Crayon, pagina 12, foto 1

Portret van een onbekende vrouw

Deze fotobriefkaart is de eerste van drie in dit album. Gangbare termen voor dit soort objecten zijn ook foto-ansichtkaart, ansichtfoto en postkaartfoto, en dan vergeten we er wellicht nog een paar. Het gaat in elk geval om een echte foto (meestal een zilvergelatine-afdruk) op speciaal karton met een standaard ansichtkaartindeling op de achterkant. De ene zijde toont dus een foto (portret, landschap, gebouw, etc.), terwijl de andere zijde is vormgegeven als briefkaart: met adreslijnen, een postzegelvakje en soms een scheidingslijn tussen bericht en adres. Sommige studio’s drukten hun naam op de fotokant of in de adreszone.

Deze sepia-getinte fotobriefkaart toont een vrouw in een lange, donkere jurk met decoratieve details op het lijfje en de mouwen. Ze draagt een brede hoed, versierd met bloemen of veren, en een lange ketting hangt over haar jurk. Haar rechterhand rust op een tafeltje met een vaas bloemen, terwijl de achtergrond bestaat uit een gordijn, houten lambrisering en een decoratief scherm. De achterkant van de kaart is bedrukt als ansichtkaart, met bovenaan de vermelding: H. A. Smit, Fotograaf, Almelo. Het witte vlak onder het eigenlijke portret is bewust aangebracht, zodat iemand hier eventueel een boodschap kon schrijven.

Deze fotograaf zijn we al eerder tegengekomen, op pagina 5 van dit album. Zie daar voor meer informatie.

Crayon, pagina 5, foto 3

Portret van een onbekend kind

We zien een zittende baby of peuter in een wit gewaadje, geplaatst op een bontvelletje op een stoel. Het kind lijkt bezig met de deconstructie van een speelgoeddier. Onder de foto staat in het midden een logo met de initialen van de fotograaf; rechts daarvan de volledige naam en plaats: H.A. Smit, Almelo.

Op de achterzijde van de carte-de-visite zien we fraai vormgegeven adresgegevens:

H.A. Smit
Fotograaf
Bornebroekschestraat
Almelo
De plaat blijft voor nabestellingen bewaard.

Daaronder bevindt zich een aantrekkelijk landelijk winterlandschap, gedrukt in één kleur (groen) in lithografisch raster, en daar weer onder onder een aanduiding van de lithograaf. Bij ontcijfering komen we op ‘REG C.E.&C.’

De combinatie van florale ornamentiek, licht asymmetrische krullen en een decoratief kader is typerend voor de vroege jugendstil of art nouveau, die rond 1890 in Europa in opkomst was. De kaart combineert informatie met esthetiek en straalt daarmee professionaliteit en verfijning uit: deze portretfotograaf wilde zich duidelijk onderscheiden in een groeimarkt.

Hoe zit het met de fotograaf?

Een online zoektocht levert al snel leuke informatie op. De achterkleinzoon van deze fotograaf is namelijk ook werkzaam in dezelfde branche. Op de site van De Ondernemer staat een leerzaam artikel, mét foto. 

En hoe zit het met ‘REG C.E.&C.’?

‘REG.’ staat vrijwel zeker voor registered (geregistreerd ontwerp of registered design). Dat gebruik zien we vaak op carte-de-visite-achterkanten en andere commerciële drukwerken uit die periode. ‘C.E.&C.’ is vrijwel zeker de afkorting of handelsvorm van de drukker/lithograaf, bijvoorbeeld een variant op C.E. & Co. of C.E. & Cie. (Cie = compagnie). Er bestaan meerdere voorbeelden in archieven waarin precies díe letters worden afgedrukt als printercode of merkteken (zie bijvoorbeeld hier en hier).