11 februari 2026

Album 1938–1943, pagina 21

Album 1938–1943, pagina 21: de zomer van 1943
Album 1938–1943, pagina 21: de zomer van 1943

De Duivelsberg, Lochem, Rotterdam, Nijmegen, Arnhem, Apeldoorn. Reizen leek niet echt een probleem te zijn in de zomer van 1943.

Konden mensen in 1943 vrij reizen binnen Nederland?
Ja, voor het grootste deel van de bevolking kon dat nog. Er waren wél beperkingen, maar daarbij ging het met name om Joodse Nederlanders (strenge verblijfs- en reisbeperkingen), woon­wagen­bewoners/Sinti en Roma (trekverbod vanaf 1 juli 1943), mensen die onder verdenking stonden of gezocht werden, en reizen naar het buitenland (sterk beperkt). 

Voor de rest van de bevolking gold dat reizen binnen Nederland was toegestaan, maar praktisch moeilijker. De treinen reden nog, maar minder frequent. Dat verklaart het reizen per boot en fiets waarover gesproken wordt in het lange bijschrift rechtsonder op deze pagina. In de zomer van 1943 was het weer bovendien goed – dat bleek al uit alle zomerse foto’s die we gezien hebben – en veel jongeren maakten juist toen meerdaagse fietstochten door Nederland, omdat dat nog wél kon.

Hoewel reizen mocht, waren er wel praktische hindernissen. Denk aan distributie en schaarste (eten meenemen was lastig door bonnen). Overnachten kon bovendien vaak alleen bij familie, kennissen of op boerderijen (ook dat zien we in ons bijschrift).

Daarnaast was er in 1943 geregeld sprake van luchtalarm en bombardementen, met name in Rotterdam, Amsterdam, Haarlem en Enschede (bron). 

Samengevat: mensen konden in 1943 nog vrij reizen binnen Nederland. Het was lastiger, maar niet verboden.


Album 1938–1943, pagina 20

Album 1938–1943, pagina 20
Album 1938–1943, pagina 20

“Op het platje bij [onleesbaar] op no. 12, 1943”. Er lijkt Odenburger of Adenburger te staan. Beide achternamen bestaan, waarbij Odenburger vooral in het noorden van het land lijkt voor te komen en Adenburger in Zeeland. Beide achternamen lijken zeldzaam en alle treffers met deze namen zijn bovendien discutabel, dus mogelijk gaat het toch om iets heel anders.

Deze foto’s zijn blijkens een bijschrift gemaakt met “Wim z’n filmpje”, en inderdaad hebben deze plaatjes een heel andere uitstraling dan bijvoorbeeld de foto’s uit Bunnik (pag. 17).