Maria, juni ’42

Titel: Maria, juni 1942
Techniek: Zilvergelatine-afdruk op vezelpapier met gegolfde randen
Afmetingen (incl. rand): ca. 5,5 × 6,5 cm
Herkomst: Onbekend; foto gevonden in Nederland
Ontwikkeld door: Foto‑Schnell‑Zieh (A4720)

De aanduiding Foto‑Schnell‑Zieh lijkt geen bedrijfsnaam in de klassieke zin, maar eerder te verwijzen naar een fotografisch procédé of een snelle afdrukservice.

 

Stilo, pagina 27, foto 1

Portret van een onbekende jongeman

We zien een Visit Portrait van een jongeman, gekleed in een net jasje (mogelijk tweed) met pochet, wit overhemd en een vermoedelijk meerkleurige stropdas.

De foto laat rechtsonder iets los van het karton. De kwaliteit van dit soort afdrukken lijkt over het algemeen wat minder te zijn dan die van reguliere CdV’s.

Onder de foto staat Visit Portrait. Dit formaat hebben we al gezien en besproken bij pagina 19, foto 3, en het karton van deze foto lijkt identiek aan dat van het eerdere voorbeeld. Op de achterkant staat een handschrift waaruit blijkt dat de opname is gemaakt op 24 of 27 augustus 1922, en dat de geportretteerde toen 17 jaar oud was.

Stilo, pagina 16, foto 2

Portret van een onbekende vrouw
We zien een carte de visite met een ovaal uitgesneden portret van een vrouw in een lichte jurk met kanten kraag. Ze draagt het donkerblonde haar in een kroonvlecht.

Onder de foto zien we de naam van de fotograaf:
Georg Wassmuth.

Deels boven de naam staat in handschrift ‘50/60’ geschreven. Dit is vrijwel zeker een latere aantekening, waarschijnlijk een inventarisnummer of prijs.

Op de achterkant vinden we iets eigenaardigs. Onder het handgeschreven nummer 82031 is een etiket over de oorspronkelijke achterzijde geplakt: een later toegevoegd administratieformulier van een ander atelier (Max Hirsch, Berlijn), mogelijk gebruikt voor klant- en ordergegevens.

Voorbedrukte tekst:

Porträt-Atelier.  

Max Hirsch, Berlin C.  

Alexanderplatz 3.

Met de hand ingevuld (onder alle mogelijke voorbehouden):

• Reisender: Förster of Fürster

• Name: Kaufm. Senal (of Fenal?)

• Stadt: Floridsdorf

• Strasse: Pragerstraße

• Bemerkungen: [leeg]

De naamregel blijft lastig te lezen; ‘Kaufm.’ staat vrijwel zeker voor Kaufmann (handelaar).

Fotograaf Georg Wassmuth kwamen we bij de vorige foto al tegen. Inmiddels kunnen we er vrij zeker van zijn dat dat geen toeval is: hoewel de foto’s in het album aanvankelijk los zand leken, blijken er wel degelijk structuren in te zitten – al is de aard daarvan nog niet duidelijk. Ook de verwijzing naar Floridsdorf (als we dat goed lezen) lijkt op een verband te wijzen: die plaats komt al sinds foto 1 in het album terug.

Er lijkt geen duidelijke online aanwezigheid of vermelding te zijn van het Porträt‑Atelier Max Hirsch op Alexanderplatz 3 in Berlijn. Dat betekent waarschijnlijk dat het atelier niet prominent genoeg was om in gangbare registers terecht te komen, of dat de naam en het adres later zijn overplakt en zo niet officieel werden gedocumenteerd.

Een verdere interpretatie van het doel van het etiket is op dit moment niet verstandig. Daarvoor is simpelweg te weinig informatie. Mocht er ooit sprake zijn van voortschrijdend inzicht, dan kan dit artikel altijd worden bijgewerkt.

Hebben we hier een raadsel, verpakt in een mysterie binnenin een geheim? Zelfs dat weten we niet. Wat we wel weten: we posten wat we nu hebben, en misschien levert dat op zijn beurt weer iets op. En zo niet, dan niet.

Zie ook Stilo, pagina 24, foto 2.

Stilo, pagina 1, foto 1

Foto van een onbekende jongedame
De vrouw op deze foto draagt een soort traditionele kleding. Ik meen me te herinneren dat men dit soort portretten vroeger wel eens aanduidde als‘een portret als herderinnetje’, maar het kan natuurlijk ook gewoon een vorm van lokale klederdracht zijn. De knopen in de vorm van bloemen en de strohoed geven de opname in elk geval een buitensfeer, al is duidelijk te zien dat het om een studiofoto gaat. Het blijft lastig in te schatten hoe oud de jongedame precies is.

Onder de foto staat de naam:

Emil Preim, Floridsdorf

En op de achterkant lezen we:

Atelier Preim 

Floridsdorf

Pragerstrasse 17

Die Platte bleibt für Nachbestellung aufbewahrt.

De stijl van de belettering past wonderwel bij de stijl van het album zelf: jugendstil/art nouveau. In het standaardwerk Handboek herkennen fotografische en fotomechanische procedés van Jan van Dijk las ik dat CdV’s met bedrukkking in art nouveau­stijl met redelijke zekerheid te dateren zijn op ca. 1900.

Emil Preim is duidelijk productief geweest. Zijn foto’s zijn online namelijk volop te vinden. Zijn naam komt zelfs voor in een boek: Geschichte der Großgemeinde Floridsdorf umfassend die Orte Floridsdorf, Jedlesee, Donaufeld und das Jedlersdorfer Fabriksgebiet van Hans Smital (1903). Daarin wordt vermeld: ‘Trillerkreuz Photographie von E. Preim’, waarbij Trillerkreuz verwijst naar een monument in Floridsdorf.

Ik heb nog even snel gekeken of ik die foto ook kan vinden, maar dat voert blijkbaar net iets te ver. Dus voor nu houden we het bij deze:

Het Trillerkreuz op de hoek van de Trillergasse en de Brünner Straße (97–99) in het Weense stadsdistrict Floridsdorf.  

© C.Stadler/Bwag; CC-BY-SA-4.0

Zie ook pagina 3, foto 1.

Album WW, pagina 22, verborgen achter foto 1

Verborgen foto

Verstopt achter foto 1 van pagina 22 zat dit eigenaardige plaatje. Het lijkt uit een grotere foto te zijn geknipt, en voor de stevigheid is er een stukje papier van een tijdschrift of iets dergelijks op de achterkant geplakt. Dat papier laat aan één kant een beetje los, maar helemaal losmaken lijkt niet mogelijk zonder de foto te beschadigen. Het meet 4,8 bij 5,7 centimeter, dus het is klein.

We zien een man in colbert en stropdas met een meisje op schoot achter een gevulde hore­catafel. Het meisje draagt een jurkje en heeft een witte strik in het haar. De man houdt zijn linkerhand voor haar mond, maar het is moeilijk te zeggen wat er precies gebeurt.

Vooralsnog stop ik de foto weer terug waar hij verstopt was.

Pit en de Ander

Uit het kinderboekje Pit, der Rabe.

Vorbei, verweht, nie wieder

Speciaal voor mensen die denken dat Duits per definitie een lelijke taal is.

Morgue

In de eerste aflevering van de Poëziepodcast met als gast Menno Wigman hoorde ik zijn vertaling van het gedicht Kleine Aster (1912) van de Duitse dichter Gottfried Benn. Het is zeker twintig jaar geleden dat ik de Duitse versie van dit gedicht las en net als toen was ik ook nu van de Nederlandse versie zeer onder de indruk. Het oorspronkelijke gedicht gaat als volgt: 

Ein ersoffener Bierfahrer wurde auf den Tisch gestemmt.

lrgendeiner hatte ihm eine dunkelhellila Aster

zwischen die Zähne geklemmt.

Als ich von der Brust aus

unter der Haut

mit einem langen Messer

Zunge und Gaumen herausschnitt,

muß ich sie angestoßen haben, denn sie glitt

in das nebenliegende Gehirn.

Ich packte sie ihm in die Brusthöhle

zwischen die Holzwolle,

als man zunähte.

Trinke dich satt in deiner Vase!

Ruhe sanft,

kleine Aster!

M’n gedachten namen een vreemde wending. Gottfried Benn had in een lijkenhuis gewerkt, wat de insteek een beetje verklaart, en ik dacht, waar ken ik dat toch van? Na wat peinzen was er ineens een oh ja. 

In een grijs verleden, toen in nog in Den Haag woonde, heb ik daar bij De Slegte een boek gekocht over de Sloveense kunstschilder Jože Tisnikar. Ook deze man heeft in een mortuarium gewerkt en wist die ervaring op een bijzondere manier te verwerken. Zie bijvoorbeeld dit:

Sommige mensen zullen het misschien morbide vinden maar ik vind het troostende kunst. Het idee dat er in de kille en onverschillige kosmos zoiets bestaat als lichtpuntjes van onbaatzuchtig medeleven. Ook in het aardse tranendal is soelaas te vinden. Ook in Mordor groeien bloemen. 

De Nederlandse versie van Kleine Aster, vertaald door Menno Wigman: 

Een verzopen bierbezorger werd op de tafel gehesen. 

Iemand had een donkerlichtlila aster 

tussen zijn tanden geklemd. 

Toen ik vanuit de borstkas 

onder de huid 

met een lang mes 

tong en gehemelte uitsneed, 

moet ik haar aangestoten hebben, want ze gleed 

in de aangrenzende hersenen. 

Ik bedde haar in zijn buikholte 

tussen de houtwol 

toen hij werd dichtgeregen. 

Drink je dronken in je vaas! 

Rust zacht, 

kleine aster!

Gottfried Benn

Jože Tisnikar © Večer

Menno Wigman Foto: Bianca Sistermans/De Beeldunie

Ich bin doch nicht auf der Wurstsuppe hergeschwommen!!!

Ich bin doch nicht auf der Wurstsuppe hergeschwommen!!! 

Uit:

Spirou in Berlin 

Flix 

Uitgeverij Carlsen 

ISBN 9783551721150

Wir sind pleite!

Uit: 

Spirou in Berlin 

Flix 

Uitgeverij Carlsen 

ISBN 9783551721150

Bezig met transcenderen...

“En jullie moeten ook dansen, waarvoor zijn die graven er anders? Laat u alstublieft niet van de wijs brengen, wat er ook wordt verteld. Alles is alleen maar afleiding, die hele poeha rond de dood, de onderscheidingen, de plechtigheden, het is allemaal bedoeld om de dood te beroven van zijn band met het leven, van zijn transcendentie, als u begrijpt wat ik bedoel. Dáár is de dode, dáár zijn de levenden, ertussen ligt het graf en het graf is een kloof waar je niet overheen mag, er wordt wijwater gesprenkeld, telkens weer, en er worden toespraken gehouden, allemaal tegen de transcendentie.”

---

Fragment uit: Hoe een manisch-depressieve tiener in de zomer van 1969 de Rote Armee Fraktion bedacht, Frank Witzel
Vertaald uit het Duits door Josephine Rijnaarts en Ard Posthuma

Nachfolger

Panelen uit Den Nachfolgern im Nachtleben, Sarah Khan en Isabel Kreitz, uitgeverij Carlsen. Een aardig boekje, goede tekeningen, leuk verhaal, maar op de een of andere manier komt het allemaal toch niet echt uit de verf. Het verhaal zelf wordt afgesloten met een paar paginagrote tekeningen en die vormen eigenlijk nog het leukste onderdeel van het boekje. Tekenend.

Drücken

(51.937984, 6.072714)Op de kruising Ringbaan-Noord en de Platanenlaan/Lentemorgen in Zevenaar vind je deze knoppen bij de geregelde voetgangersoversteekplaatsen. Zoiets heeft natuurlijk een reden, maar wat is die reden? Lagen ze nog ergens?

"Sagen Sie, dass wir eine Slacht verloren haben, aber nicht den Krieg"

Via: Berlin Beatet Bestes > VOLKSMACHT, Chile Venceremos, 1974

Sehnsucht

Ein sanfter Wind vom blauen Himmel weht,
Die Myrte still und hoch der Lorbeer steht?

Via

Verengelsing is eigenlijk best wel leuk

Tweet from ist der Beste!(@zweckentfremdet)
Kennst du den Duden?

8 december 2011 17:27:28
from Twitter for Android

See More: http://twitter.com/zweckentfremdet/status/144815364402982912

Frau im Mond

Affiche ontworpen door Alfred Herrman, 1929. Via Vintage Poster.

lifestrips.de

lifestrips.de

Prinz Eisenherz, Band 79: Der heilige Gral

Mit diesem Band beginnt bei »Prinz Eisenherz« eine neue Ära. Der Zeichner Gary Gianni übernimmt den Zeichenstift von John Cullen Murphy und führt die Serie fort. Gianni gehört in den USA zu den bekanntesten Fantasyzeichnern, seit Seite 3502 stammen die Abenteuer von Prinz Eisenherz aus seiner Zeichenfeder. Kurz nach ihm stieß Mark Schultz zum Eisenherzteam, und in Band 79 der Serie kann man nicht nur einen Zeichner-, sondern auch noch einen Autorenwechsel erleben. Frisch gestärkt kann Eisenherz nun in die Zukunft blicken.
(bron)

blz. 3501, John Cullen Murphy

blz. 3502, Murphy & Gianni

blz. 353, Murphy & Gianni

blz. 354, Gianni & Schultz

Prinz Eisenherz, Band 79: Der heilige Gral
übersetzt von Wolfgang J. Fuchs
Softcover
21,8 x 29,4 cm
48 Seiten
ISBN 978-3-551-71579-1

Eriks Deae ex machina

Een van de stripontdekkingen van het jaar: Eriks Deae ex machina. Deze Duitse online-comic is kostenlos te bekijken via eriks-deae.de.