Posts tonen met het label Duitsland. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Duitsland. Alle posts tonen

04 april 2026

Foto-Schröder, Burgstädt

Foto gemaakt door Foto-Schröder, Burgstädt
We zien een zwart-witfoto van een groep vrouwen en meisjes opgesteld rond een versierde constructie op een open binnenplaats. In het midden staat een verhoogd platform of praalwagen, rechthoekig van vorm, met aan de voorzijde een symmetrisch patroon van grote bloemvormige decoraties. Op het platform bevinden zich drie vrouwen in lange, lichte jurken.

Aan weerszijden van het platform staan acht meisjes in totaal, vier links en vier rechts, in uniforme kleding bestaande uit lichte blouses met korte mouwen, korte rokken of broekjes (dat is niet goed te zien), baretten, sokken en schoenen. De groep staat opgesteld op een geplaveide binnenplaats, omgeven door een gebouw met gepleisterde muren en rechthoekige ramen. De foto is frontaal genomen en toont de volledige groep in een symmetrische formatie: zelfs over de plaatsing van de baretten op de hoofden lijkt te zijn nagedacht.

Op de achterkant vinden we een stempel met de gegevens:
Foto-Schröder

Burgstädt
F III/27/22

Studiostempel Foto-Schröder, Burgstädt
De kleding en stijl – korte rokjes of broekjes, blouses, baretten, sportieve of dansachtige outfits en witte gymschoenen – lijken duidelijk te wijzen op de jaren 1930.

Burgstädt is een kleine stad in Saksen (Duitsland), vlak bij Chemnitz. In de jaren 1920–1950 had het meerdere kleine fotoateliers. Foto‑Schröder is online vooralsnog niet direct te vinden en was dus waarschijnlijk geen groot of landelijk bekend atelier. We hebben hier vermoedelijk te maken met een lokale dorps- of stadsfotograaf uit circa 1920–1940.

Voor sommige kijkers zal dit niet direct een beeld zijn dat ze met Duitsland in het interbellum associëren. Daarbij moeten we bedenken dat we hier slechts een beperkte uitsnede van de bevolking zien.

28 maart 2026

Personal von Bramberg

Foto van mensen en een hond in een parkachtige omgeving
Ansichtkaaartbedrukking en de handgeschreven tekst 'Personal von Bramberg'
We zien een foto van een groep mensen in de open lucht. Op de voorgrond zit een gehurkte, net geklede man, daarachter vrouwen in schorten (typisch voor huishoudelijk of boerderijpersoneel), een hond en een tuin- of parkachtige omgeving. De kledingstijl lijkt te wijzen op een tijdvak van circa 1900–1920.

Op de achterzijde zien we een standaard ansichtkaartopdruk en de Duitse tekst “Personal von Bramberg”. Mogelijke interpretaties zijn een landgoed of huis genaamd Bramberg, zoals bijvoorbeeld Schloss Bramberg in Beieren, een hof of boerderij in Bramberg am Wildkogel (Oostenrijk) of Pension Schloss Bramberg in Luzern.

In Zuid-Duitsland en Oostenrijk komen boerderijen en Gutshöfe met eigen namen veel voor (bijv. ‘Gut Bramberg’ of ‘Bramberger Hof’). In zo’n context is “Personal von Bramberg” een heel natuurlijke formulering: personeel van dat Gut.

Als Bramberg een familienaam zou zijn (bijvoorbeeld van een fabrikant, pensionhouder of landeigenaar), kan “Personal von Bramberg” ook betekenen: personeel in dienst van de familie Bramberg. In dat geval is de aanduiding minder geografisch en meer sociaal van aard.

Al met al zijn de mogelijkheden te uitgebreid om stuk voor stuk na te lopen. Voor je het weet beland je in een rabbit hole en ben je uren verder. Voor deze post is het daarom voldoende dat het beeld in elk geval in het publieke domein terecht is gekomen.





24 november 2025

Een kaart uit Chemnitz

Karl-Marx-Monument, Chemnitz
Karl-Marx-Stadt, het Karl-Marx-Monument, ook wel de Nischel genoemd, het op één na grootste Karl Marx-hoofd ter wereld. Je gaat je natuurlijk wel afvragen wat de beste man daar zelf van gevonden zou hebben. In elk geval levert het fraaie ansichtkaarten op. Dank!

23 september 2025

Portret van een jong meisje (Stollberg, ca. 1935‑1942)

Portret van een jong meisje (Stollberg, ca. 1935–1942)
Foto-Atelier G. Liebschner, Stollberg
Dit studioportret toont een jong meisje in een lichte, transparante jurk, met vlechten en strikjes in het haar, en een boeket bloemen op schoot. De kledingstijl en haardracht wijzen op de jaren 1930 tot vroege jaren 1940. Ook het formaat en de sobere studio-achtergrond zijn kenmerkend voor deze periode.

Op de achterzijde staat een stempel: G. Liebschner, Foto-Atelier, Stollberg Sa. De afkorting ‘Sa.’ staat voor Sachsen. Er zijn ook meerdere foto’s en portretten bekend met de stempel of signatuur G. Liebschner, Stollberg/Erz., waarbij ‘Erz.’ (Erzgebirge) vermoedelijk is toegevoegd om verwarring met andere plaatsen met de naam Stollberg te voorkomen. Een voorbeeld is een huwelijksportret van een Wehrmacht-soldaat dat werd aangeboden via een verzamelaarsplatform (bron: PicClick.de). Dit wijst erop dat Liebschner actief was als portretfotograaf tijdens de oorlogsjaren, en vermoedelijk ook daarvoor en daarna.
Achterkant van een portretfoto met alleen een stempel met de tekst F III / 6 / 121, G. Liebschner, Foto-Atelier, Stollberg, Sa.

11 september 2025

Stilo, pagina 26, foto 1

Portret van een onbekende jongeman

Portret van een onbekende jongeman

Met dit portret gaan we naar een andere stad en een ander land. We zien een jongeman met een fraai gecoiffeerd kapsel, een bescheiden snorretje en een olijke blik. Hij draagt een net jasje, een wit overhemd met opstaande boordjes en een das met iets dat eruitziet als een dasspeld in de vorm van een omgekeerd hoefijzer.

Onder de foto zien we centraal het Koninklijk Wapen van het Duitse Keizerrijk, zoals dat werd gebruikt in officiële en hofgerelateerde contexten tussen 1871 en 1918. Deze stijl komt overeen met het wapen dat fotografen mochten voeren als zij het predicaat Hofphotograph hadden – dus wanneer zij werkten voor het hof of een vorstelijke familie. Links staat de naam van Bosch, rechts Wiesbaden.

De achterkant van de kabinetfoto is zeer rijk versierd met verschillende wapenschilden, de namen van de steden Paris, Frankfurt a/M, Wiesbaden, en medaillons die vermoedelijk verschillende prijzen uitbeelden. In het midden staat:

van Bosch
Königl. Hof-Photograph
Wilhelmstrasse, Eingang Luisenstr. 3
Wiesbaden

Die Platte bleibt aufbewahrt

(Lithograaf: Jul. Formstecher, Offenbach a/M)

Achterkant van de kabinetfoto, met de gegevens die hier besproken worden
Het gebruik van hoofdletters en kleine letters is hier aangepast aan de spelling op de kaart, dus van Bosch met een kleine v. De bekende hof- en society-fotograaf Otto van Bosch (soms geschreven van den Bosch of van Bosch) werkte in de late 19e eeuw met ateliers in meerdere Europese steden, waaronder – zoals ook blijkt uit de achterkant van de foto – Parijs, Frankfurt en Wiesbaden. Op FotografenWiki staat een mooi artikel over deze fotograaf. De onderstaande afbeelding is ook afkomstig van die site.    
Otto van Bosch, Franfurt a.M. um 1880
Julius Formstecher was lithograaf, fabrikant van fotografische benodigdheden en drukker van kartons voor CdV’s en kabinetfoto’s. Hij was gevestigd in Offenbach am Main (Duitsland), maar had ook een filiaal in Wenen (Salvatorgasse 12) en een vestiging in Brussel (Schaerbeek, Rue Vandermeersch) (bron). Hij was actief van het begin van de jaren 1880 tot circa 1903. Formstecher leverde gedrukte fotomounts (kartons), droge platen, fotopapier en andere benodigdheden voor fotografen in Duitsland, Oostenrijk en België. Hij was hoofddistributeur van Schleusner-producten, waaronder droge platen en fotopapier, en dus een belangrijke schakel in de distributie van fotografische technologie.
In 1893 nam hij deel aan de Exposition Internationale de Photographie in Genève, waar hij een bronzen medaille won voor zijn werk als fabrikant en lithograaf (bron). Zijn naam is terug te vinden in internationale vakbladen en tentoonstellingscatalogi.

06 september 2025

Stilo, pagina 16, foto 2

Portret van een onbekende vrouw

Portret van een onbekende vrouw
We zien een carte de visite met een ovaal uitgesneden portret van een vrouw in een lichte jurk met kanten kraag. Ze draagt het donkerblonde haar in een kroonvlecht.

Onder de foto zien we de naam van de fotograaf:
Georg Wassmuth.

Deels boven de naam staat in handschrift ‘50/60’ geschreven. Dit is vrijwel zeker een latere aantekening, waarschijnlijk een inventarisnummer of prijs.

Op de achterkant vinden we iets eigenaardigs. Onder het handgeschreven nummer 82031 is een etiket over de oorspronkelijke achterzijde geplakt: een later toegevoegd administratieformulier van een ander atelier (Max Hirsch, Berlijn), mogelijk gebruikt voor klant- en ordergegevens.

Voorbedrukte tekst:

Porträt-Atelier.  
Max Hirsch, Berlin C.  
Alexanderplatz 3.

Met de hand ingevuld (onder alle mogelijke voorbehouden):
  • Reisender: Förster of Fürster

  • Name: Kaufm. Senal (of Fenal?)

  • Stadt: Floridsdorf

  • Strasse: Pragerstraße

  • Bemerkungen: [leeg]

De naamregel blijft lastig te lezen; ‘Kaufm.’ staat vrijwel zeker voor Kaufmann (handelaar).

Fotograaf Georg Wassmuth kwamen we bij de vorige foto al tegen. Inmiddels kunnen we er vrij zeker van zijn dat dat geen toeval is: hoewel de foto’s in het album aanvankelijk los zand leken, blijken er wel degelijk structuren in te zitten – al is de aard daarvan nog niet duidelijk. Ook de verwijzing naar Floridsdorf (als we dat goed lezen) lijkt op een verband te wijzen: die plaats komt al sinds foto 1 in het album terug.

Er lijkt geen duidelijke online aanwezigheid of vermelding te zijn van het Porträt‑Atelier Max Hirsch op Alexanderplatz 3 in Berlijn. Dat betekent waarschijnlijk dat het atelier niet prominent genoeg was om in gangbare registers terecht te komen, of dat de naam en het adres later zijn overplakt en zo niet officieel werden gedocumenteerd.

Een verdere interpretatie van het doel van het etiket is op dit moment niet verstandig. Daarvoor is simpelweg te weinig informatie. Mocht er ooit sprake zijn van voortschrijdend inzicht, dan kan dit artikel altijd worden bijgewerkt.

Hebben we hier een raadsel, verpakt in een mysterie binnenin een geheim? Zelfs dat weten we niet. Wat we wel weten: we posten wat we nu hebben, en misschien levert dat op zijn beurt weer iets op. En zo niet, dan niet.
Achterzijde van de CdV, met het etiket dat in dit artikel beschreven wordt

Zie ook Stilo, pagina 24, foto 2.

17 augustus 2025

Album WW, pagina 23, foto 2

Vrouw met spelend kind op straat
Vrouw met spelend kind op straat
Sommige foto’s in het album blijken regelrechte juweeltjes, en dit is er zo een. We zien een blij huppelend kind op straat, met daarachter een misschien wel even blije dame. Zeker als je inzoomt, zie je wat een fantastisch moment deze fotograaf heeft weten vast te leggen, helemaal als je nagaat hoe de lichtomstandigheden waren.
Vrouw met spelend kind op straat, detailuitsnede uit oorspronkelijke foto
Wat je bij inzoomen ook beter ziet, is de tekst op de gevel achter de vrouw. Je hoeft niet eens lang te zoeken om te ontdekken dat de naam rechts op de gevel ‘Peter Bendheuer’ is. En dan ontdek je al snel dat de tekst links achter de vrouw voluit ‘Hotel zur neuen Post’ luidt. Het bijbehorende adres is eenvoudig te vinden: Ursulastraße 52 in Keulen. Hieronder zie je een leuke historische ansichtkaart van het gebouw, en daaruit kun je zelfs precies afleiden waar de vrouw en het kind hebben gestaan.
Oude ansichtkaart met twee afbeeldingen van Hotel zur neuen Post, Keulen
De geschiedenis van het hotel in en na de Tweede Wereldoorlog is lastig na te gaan, maar het lijkt erop dat het pand de oorlog niet heeft overleefd. Tegenwoordig bestaat het adres zelfs niet meer en loopt de Ursulastraße nog maar tot nummer 32

Op de achterkant van de foto zien we een rond stempeltje met de naam van de studio:
Photohaus Dohm, Eintrachtstraße 6, Köln.

Nu is het zo dat de Eintrachtstraße in de nazi-tijd (rond 1935) werd hernoemd tot Winterbergstraße, naar een SA-man (bron: Altes Köln). Pas later werd de oude naam weer in ere hersteld. We kunnen er dus met een redelijke mate van zekerheid van uitgaan dat deze foto van vóór 1935 is.

Het komt niet vaak voor dat we foto’s in dit album zo exact kunnen lokaliseren én in de tijd kunnen plaatsen. Waarom de foto in het album is opgenomen, blijft echter lastig te bepalen.

16 augustus 2025

Album WW, pagina 20, foto’s 3 en 4

Foto van een jongedame en jongeman

Foto's van een jongedame en jongeman
Ook deze twee foto’s horen duidelijk bij elkaar. De jongedame is netjes gekleed met een lange lichte overjas, hoedje, witte handschoenen en een bijpassend tasje. De jongeman draagt een donker pak met stropdas.

Op de eerste foto zien we hen bij een afrastering, waarachter een soort boomgaard en een aantal pony’s of kleine paarden te herkennen zijn. Op de tweede foto zit de jongeman op de passagiersstoel van een auto terwijl de jonge vrouw ernaast staat. Achter haar bevindt zich een andere vrouw, ook netjes gekleed met hoedje. Op beide foto’s lachen alle betrokkenen.

Foto van mensen in en rond een auto
Opvallend is dat deze twee personen, in tegenstelling tot de meeste andere in het album, een donkerdere huidskleur hebben. Mogelijk wijst dit op een (deels) Indische of Zuid-Aziatische achtergrond, maar zekerheid ontbreekt. Omdat vrijwel alle andere foto’s duidelijk autochtone Duitse personen tonen, is dit verschil in uiterlijk vermeldenswaardig.

De foto’s zijn afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij PHOTO‑RADIO WEIAND, met batch­nummer ‘G819’. Als deze studio chronologisch heeft genummerd, kunnen de foto’s hiermee geplaatst worden tussen foto 1 en foto 2 op pagina 8.

Op de tweede foto is nog een interessant detail te zien. Achter de auto waarbij onze hoofdpersonen zich bevinden, staat het zijspan van een motor. Dit deel van de foto is opmerkelijk vanwege de persoon in het zijspan die ostentatief zijn gezicht bedekt, én vanwege het nummerbord: P‑8196 (zie de uitsnede hieronder, die op hogere resolutie is gescand om beter te kunnen inzoomen).

Detailuitsnede van de vorige foto
Het kenteken P‑8196 kan worden geplaatst in de periode ca. 1920‑1945 (Weimar­republiek of Derde Rijk). Het is vrijwel zeker niet meer na de oorlog gebruikt. De ‘P’ staat voor de regio Potsdam (provincie Brandenburg). Dat hoeft natuurlijk niet te betekenen dat de foto’s daar ook genomen zijn, maar het is opvallend dit detail in het album terug te vinden, na alle eerdere foto’s die zich rond Koblenz leken te centreren.

15 augustus 2025

Album WW, pagina 15, foto 1

Ansichtkaart met foto van grote groep mensen
De ansichtkaart op pagina 15 van het album is een aardig zoekplaatje. De afbeelding op de voorkant lijkt een foto van leerlingen en docenten van een jongensschool. Het is een flinke groep met variërende leeftijden. De achterkant is ook interessant.

De geadresseerde is:
Stud. theol. Herrn Johnen
Coblenz-Lützel
Antoniusstraße 14

Ik heb het adres opgezocht en het bestaat nog steeds. Sterker nog, tot voor kort woonde er iemand met dezelfde achternaam. Of dat nu nog zo is, kan ik niet nagaan, vermoedelijk vanwege privacy.

De tekst luidt als volgt. Een transcriptie met hetzelfde voorbehoud dat geldt voor alle handschriften in dit album:


Prüm, 1.7.22

Mein lieber Hermann!
Für Deine sehr kameradschaft­lichen Grüße danke ich Dir bestens. Wie ich mich nicht irre, ist es mir dieses Mal gelungen, den Herrn besser als früher zu porträtieren. Es sei Dir hiermit noch einmal gesagt. – Heute nun ist das Bild wieder bei mir angekommen und Stempel bekommen. Es kann sich aber nur um einige Tage handeln, da dasselbe wieder zu Dir gelangen wird. Was ich sonst zu berichten habe, ist, dass ich die [??] Arbeiten hier im Hause gut zu Ende geführt habe. Herzliche Grüße an Dich und Deine Frau Dein F. Koenigs.


Nette versie in hedendaags Duits:

Prüm, 1.7.22

Mein lieber Hermann,

für deine sehr kameradschaftlichen Grüße danke ich dir bestens. Wenn ich mich nicht irre, ist es mir diesmal gelungen, den Herrn besser als früher zu porträtieren. Das sei dir hiermit noch einmal gesagt.

Heute nun ist das Bild wieder bei mir angekommen und hat den Stempel bekommen. Es kann sich aber nur um einige Tage handeln, bis dasselbe wieder zu dir gelangen wird.

Was ich sonst zu berichten habe, ist, dass ich die [unleserlich] Arbeiten hier im Hause gut zu Ende geführt habe.

Herzliche Grüße an dich und deine Frau
Dein F. Koenigs


Nederlandse vertaling:

Prüm, 1 juli 1922

Mijn beste Hermann,

Hartelijk dank voor je zeer kameraadschappelijke groeten. Als ik mij niet vergis, is het mij dit keer gelukt de heer beter te portretteren dan vroeger. Dat wilde ik je hierbij nog eens zeggen.

Vandaag is de foto weer bij mij aangekomen en heeft de stempel gekregen. Het zal slechts een paar dagen duren voordat hij weer bij jou zal zijn.

Verder kan ik melden dat ik de [onleesbaar] werkzaamheden hier in huis goed heb afgerond.

Hartelijke groeten aan jou en je vrouw,
je vriend,
F. Koenigs


‘Hermann Johnen’ zou de Hermann Lorenz Johnen van de vorige trouwfoto kunnen zijn. Er zit immers iets meer dan tien jaar tussen de datum van dat huwelijk en deze ansichtkaart. Aan de andere kant is het de vraag of iemand die in 1877 is geboren in 1922 nog Stud. theol. zou zijn. Als een eventuele Hermann junior ná de huwelijksdatum geboren was, zou hij in 1922 juist nog erg jong zijn. De eerste optie lijkt dus waarschijnlijker – tenzij het om een ander familielid met dezelfde voornaam gaat.

 

De postzegel is een Duitse uitgave uit 1922 ter gelegenheid van de Deutsche Gewerbeschau München 1922 (Duitse Handelstentoonstelling in München).

  • Waarde: 1¼ Mark (1 Mark + 25 Pfennig)
  • Kleur: Rood/karmozijn
  • Motief: Het wapen van München, inclusief de Münchner Kindl (het monnikenkind), omringd door sierlijke ornamenten.
  • Oplage: Speciale herdenkingszegel van het Deutsches Reich; tegenwoordig nog vrij eenvoudig te vinden bij verzamelaars.
  • Periode: Vroege Weimarrepubliek, tijdens hoge inflatie maar nog vóór de hyperinflatiepiek van 1923.
  • Ontwerp: Kenmerkend voor de vroege jaren 1920, met sterke grafische vormen en gotisch aandoende letters.

Album WW, pagina 13, foto 1

Trouwfoto

Trouwfoto
Met een fraaie carte de visite voert het album ons ineens weer terug naar 1909. We zien een trouwfoto waarop de bruid een zwarte jurk draagt, net als bij foto 1 op pagina 6 (in de beschrijving van die foto is al uitgelegd wat daar de reden van kan zijn).

Onder de foto, in witte letters, staan de gegevens van de fotograaf:
Heinz Maurer
Coblenz
Firmungstr. 8

Opmerkelijk genoeg hebben we op het adres Firmungstraße 8 in Coblenz (Koblenz) al eerder fotograaf T. Hegmann gezien (pagina 1, foto 1) en A. Graeb (pagina 3, foto 1), maar dat terzijde.

Op de achterkant van de foto staat de volgende tekst – onder voorbehoud natuurlijk, want het blijft lastig om oude handschriften te lezen:

Lorenz Johnen, geb. 6.2.1877 zu Koblenz,
Sohn von Johann Johnen und Maria geb. Friedel;

Maria Mohr, geb. 27.8.1872 zu Unzenberg (Hunsrück),
Tochter von Jakob Mohr und Elisabeth Höfer,
gest. 5.4.1933 zu Zürich;

Verheiratet: 11.11.1909
Standesamt Linksrheinisch zu Koblenz.

In het Nederlands:

Lorenz Johnen, geboren 6 februari 1877 te Koblenz, zoon van Johann Johnen en Maria, geboren Friedel;

Maria Mohr, geboren 27 augustus 1872 te Unzenberg (Hunsrück), dochter van Jakob Mohr en Elisabeth Höfer, overleden 5 april 1933 te Zürich;

Getrouwd op 11 november 1909 bij het huwelijksbureau op de linker-Rijnoever in Koblenz.

Ondanks al deze informatie kon ik aanvankelijk weinig over de genoemde personen vinden. Op ancestry.com blijkt echter dat ‘Lorenz Johnen’ voluit Hermann Lorenz Johnen heet, terwijl ‘Maria Mohr’ voluit Anna Maria Mohr heet. In de screenshot hieronder is te zien dat dit inderdaad de juiste personen lijken te zijn. Ze komen voor in een bestaande stamboom, maar die is alleen zichtbaar voor wie een (betaalde) account heeft bij ancestry.com – en dat gaat voor mijn doel te ver. Nu maar hopen dat geïnteresseerden deze foto ooit tegenkomen bij een nieuwe zoekactie.

Screenshot van de ancestry-webpagina met namen van mensen die in dit artikel worden genoemd
Uit de geboortedatum van de bruidegom kunnen we opmaken dat dit waarschijnlijk niet een van de Johnens is die we op de eerste foto’s hebben gezien. De achternaam ‘Mohr’ zijn we eerder tegengekomen, bij foto 1 op pagina 5.
Achterzijde van de CdV met de biografische gegevens die boven in dit artiel te lezen zijn

Het ‘linksrheinische Standesamt’ duidde in 1909 vrijwel zeker op het stads-Standesamt in het Rathaus in de Koblenzer Altstadt (Jesuitenplatz/Gymnasialstraße-complex, nu bij Willi-Hörter-Platz). Dat was (en is) de plek waar de huwelijken van het stadsdeel op de linker-Rijnoever werden voltrokken. Op de rechteroever had je destijds aparte zuständigkeiten zoals Ehrenbreitstein en Koblenz-Land. (Bron: Stadt Koblenz.)

De huidige gemeentelijke informatie noemt expliciet de ingang van het Standesamt in het historische Rathaus aan de Jesuitenplatz/Gymnasialstraße, wat dezelfde locatie is waar nu het Trauzimmer is gevestigd. Dat is de klassieke zetel van het stads-Standesamt. (Bron: Stadt Koblenz.)

In het Rijnland werd de burgerlijke stand al ‘linksrheinisch’ gestructureerd sinds de Franse tijd; de scheiding in links/rechts ten opzichte van de Rijn vindt daar zijn oorsprong. (Bron: WGfF.)


Album WW, pagina 12, foto 1

Foto van een groep mensen

Foto van een groep mensen
We zien een man in Duits uniform te midden van zeven lachende vrouwen, terwijl ernaast één man in pak staat die als enige wegkijkt van de camera en er bovendien een stuk ernstiger uitziet. De groep lijkt op een balkon of gaanderij van een gebouw te staan.

Het uniform en de kraagspiegels van de centrale figuur zijn voor een kenner waarschijnlijk goed te duiden, maar voor een leek is dat een stuk lastiger. Met mijn beperkte kennis vermoed ik dat het om een Wehrmacht-uniform gaat.

Op de achterkant van de foto staat alleen met de hand geschreven de naam ‘Johnen’ en een hoofdletter ‘E’.

De achterkant van de foto met handgeschreven de naam ‘Johnen’ en een hoofdletter ‘E’

14 augustus 2025

Album WW, pagina 11, foto 2

Foto van een oudere man
Foto van een oudere man
Een oudere man poseert in pak met lange stropdas op het gras, voor een achtergrond van bomen. Hij houdt zijn handen op de rug en draagt enkele lintjes op de linkerborst; de middelste knoop van zijn jasje ontbreekt.

Op het eerste gezicht lijkt hij een hitlersnor te hebben, maar na beeldbewerking blijkt het te gaan om een smalle snor die doorloopt tot voorbij de mondhoeken – een traditionele stijl die destijds vaker door oudere mannen werd gedragen. In de oorlogsjaren werd de tandenborstelsnor steeds meer met Hitler geassocieerd, waardoor veel Duitsers die stijl juist vermeden.

Twee verschillende versies van een uitgesneden gezicht, gemaakt op details te verduidelijken
De foto is afgedrukt op merkloos fotopapier. Op de achterzijde staan het handgeschreven getal ‘262’ en de datum ‘25.5.42'.
Achterzijde van foto met handgeschreven datum 25 mei 1942 rechtsonder

Album WW, pagina 11, foto 1

Foto van twee ouderen met kind

Foto van twee ouderen met kind
Op deze foto zien we een oudere man (links) en vrouw met een meisje tussen hen in. De man draagt een pak met stropdas, de vrouw een overschort. Het meisje draagt een jurkje en heeft een strik in het haar. Ze houdt een pop in haar handen en voor haar staat een speelgoedhond. De personen staan op de onderste trede van een laag trapje voor de deur van een huis.

De foto is afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij Photo‑Radio Weiand, met batchnummer ‘D728’. Rechtsonder is de handgeschreven datum ‘6./10. 43’ te zien. 
Achterzijde van de foto met Agfa-Lupex-beeldmerk, de naam van Photo-Radio Weiand en de handgeschreven 6 oktober 1943datum
Uitsnede van de foto van twee ouderen met kind om de speelgoedhond goed in beeld te brengen

13 augustus 2025

Album WW, pagina 10, foto’s 3 en 4

Groepsfoto op bruiloft, 29 juli 1943
Groepsfoto’s op bruiloft, 29 juli 1943
Groepsfoto’s van de bruiloft van het paar op de vorige twee foto’s. De achterzijde van deze opnamen is nagenoeg identiek aan die van de vorige twee foto’s, inclusief batchnummer ‘D728’ en de handgeschreven datering ‘29./7 43’. Daarom heb ik scans achterwege gelaten.
Groepsfoto op bruiloft, 29 juli 1943

Album WW, pagina 10, foto 2

Foto van een gelukkig paar

Foto van een gelukkig paar
Na de vorige foto is deze een soort herhaling van zetten. Het is hetzelfde paar, maar in andere kleding, en op de achterzijde van de foto staat dezelfde datum genoteerd: 29 juli 1943. Je gaat je natuurlijk afvragen hoe dit zit. Was dit een burgerlijk huwelijk na een kerkelijk huwelijk? Was dit hoe het paar gekleed ging tijdens de wittebroodsweken? Het is inmiddels zo lang geleden, en de culturele mores in een gesloten gemeenschap zoals het Duitsland van 1943 zijn bijna niet meer invoelbaar. Ook hier is het dus vooral een kwestie van registreren.

De achterzijde van deze foto is nagenoeg identiek aan die van de vorige foto, dus ik heb een scan achterwege gelaten.


Album WW, pagina 10, foto 1

Trouwfoto

Trouwfoto, 29 juli 1943
We zien een onbekend bruidspaar in de buitenlucht. Op zich is daar niets bijzonders aan, tot we op de achterzijde ontdekken dat de foto is gemaakt op 29 juli 1943. Daarmee krijgt het beeld direct een andere lading. Voor een leek is het vrijwel onmogelijk om in Duitse archieven te zoeken naar een huwelijk op een specifieke datum, dus neem ik deze informatie maar gewoon voor kennisgeving aan. Overigens is het aardig om ter vergelijking ook de volgende foto te bekijken.

De foto is afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij Photo‑Radio Weiand, met batchnummer ‘D728’, het laagste batchnummer tot nu toe. Dit zou erop kunnen wijzen dat de foto’s niet in strikt chronologische volgorde in het album zijn geplaatst.

Achterzijde van de foto, met merknaam Agfa-Lupex, de naam van fotostudio Photo-Radio Weiand en batchnummer ‘D728’

06 januari 2025

Carte de visite, Otto Lisker, Schönheide i. Sachsen

Carte de visite, portret van een onbekende man. Otto Lisker, Schönheide i. Sachsen.
Achterzijde van carte de visite met adrreesgegevens van Otto Lisker, Schönheide i. Sachsen
Portret van een onbekende man met een redelijk snaakse blik. Tekst op de achterzijde: 

Otto Lisker 
Atelier für moderne Photographie und Vergrosserungen. 
Schönheide i. Sachsen. 

Die Platte bleibt für Nachbestellungen und Vergrösserungen aufbewahrt. 

Fernsprecher 6 
Café Meissner

De carte de visite is gevonden in een kringloopwinkel in Doetinchem. Over zowel Otto Lisker als Café Meissner is wel iets te vinden op Google maar niet al te veel. Deze man zal waarschijnlijk anoniem blijven.


17 oktober 2023

50 Jahre Kniefall von Warschau

Kopzijde van Duitse munt van twee euro met tekst 50 Jahre Kniefall von Warschau
Voor het eerst door ondergetekende in het wild gespot in Nederland: Duitse twee-euromunt (2020) met afbeelding van de Warschauer Kniefall van Willy Brandt en de tekst 50 Jahre Kniefall von Warschau.

Die Bundesregierung hat beschlossen, eine 2-Euro-Umlaufmünze mit Gedenkcharakter „50 Jahre Kniefall von Warschau“ prägen zu lassen und ab dem 8. Oktober 2020 auszugeben. Die Münze erinnert an den Kniefall von Willy Brandt vor dem Ehrenmal für die Helden des Ghettos in Warschau, der sich am 7. Dezember 2020 zum 50. Mal jährt.
Warschauer Kniefall, Willy Brandt