Stilo, pagina 16, foto 2

Portret van een onbekende vrouw
We zien een carte de visite met een ovaal uitgesneden portret van een vrouw in een lichte jurk met kanten kraag. Ze draagt het donkerblonde haar in een kroonvlecht.

Onder de foto zien we de naam van de fotograaf:
Georg Wassmuth.

Deels boven de naam staat in handschrift ‘50/60’ geschreven. Dit is vrijwel zeker een latere aantekening, waarschijnlijk een inventarisnummer of prijs.

Op de achterkant vinden we iets eigenaardigs. Onder het handgeschreven nummer 82031 is een etiket over de oorspronkelijke achterzijde geplakt: een later toegevoegd administratieformulier van een ander atelier (Max Hirsch, Berlijn), mogelijk gebruikt voor klant- en ordergegevens.

Voorbedrukte tekst:

Porträt-Atelier.  

Max Hirsch, Berlin C.  

Alexanderplatz 3.

Met de hand ingevuld (onder alle mogelijke voorbehouden):

• Reisender: Förster of Fürster

• Name: Kaufm. Senal (of Fenal?)

• Stadt: Floridsdorf

• Strasse: Pragerstraße

• Bemerkungen: [leeg]

De naamregel blijft lastig te lezen; ‘Kaufm.’ staat vrijwel zeker voor Kaufmann (handelaar).

Fotograaf Georg Wassmuth kwamen we bij de vorige foto al tegen. Inmiddels kunnen we er vrij zeker van zijn dat dat geen toeval is: hoewel de foto’s in het album aanvankelijk los zand leken, blijken er wel degelijk structuren in te zitten – al is de aard daarvan nog niet duidelijk. Ook de verwijzing naar Floridsdorf (als we dat goed lezen) lijkt op een verband te wijzen: die plaats komt al sinds foto 1 in het album terug.

Er lijkt geen duidelijke online aanwezigheid of vermelding te zijn van het Porträt‑Atelier Max Hirsch op Alexanderplatz 3 in Berlijn. Dat betekent waarschijnlijk dat het atelier niet prominent genoeg was om in gangbare registers terecht te komen, of dat de naam en het adres later zijn overplakt en zo niet officieel werden gedocumenteerd.

Een verdere interpretatie van het doel van het etiket is op dit moment niet verstandig. Daarvoor is simpelweg te weinig informatie. Mocht er ooit sprake zijn van voortschrijdend inzicht, dan kan dit artikel altijd worden bijgewerkt.

Hebben we hier een raadsel, verpakt in een mysterie binnenin een geheim? Zelfs dat weten we niet. Wat we wel weten: we posten wat we nu hebben, en misschien levert dat op zijn beurt weer iets op. En zo niet, dan niet.

Zie ook Stilo, pagina 24, foto 2.

Stilo, pagina 16, foto 1

Portret van een onbekende man
We zien een carte de visite met een ovaal uitgesneden portret van een man met achterover gekamd haar en een wat uitwaaierende snor en sik. De wangen zijn gladgeschoren. Zijn ogen staan vrij wijd open, wat extra opvalt door hun lichte kleur.

Hij is netjes gekleed in hemd, das, jas en vest. Aan het vest hangt iets dat op een horlogeketting lijkt. Opvallend is dat het jasje links twee revers­openingen heeft. Jasjes met twee revers­openingen (knoopsgaten in de revers aan dezelfde kant) kwamen in die tijd wel voor, maar waren ongebruikelijk in de alledaagse mode. Het bovenste knoopsgat had een functie (voor een bloem of ketting), het tweede diende eerder als modegril of elegant accent.

De rand van de foto is zwart. Onder de foto staan in gouden letters de gegevens van de fotograaf:
Georg Wassmuth, Wien

Op de achterkant vinden we opnieuw in goud op zwart een illustratie, opgebouwd uit de initialen van de fotograaf, met daaronder:

Photografisches Atelier
Georg Wassmuth
Wien
Leopoldstadt, Circusgasse 50
Eingang von der Novarragasse [sic]
Das Atelier befindet sich rückwärts im Garten

(Lithograaf: Bernhard Wachtl, Wien.)

Het lastige bij deze fotograaf is dat zijn naam zowel als Wassmuth en Wasmuth voorkomt in archief- en objectbeschrijvingen. Ook het adres verschijnt in verschillende spellingen: Circusgasse, Circus-Gasse of Zirkusgasse. Toch bestaan er meerdere goed gedocumenteerde afdrukken van zijn werk in museale collecties en in de handel, zodat dit atelier bepaald niet obscuur genoemd kan worden.

Zie Stilo, pagina 25, foto 1.