Het Haagse meisje Marie Christine van Zeggelen is o.m. door haar studie aan de Academie voor Beeldende Kunsten in de hofstad al gerijpt tot vrouw, eer zij koers zet naar het verre Oosten. Ongeveer een jaar zwerft ze over Java, totdat de zoveelste militaire mutatie haar gezin naar Celebes doet verhuizen. Aanlokkelijk kon men toentertijd de standplaats Soppeng geenszins noemen. De bevolking, althans een gedeelte van de bewoners in het gebied van Boni droeg nog de sporen van de expeditie onder kolonel Van Loenen in 1905.De positie van een Nederlandse vrouw op dat moment tussen enkel Indonesiërs was niet benijdenswaard. Marie van Zeggelen heeft ons dit vrij nauwkeurig beschreven in de ‘Brieven van een Zwervelinge’. Deze bundel herdoopte zij bij de herdruk in ‘De Hollandsche Vrouw in Indië’. (Ondertitel: Indrukken van een Zwervelinge. Amsterdam, z.j.).
20 juni 2026
Indrukken van een zwervelinge
18 oktober 2025
Crayon, pagina 5, foto 3
Op de achterzijde van de carte-de-visite zien we fraai vormgegeven adresgegevens:
H.A. Smit
Fotograaf
Bornebroekschestraat
Almelo
De plaat blijft voor nabestellingen bewaard.
Daaronder bevindt zich een aantrekkelijk landelijk winterlandschap, gedrukt in één kleur (groen) in lithografisch raster, en daar weer onder onder een aanduiding van de lithograaf. Bij ontcijfering komen we op ‘REG C.E.&C.’
13 september 2025
Stilo: Plagiaat? Nou nee.
-
Standaardisatie binnen één lithografisch atelier: fotografen kozen uit een catalogus van ontwerpen die Krziwanek en zijn team aanboden.
-
Licentiegebruik: fotografen zoals Emil Preim, J. Dajkovits Nachfolger en Emil Tenzer gebruikten hetzelfde basisontwerp, soms met kleine aanpassingen (naam, adres, kleur).
-
Esthetische trend: het jugendstilmotief met vrouwelijke figuur en florale omlijsting was populair en werd veelvuldig hergebruikt.
08 september 2025
Stilo, pagina 17, foto 3
Achter het bruidspaar zien we links een kamerscherm met bloemmotieven en rechts een stoel met daarop een paar witte handschoenen. Het paar staat op een Perzisch aandoend tapijt.
De foto heeft links, boven en rechts een sterk lichtvignet, maar onder niet. Daardoor ontstaat vaag de indruk dat er een mistflard over de foto trekt. Het lijkt erop dat deze fotograaf hier graag mee experimenteerde; we hebben al verschillende varianten van zulke vignetten gezien.
Onder de foto staat links een wapen, met daarnaast de tekst:
Emil Preim
Wien XXI.
Floridsdorf
Pragerstr. 5.
De foto is dus van na 1904, toen Floridsdorf samen met een aantal omliggende gemeenten werd opgenomen in het 21e district (XXI. Bezirk) van Wenen.
Op de achterzijde zien we een jugendstilafbeelding, zoals we die al bij verschillende kabinetfoto’s van Emil Preim zijn tegengekomen. Zie bijvoorbeeld pagina 7, foto 3 voor meer informatie.
05 september 2025
Stilo, pagina 13, foto 1
Rechts onder de foto staat:
Emil Preim
Floridsdorf
Op de achterzijde zien we een jugendstilafbeelding, zoals we die al bij verschillende kabinetfoto’s van Emil Preim zijn tegengekomen. Zie bijvoorbeeld pagina 7, foto 3 voor meer informatie.
01 september 2025
Stilo, pagina 8, foto 3
Foto van twee kinderen
We zien een jongen (links) en een meisje poseren voor de foto. De jongen draagt een matrozenpak, het meisje een fraaie jurk en strikken in het haar.
Onder de foto staat links een fantasiewapen en rechts de naam van de fotograaf:
Emil Preim
Floridsdorf
Op de achterzijde vinden we een van de inmiddels bekende jugendstilontwerpvarianten die door deze fotograaf werden gebruikt, met de tekst:
Photogr. Atelier
E. Preim
Floridsdorf
Daarnaast is er handgeschreven tekst te zien, iets wat we tot nu toe pas één keer eerder in dit album zijn tegengekomen. Rechts naast de afbeelding staat in grijs potlood waarschijnlijk: Feurl (het zou ook Feuerl kunnen zijn, maar de ‘u’ lijkt duidelijk). Onderaan, over de gedrukte letters heen:
Hansi, 5½ J
Anna, 4 J
en rechts daarvan:
1905
De reguliere zoekmachines leveren niets op voor deze twee naamvarianten. Op myheritage.com verschijnt de variant Feurl wel een enkele keer, maar veel is het niet. De lezers moeten het dus voorlopig met deze eenvoudige vermelding doen.
Stilo, pagina 8, foto 2
Onder de foto zien we rechts de naam van de fotograaf:
Emil Preim
Floridsdorf
De achterzijde is dezelfde als bij foto 3 op pagina 7. Ook heeft deze foto dezelfde lichtblauwe vervaltint die we daar zagen, waardoor je zou kunnen denken dat beide foto’s in dezelfde periode zijn gemaakt.
Stilo, pagina 8, foto 1
Portret van onbekende baby
We zien een baby met een flinke zonnehoed. Half over de klep van de hoed, aan de linkerkant, lijkt iets te staan dat doet denken aan een ongelukkige, vette vingerafdruk.
Onder de foto zien we links een fantasierijk wapenschild en rechts de naam van de fotograaf:
Emil Preim
WIEN XXI.,
Op de achterzijde zien we een jugendstilafbeelding zoals we die al bij verschillende kabinetfoto’s van Emil Preim zijn tegengekomen. Maar wacht. Na de verhandeling over de verschillende versies van deze illustratie die we naar aanleiding van de vorige foto hebben gehouden (de glimlachende versie zonder vermelding van de lithograaf versus de ernstig kijkende versie mét vermelding van lithograaf K. Krziwanek), krijgen we hier een soort tussenversie: niet zo uitgesproken glimlachend als bij de kabinetfoto’s, maar duidelijk vrolijker dan de variant die we bij de laatste foto zagen.
Ook zijn er nu meer gegevens op de achterkant vermeld:
Photogr. Atelier
E. Preim
WIEN XXI.,
31 augustus 2025
Stilo, pagina 7, foto 3
Onder de foto staat rechts de naam van de fotograaf:
Emil Preim
Floridsdorf
24 augustus 2025
Stilo, pagina 2, foto 3
Op deze uitzonderlijk scherpe kabinetfoto zien we een baby op een wit bontvelletje zitten. Het kind kijkt naar een punt net naast de cameralens, waarschijnlijk naar iemand die achter de fotograaf probeerde zijn aandacht te trekken.
22 augustus 2025
Stilo, pagina 1, foto 1
Foto van een onbekende jongedame
De vrouw op deze foto draagt een soort traditionele kleding. Ik meen me te herinneren dat men dit soort portretten vroeger wel eens aanduidde als‘een portret als herderinnetje’, maar het kan natuurlijk ook gewoon een vorm van lokale klederdracht zijn. De knopen in de vorm van bloemen en de strohoed geven de opname in elk geval een buitensfeer, al is duidelijk te zien dat het om een studiofoto gaat. Het blijft lastig in te schatten hoe oud de jongedame precies is.
Onder de foto staat de naam:
Emil Preim, Floridsdorf
En op de achterkant lezen we:
De stijl van de belettering past wonderwel bij de stijl van het album zelf: jugendstil/art nouveau. In het standaardwerk Handboek herkennen fotografische en fotomechanische procedés van Jan van Dijk las ik dat CdV’s met bedrukkking in art nouveaustijl met redelijke zekerheid te dateren zijn op ca. 1900.
Emil Preim is duidelijk productief geweest. Zijn foto’s zijn online namelijk volop te vinden. Zijn naam komt zelfs voor in een boek: Geschichte der Großgemeinde Floridsdorf umfassend die Orte Floridsdorf, Jedlesee, Donaufeld und das Jedlersdorfer Fabriksgebiet van Hans Smital (1903). Daarin wordt vermeld: ‘Trillerkreuz Photographie von E. Preim’, waarbij Trillerkreuz verwijst naar een monument in Floridsdorf.
Ik heb nog even snel gekeken of ik die foto ook kan vinden, maar dat voert blijkbaar net iets te ver. Dus voor nu houden we het bij deze:
Stilo, inleiding
Er is een nieuw antiek fotoalbum in mijn handen beland, met op de voorkant een fraai jugendstil-motief. Omdat ik albums graag een naam geef om de herkomst van de verschillende foto’s makkelijk terug te vinden, heb ik voorlopig gekozen voor Stilo – afgeleid van stijl of jugendstil, kort en krachtig.
Het album meet 20 x 33 centimeter en bevat ruim zestig foto’s, allemaal CdV’s en kabinetfoto’s. De komende dagen (of weken) pak ik telkens een of meer foto’s eruit om nader te bekijken. De blogartikelen verschijnen ook in het Engels, op The Unknown Photo (Album) Project.
08 maart 2024
Moeten illustratoren bang zijn voor AI?
12 juni 2018
19 januari 2011
13 juli 2009
Alfons Mucha



Meer afbeeldingen
NB:
Mucha's name is nearly always mispronounced. The French were initially to blame for this, but the English speakers don't fall far behind. Properly pronounced, the "CH" in his name should sound approximately as the "ch" in the name of the famous lake Loch Ness in Scotland, as pronounced by a native.
(Booksplendour)




































