Portret van een onbekende man
We zien een carte de visite met een foto van een man van middelbare leeftijd die ons onbevreesd in de ogen kijkt. De foto komt om de een of andere reden opvallend modern over. Ook deze man draagt de in deze periode veel geziene snor met punten en bijbehorende sik, geflankeerd door gladgeschoren wangen. Maar de blik, de pose met één arm op een tafel en vooral het feit dat die tafel als het ware tussen ons en de geportretteerde staat, leveren een ongekend sterk beeld op. De foto vertoont bovendien weinig kleurverval, waardoor het haast een recente zwart-witfoto lijkt.
Onder de foto zien we links een afbeelding van de dubbelkoppige adelaar en rechts de tekst:
Hof-Photograph L. Grillich, Wien
IV., Wiedner Hauptstr. 12.
XVII., Währingerstr. 91.
Op de achterzijde zien we om te beginnen drie wapens, en daaronder de tekst:
Telephon 2721
L. Grillich
Hof-Photograph
Ateliers
Wien
IV. Wiedner Hauptstr. 12.
Hotel Stadt Triest und
XVII., Währingerstr. 91.
Die Platte bleibt für Nachbestellungen aufbewahrt.
Vervielfältigung vorbehalten.
Wat betekent dit alles in de context van onze CdV? We bekijken eerst de weergegeven wapens.
Bovenste wapen: Dubbelkoppige adelaar
In de context van deze CdV en het gebruik van de titel Hof-Photograph duidt dit op officiële erkenning of hofleverancierschap aan het keizerlijk hof.
Tweede wapen (links onder de adelaar)
Dit lijkt sterk op het wapen van de stad Wenen, vaak een rood schild met een wit kruis of variaties daarop. Gezien het atelieradres in Wenen is het logisch dat dit stadswapen hier wordt afgebeeld als teken van lokale prestige of vestiging.
Derde wapen (rechts onder de adelaar)
Dit zou het wapen van het koninkrijk Hongarije kunnen zijn, vaak herkenbaar aan een schild met rode en witte strepen en een dubbelkruis op een groene heuvel onder een kroon. In de context van het Oostenrijks-Hongaarse rijk was het gebruikelijk beide delen van de monarchie te representeren – Oostenrijk én Hongarije – zeker bij officiële hofleveranciers.
De aanwezigheid van deze wapens suggereert dat L. Grillich niet zomaar een fotograaf was, maar iemand met officiële erkenning: een hofleverancier met ateliers op prestigieuze locaties.
Ludwig Grillich leefde van 1855 tot 1926. Zijn actieve werkperiode als hof-fotograaf in Wenen liep van circa 1885 tot 1913.
De vermelding van meerdere ateliers, waaronder Wiedner Hauptstraße en Währingerstraße, wijst op een latere fase in zijn carrière, vermoedelijk rond 1895‑1910.
De aanwezigheid van het telefoonnummer 2721 is ook een aanwijzing: telefoonnummers in deze vorm werden pas gangbaar in Wenen vanaf de jaren 1890.
Conclusie: Deze CdV is waarschijnlijk gemaakt tussen 1895 en 1910, tijdens het hoogtepunt van Grillichs carrière en onder het bewind van keizer Franz Joseph I.
Er zijn verrassend veel openbare archiefbronnen over Grillich beschikbaar:
-
Wikipedia: biografische info over Ludwig Grillich, inclusief bekende geportretteerden zoals Brahms en Freud
-
Wikimedia Commons: meer dan 30 originele foto’s van Grillich, waaronder portretten van prominente figuren
-
RKD (Nederlandse kunsthistorische database): vermelding van Grillich met autoriteitsgegevens
-
Catawiki-veilingarchief: voorbeeld van een gesigneerde foto van Karl Lueger, burgemeester van Wenen, rond 1900
Al met al een mooie verzameling informatie om dit fraaie portret mee te omlijsten.
