’t rood, maar dat is natuurlijk gepraat achteraf.

Heinätöissä

Source: SA-kuva
Heinätöissä
Kotirintama 1941.07.01

Panthera leo versus Panthera tigris

via

Rask.p.ston tykkipoikain maskotti

Source: SA-kuva
Rask.p.ston tykkipoikain maskotti
Imatra 1941.07.06

Suomalaiset ovat naamioineet noi 10 km rajalta Raatteen tiellä maantien, ilmassa roikkuvilla kuusilla sillä aivan rajalla on venäläisten pystyttämä tähystystorni.

Source: SA-kuva
Suomalaiset ovat naamioineet noi 10 km rajalta Raatteen tiellä maantien, ilmassa roikkuvilla kuusilla sillä aivan rajalla on venäläisten pystyttämä tähystystorni.
Suomussalmi, Kuivajärvi 1941.06.27

Lotat tarjoilevat...

Source: SA-kuva
Lotat tarjoilevat... / ´Hihnasta olalle´ maistuu Tuntsan rannoilla.
Salla, Alakurtti 1941.09.26

Viipurin rautatieasema

Source: SA-kuva
Viipurin rautatieasema. Sotavangit raivaamassa aseman kärsimiä tuhoja.
Viipuri 1941.09.07

Traubel – Brünnhilde

Helen Traubel as Brünnhilde in Wagner's Die Walküre.
Photo: J. Abresch
Via

Fotograf einer Propagandakompanie mit Stahlhelm und Leica

Russland, PK-Bildberichter mit Kamera

An der Sowjetfront: Das Gesicht des PK-Bildberichters. Ein Infanterist unter Infanteristen, so hockt der PK-Bildberichter in seinem Schützenloch. In wenigen Minuten tritt das Bataillon zum Angriff an; dann stürmt er mit vor. Seine Waffe ist die Kamera. Er schafft die Bilddokumente, die der Heimat und der Welt vom Kampf und Sieg des deutschen Soldaten künden.
PK-Aufnahme-Kriegsberichter: Schulte-Strathaus 10599-41 "Fr." "Fr.OKW" Nov. 41

[Sowjetunion.- Fotograf einer Propagandakompanie mit Stahlhelm und Leica]

November 1941
Deutsches Bundesarchiv, Bild 183-B14584
Schulte-Strathaus
Commons:Bundesarchiv

Tweet

Телефонный болтун –пособник фашистского шпиона

Москва: Контакт-культура 1941

Плакат России