Posts tonen met het label 1915. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 1915. Alle posts tonen

26 maart 2026

Gehergroepeerd

Onbekende militairen
Groepsfoto met blanco achterzijde van negen vermoedelijk Belgische militairen uit de Eerste Wereldoorlog. De mannen dragen een combinatie van militaire uniformstukken en werkkleding, wat wijst op een situatie buiten de directe frontlinie, bijvoorbeeld in een achtergebied of tijdelijk kamp.

De combinatie van kleding en locatie zou kunnen wijzen op een Belgisch legerkamp in Noord-Frankrijk, mogelijk in de regio Calais–Duinkerke–Saint-Omer, in de periode 1914 of begin 1915.
Onbekende militairen, detail van de foto hierboven
Wanneer we de man linksachter nader bekijken, lijkt op zijn kraag een verticale rangschikking van een ‘X’ en een ‘5’ zichtbaar. De Belgische artillerie gebruikte gekruiste kanonnen (een X‑vorm) als symbool, vaak in combinatie met een regimentsnummer. Op basis hiervan zou deze man mogelijk tot het 5e Regiment Artillerie hebben behoord, al is dit op grond van de foto niet met zekerheid vast te stellen.

Na de val van Antwerpen (10 oktober 1914) trok het Belgische leger zich terug via onder meer Sint-Niklaas, Eeklo en Zelzate richting Frankrijk. Daar werden de troepen opgevangen en ondergebracht in verschillende kampen in Noord-Frankrijk. In de omgeving van onder meer Wormhout, Kassel en Steenvoorde verbleven Belgische eenheden in houten barakken, geïmproviseerde kampen en oefenterreinen voor hergroepering en hertraining.

De foto lijkt goed te passen binnen deze periode (laat 1914 – begin 1915). Belgische militairen droegen toen nog vaak de donkerblauwe uniformen model 1913, kepi’s en kraagspiegels met eenheidssymbolen en regimentsnummers. Deze elementen sluiten aan bij wat op de foto zichtbaar is, al blijft een exacte datering en lokalisering onzeker.

14 september 2025

Stilo: de vele adressen van Emil Preim

Bij het zien van de vele adressen van Emil Preim (Atelier Preim, Fotografisches Atelier Preim, Fotografische Kunstanstalt Emil Preim) begin je je af te vragen of er nog structuur in aan te brengen is. Hieronder een bescheiden poging, gebaseerd op de foto’s die in het fotoalbum Stilo te vinden zijn.
Photogr. Atelier E. Preim Floridsdorf
Floridsdorf
Dit wijst op activiteit vóór of rond het moment dat adresconventies met vaste huisnummers op drukwerk gebruikelijk werden. Periode (geschat): ca. 1890–ca. 1905.
Photogr. Atelier E. Preim Floridsdorf, met vermelding van K. Krziwanek
Photogr. Atelier E. Preim Floridsdorf met handgeschreven tekst
Photogr. Atelier E. Preim Floridsdorf, andere versie
Pragerstrasse 17, Floridsdorf
Hier wordt alleen Floridsdorf vermeld, dus waarschijnlijk was de gemeente hier nog zelfstandig (tot 28 december 1904).
Atelier Preim Floridsdorf Pragerstrasse 17, versie 1
Atelier Preim Floridsdorf Pragerstrasse 17, versie 2
Pragerstrasse 5, Floridsdorf bei Wien
Deze aanduiding is waarschijnlijk ook van vóór de annexatie door Wenen. Er lijkt overlap te zijn tussen de twee adressen aan de Pragerstrasse, dus mogelijk ging het om een verhuizing of meerdere filialen.
Fotografisches Atelier Preim Floridsdorf bei Wien
Pragerstrasse 5, Wien XXI., Floridsdorf
Dit adres is in elk geval van na 1904.
Photogr. Atelier E. Preim Wien XXI., Floridsdorf Pragerstrasse 5
Stryekgasse 3, Eingang Pragerstrasse, Wien XXI. en Wallensteinstr. 29, Wien XX.
Het filiaal aan de Wallensteinstrasse werd officieel ingeschreven op 31 januari 1908 en weer beëindigd rond januari/april 1910. Foto’s met dit adres zijn dus vrij nauwkeurig te dateren.
Emil Preim, Fotografische Kunstanstalt. Wien, XXI., Stryekgasse 3, Eingang Pragerstr.
Stryekgasse 3, Eingang Pragerstrasse, Wien XXI.
Volgens Lehmann’s Adressbuch komt dit adres voor van 1911 t/m 1922. Dat sluit niet uit dat het al eerder in gebruik was.
Fotografische Kunstanstalt Emil Preim Wien, XXI., Stryekgasse 3, Eingang Pragerstr.
Volgens de site Sparismus missen we in dit overzicht nog een paar adressen: Stryeckgasse 12, Wien XXI. en Am Spitz 2–3, Wien XXI. Die zijn dus sowieso van na 1904. Op de huidige kaart (waar de spelling Prager Straße is) zie je dat al deze adressen in Floridsdorf/Wien XXI. heel dicht bij elkaar liggen – binnen ongeveer dezelfde vierkante kilometer.


Op Sparismus blijkt dat meer mensen nieuwsgierig zijn geweest naar deze productieve fotograaf, maar ook met de bronnen van nu blijft de oogst schaars. Op Internet Archive is wel een digitale versie van het boek Geschichte der Grossgemeinde Floridsdorf van Hans Smital te vinden, met zes foto’s van Emil Preim. Hij fotografeerde dus meer dan alleen portretten.

 
Inhoudsopgave met zesmaal een vermelding van de naam E. Preim

In de krantenarchieven is een exemplaar van de Floridsdorfer Zeitung van 13 maart 1915 te vinden, waarin gesproken wordt over Mizzi Preim, “der Tochter unseres bekannten Photographen Herrn Emil Preim”. Daarmee wordt een tipje van de sluier opgelicht.
Screenshot van een artikel uit de Floridsdorfer Zeiting 13 maart 1915
Maar we moeten niet vergeten dat de wereld op dat moment in brand stond. Of dat er iets mee te maken had weten we niet, maar volgens WAIS (het Wiener Archivinformationssystem) is Mizzi Preim op 19 juni 1920 op twintigjarige leeftijd overleden.

Daarna wordt het stil. Met de huidige stand van de online archieven is er niets naders meer te vinden. Voor nu laat ik het hierbij. Mocht er toch nog iets mijn pad kruisen, dan zal ik dat hier waarschijnlijk vermelden.

Rathaus Floridsdorf Am Spitz
Sammlung Wien Museum CCO 
(sammlung.wienmuseum.at)

10 juli 2025

Maharaja of Jodhpur – Photogravure 1915

Maharaja of Jodhpur – Photogravure 1915
This is a 1915 photogravure print of Maharaja of Jodhpur Sir Sardar Singh Bahadur. He reigned for a short period from an adolescent age of 15 until his death at 31 (1895‑1911). 

Tekst en foto: Past India

06 februari 2018

Uit de nagelaten foto's: afscheidsrede ds. A. Potuyt

Afscheidsrede ds. A. Potuyt.
Gisteravond nam in het kerkgebouw aan de Slachthuiskade de predikant der Ledeboeriaansche Gemeente ds. A. Potuyt afscheid van zijn Gemeente als gevolg van langdurige oneenigheid tusschen den leeraar, den kerkeraad en de Gemeente.
Was de opkomst in de gewone godsdienstoefeningen niet groot, thans was het kerkgebouw geheel gevuld, er waren veel nieuwsgierigen. Onder het zingen van Psalm 84:3 (oude berijming) beklom ds. Potuyt den kansel, sprak na het lezen van een gedeelte van Lucas 4 den zegen uit en nadat andermaal gezongen was Psalm 119:25, begon hij met te zeggen, dat nu het kritieke punt gekomen was, dat voor zijn menschelijk gevoel niet aangenaam was, omdat hij in het geheele land in opspraak gekomen en in de dagbladen de oorzaak van zijn heengaan bekend gemaakt is. Doch de leeraar wenschte in dezen voor hem zoo moeilijken weg de woorden van Luther tot de zijne te maken: „Hier sta ik, ik kan niet anders, God helpe mij." Ik heb, ging de leeraar verder, 5 1/2 jaar met veel gebrek onder u gearbeid, en wat dan wel de oorzaak is van mijn heengaan? Het antwoord, zegt spr., is te vinden in het woord der Schrift, waarbij hij verder de Gemeente zal bepalen en wel bij Lucas 4 :43, waar staat: „Maar Hij zeide tot hen: Ik moet ook andere steden het Evangelie van het koninkriik Gods verkondigen want daartoe ben Ik uitgezonden."
Na gebed en het zingen van Psalm 34:1 en 4 behandelde de leeraar achtereenvolgens drie punten, Christus als Prediker, hoe, waar en door wien Hij predikt. Dit nader toelichtend, betoogde hij, dat hij zich geroepen gevoelde het evangelie te verkondigen aan alle in zichzelf verlorenen, doch gelijk de Apostelen en de Profeeten, zooals God het wil, van zichzelven onbekwaam, doch geheel afhankelijk van de hulp des Heeren.
Alsnu richtte de leeraar na het zingen van Psalm 42:2 een woord van vermaan aan de Gemeente en zeide: Ik ben gebonden geworden, gelijk Izaäk op het hout gebonden was, en daar het evangelie niet gebonden is, vond ik reden, na veel strijd en gedachtig aan het Woord der Schrift: „Gaat uit het midden van haar", om dezen stap te doen en anderen het evangelie te verkondigen. Ik heb u den vollen raad Gods verkondigd en ben vrij van uw bloed.
En tot den kerkeraad zich richtend, zeide spr., dat er veel wrijving is geweest, doch dat allen voor God hun schuld moesten belijden. Ik ga heen, — zei hij — zonder middelen van bestaan, doch God zal voor mij zorgen, daar Hij wil dat ik gaan zal.
Ten slotte droeg de scheidende leeraar de herderlooze Gemeente in het gebed op en werd gezongen Psalm 115:5.
Eer de zegenbede uitgesproken werd, nam ouderling Wemer het woord, om de handelingen van den kerkeraad te rechtvaardigen en dankte verder den leeraar voor al wat hij in het belang der gemeente verricht heeft.
Rotterdamsch Nieuwsblad, 02-03-1915
Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.

30 januari 2018

Uit de nagelaten foto's: de leerrede van ds. A. Potuijt

Zoals we weten is Matthijs J. Potuijt de zoon van Adrianus Potuijt. In 1898 staat op de geboorteaangifte van Matthijs vermeld dat Adrianus 'werkman' is, maar enkele jaren later staat hij te boek als 'prediker'. Zie o.a. Ledeboerianen en Kruisgezinden, een kerkhistorische studie over het ontstaan van de Gereformeerde Gemeenten (1834-1927) van drs. H. A. Hofman voor meer informatie. (Link naar pdf hier.)

In de hoedanigheid van ds. heeft hij ook het boekje Eene vrouw als redster des volks geschreven geschreven (J.J. Wirds, Utrecht 1915). Deze leerrede is een typisch voorbeeld van een tekst die voor een leek vanuit de hedendaagse leesstoel wat lastig te duiden is. Wat citaten:

"De waarheid struikelt op de straat en wat recht is kan er niet door. Men zendt leraars naar de heidenen, maar wat het gros betreft, wordt Neêrlands volk een gedoopt heidendom."

"Ge kunt veel met de tijdsomstandigheden te doen hebben, maar weet het, uw ziel ligt in 't verderf; de tijd loopt voor elk mensch ten einde en dan voor God, den Rechter van hemel en aarde te moeten verschijnen, dan zullen in de eeuwigheid uw oogen opengaan, doch helaas, te laat."

"Waar in die tijden, de nauwe band van eenheid met Christus, door het geloof beleefd werd, met verlies van zichzelven, daar drukte de liefde zoo in het harte, dat de ziel uitroept: Dierbare Borg, alles hebt Gij voor mij gedaan en ik van mijzelf niets dan zonde, en deze door den H. Geest gedurig te leggen op Hem, als het altaar der verzoening, totdat de strijd hier beneden gestreden is en het zondige een einde zal nemen."


Het waren andere tijden. Online is nog een aardig artikel uit 1969 van H.M. Stoppelenburg uit de Kerkhistorische Kroniek te vinden waarin de loopbaan van A. Potuijt kort wordt besproken. Er is op het internet sowieso nog veel meer te vinden over deze interessante figuur, dus ook dit lijntje wordt waarschijnlijk vervolgd.
Ledeboeriaanse Gemeenten
Oud-Gereformeerde Gemeenten (1907-1948)
Krantenknipsel over de leerrede van ds. A. Potuyt
Uit: De vriend van oud en jong; christelijk en wetenschappelijk weekblad, jrg 36, 1914-1915, no 45, 30-06-1915
Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.

07 december 2017

Herderlijke brief van zijne eminentie Kardinaal Mercier, 1915

Herderlijke brief van zijne eminentie Kardinaal Mercier, Aartsbisschop van Mechelen
Vaderlandsliefde en standvastige lijdzaamheid
Vermeerderd met het protest over zijn gevangenneming

Volledige versie (pdf), 48 pagina’s, 12,1 MB.

10 oktober 2017

The big zeppelin that is used for baby-killing

Daily Sketch, Number 1944, June 2, 1915

World Digital Library:
“The Daily Sketch was a British tabloid newspaper, established in Manchester in 1909 by Sir Edward Hulton (1869–1925), one of the leading newspaper proprietors of his era. Hulton soon moved the paper to London, where it competed with the other leading British tabloid, the Daily Mirror. Like his father Edward Hulton (died 1904), Hulton was an astute entrepreneur who regarded newspaper publishing as primarily a commercial enterprise. He and his editors attracted a large readership by offering human interest news stories, news about sports, serialized stories, competitions in which readers could win prizes, and other features that entertained as much as they informed. Hulton early recognized the possibilities of picture journalism, and the front and back pages of the Daily Sketch always were given over completely to photographs. Many people in Britain came to see World War I through the prism of the newspaper, which devoted extensive coverage to the war. Presented here are 144 issues of the Daily Sketch from April 9, 1915, to May 31, 1916. Each issue generally contained news about the battles on the Western Front and other theaters of the war, with much attention paid to the wounded and to war heroes; information about the activities of the British royal family and other notables; news about the home front; features about women and families; short articles on political and social issues; cartoons; serialized stories; and advertisements. The issues generally ran to 12 pages.”




04 april 2012

De magneet in de chirurgie (1915)

De magneet in de chirurgie: het verwijderen van puin uit een buikwond. Uit: Природа и люди (Natuur en mens), 18 juni 1915.

30 juni 2010

Suppression de l'absinthe



Vote de la chambre des députés
12 Février 1915

Suppression de l'absinthe
La Fée Verte Française va rejoindre sa soeur de Suisse
qui láttend depuis le 5 juillet 1908

Bron: Le Musée Virtuel de l'Absinthe