Stilo, pagina 24, foto 1

Duplicaat van portret van een onbekende jongeman

Op pagina 24 en 25 van ons album treffen we een aantal raadselachtige foto’s aan. Om te beginnen deze: een portret van een onbekende jongeman. Helemaal onbekend is hij echter niet: we hebben precies dezelfde CdV al gezien op pagina 17, foto 1. Het verschil is dat dit exemplaar is voorzien van een naametiket op de voorkant en een handgeschreven naam op de achterkant.

Je zou kunnen denken dat dit de zaak verheldert, maar dat valt tegen. Er lijkt ‘Hennig Fenzel’ of ‘Henning Fenzel’ te staan, maar zekerheid ontbreekt. Oordeel zelf. Zoektochten naar ‘Hennig/Henning Fenzel’ of ‘Fenzel Hennig/Henning’, inclusief enkele naamsvarianten zoals ‘Frentzel’, leveren in elk geval niets bruikbaars op.

Het etiketje op de voorkant lijkt in elk geval later te zijn toegevoegd — door een fotograaf, familielid of verzamelaar – om de persoon op de foto te identificeren. Het handschrift op de achterkant zou van dezelfde hand kunnen zijn, of van iemand die de naam kende en die toevoegde bij duplicatie of archivering.

Waarom dit exemplaar én het eerdere exemplaar op pagina 17 in hetzelfde album zijn terechtgekomen, zal waarschijnlijk nooit duidelijk worden. Deze puzzel wordt overigens vervolgd in de volgende twee foto’s.

Stilo, pagina 17, foto 1

Portret van een onbekende jongeman

Op deze carte de visite zien we een jongeman met kwieke oogopslag, netjes gekleed in overhemd en jas. Hij heeft een bescheiden snorretje en een subtiel plukje haar onder de onderlip – wat wij nu zouden aanduiden als een soul patch (een moderne term; het is onduidelijk of die gezichtsbeharing toentertijd een specifieke naam had).

Onder de foto staat:
v. Moser, Floridsdorf, Pragerstrasse No. 17.

Op de achterzijde zien we linksboven drie medaillons met portretten en profil met de namen Daguerre, Talbot en Niépce. Joseph-Nicéphore Niépce wordt beschouwd als de maker van de eerste permanente fotografische opname, rond 1826. Hij werkte later samen met Louis Daguerre, die de beroemde daguerreotypie ontwikkelde: een directe positieve afbeelding op een verzilverde koperplaat. William Henry Fox Talbot introduceerde de calotypie, een negatief-proces op papier waarmee voor het eerst meerdere positieve afdrukken mogelijk waren.

Onder deze portretten staat:
Fotografischer Glassalon v. Moser, Floridsdorf, Pragerstrasse No. 17

(Lithografie: Eisenschiml & Wachtl, Wien)

We komen de combinatie v. Moser en Floridsdorf, Pragerstrasse 17 wel tegen op het internet. Dat bevestigt de locatie en portretfotografie, maar geeft geen nadere uitleg over de term Glassalon. Die lijkt ongebruikelijk en wellicht vooral als commerciële of modieuze aanduiding bedoeld.

Elders duikt een soortgelijke foto op, met dezelfde achterzijde en de drie portretten van Daguerre, Talbot en Niépce, maar ook daar ontbreekt toelichting.

Het ligt voor de hand om een associatie te maken met namen als Koloman Moser of Ludwig Moser & Söhne, maar er is geen bewijs voor een verband. Voorlopig is het verstandiger de feiten te presenteren zoals ze nu bekend zijn – en wie weet komt er later nog voortschrijdend inzicht.

Zie ook Stilo, pagina 24, foto 1.