Kleingoed uit Kamp Duindorp

Eigenaardige documentjes uit de mistige episode die Kamp Duindorp heette. Mijn grootvader Matthijs Potuijt was hier blokcommandant maar ik heb in mijn jeugd niet heel veel verhalen over die periode gehoord. 

Documentje 1 en 3 hebben ongeveer de grootte van een speelkaart, de middelste is ongeveer twee keer zo groot.

kampeergeneuchten van Duindorp 

 verzorging - ontspanning - ontwikkeling 

voogdij - muziek - cursus 

 herfst 1945

De bewoners van huis twee en tachtig 

wenschen eengsgezind en krachtig, 

hun Blokcommandant en ambtenaren 

veel heil en voorspoed in de volgende jaren. 

Dat spoedig na één Januari 

met trompet en veel bombari 

een ieder die niet z.g. “xzwaar” is 

met vrouw en kindren bij elkaar is. 

Dan is in het land, naar ons idee 

weer ieder Christenmensch tevree. 

Hard aan ’t werk is onze leus 

met ’t gehele volk; er blijft geen keus.

Voornaamheid 

Reinheid, Verbondenheid 

veel geluk in 1946 

aan fam. Potuyt 

Hagedoornpot 

voor 

zoetigheid

Uit de nagelaten foto’s: officieren NLdH

Een prachtige groepsfoto van officieren van het Nederlandsch Leger des Heils, helaas zonder datum. Ook deze foto zat los in een doos met nagelaten foto’s, albums en andere memorabilia.

Ik herken in ieder geval mijn grootvader Matthijs Potuijt (in het midden, voor de man die op de achterste rij uitsteekt) en mijn grootmoeder Johanna Evers (tweede rij, derde van rechts, met een hand op haar schouder).

Verder lijkt de vrouw die helemaal links staat de persoon te zijn die we eerder zagen bij de groep meisjes van De Banier al oogt ze hier iets ouder. Helemaal rechts, zittend, zien we de tot nu toe onbekende man die ook op de 5 december-foto’s voorkomt. 

Tot slot vermoed ik dat de vrouw die zittend als tweede van links te zien is, mevrouw G. Maste is, weduwe van Gustaaf Maste, de oprichter van het Nederlandsch Leger des Heils. Ik meen me vaag te herinneren dat zij soms liefkozend ‘Oma Maste’ werd genoemd. De dame links van haar zou mogelijk G.J. Kerkhoven kunnen zijn. Deze aanname baseer ik op een foto van haar op een strooibiljet van het NLdH dat ik eerder heb gescand, al ben ik daar niet helemaal zeker van.

Uit de nagelaten foto’s: verborgen kerstpakketten

Hier zien we een losse foto van mijn grootvader Matthijs Potuijt. De foto is kennelijk rücksichtslos uit een fotoalbum geknipt; op de achterkant zijn namelijk delen van twee andere foto’s zichtbaar, met daarop makkers van het NLdH en de handgeschreven titel Kerstpakketten. Een aparte vondst, maar ook interessant om te bedenken wat er aan deze actie is voorafgegaan.

Uit de nagelaten foto’s: 5 december

In dit artikel bekijken we opnieuw een bijzondere pagina uit het eerder besproken fotoalbum. Deze pagina is volledig gewijd aan een sinterklaas­viering op 5 december, al is niet bekend in welk jaar.

We zien Sinterklaas met enkele pieten (mocht u deze beelden als aanstootgevend ervaren: de foto’s maken deel uit van het verleden en worden in die context besproken; destijds wist men simpelweg niet beter).

Op de tweede en derde foto staat mijn eerder genoemde grootvader, Matthijs Potuijt, beide keren helemaal links. Wie de andere officier is en waar deze viering precies plaatsvond, blijft een raadsel. Maar wie weet herkent iemand hier een bekend gezicht!

Een noodkreet! (1960)

Ingezonden
Een noodkreet!
Het is rustig in de zaal van Het Nederlands Leger des Heils in de A-Kerkstraat op zondagavond 10 uur. De bezoekers van de evangelisatiebijeenkomst zijn naar huis en ik neem alles nog even in mij op. Dan draai ik de lichten uit en sluit de zaal. Een goed uur later klinkt de noodkreet in mijn oren: „Kapitein, de A-Kerkstraat staat in brand"! Ik spoed mij naar de zaal; het bovenhuis staat in lichter laaie. Tezamen met de Kommandant van de Brandweer betreed ik het lokaal en onder een ware zondvloed van bluswater wordt de hoofdschakelaar van het licht uitgedraaid. Ziezo, dat kan geen sluiting geven.
Dikke rookwolken puilen ook uit de zaal naar buiten, maar een door de brandwachts ingesteld onderzoek wijst uit, dat daar niets brandt. Lang nadat het sein: „Brand meester” is gegeven sta ik nog vóór de zaal en kijk naar de troosteloze boel. Het zal nog heel lang duren eer het lokaal weer in gebruik genomen zal kunnen worden. Waar vinden wij een evangelisatielokaal? Weer klinkt er een noodkreet, doch nu een andere; deze! leder, die over een ruimte beschikt, die tijdelijk kan worden ingericht als evangelisatielokaal belle 31195 of schrijve naar N. Ebbbingestraat 107, het hoofdkwartier van het Ned. Leger des Heils.
M. J. POTUYT, Hoofdkapitein.

Bron: Nieuwsblad van het Noorden, 20-09-1960

Uit de nagelaten foto's: faillissement M.J. Potuijt, 1932

Faillissement M.J. Potuijt, kantoorbediende, Hoefkade 401, Den Haag
Haagsche Courant, 1 april 1932

---

Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.

Uit de nagelaten foto's: de leerrede van ds. A. Potuijt

Zoals we weten is Matthijs J. Potuijt de zoon van Adrianus Potuijt. In 1898 staat op de geboorteaangifte van Matthijs vermeld dat Adrianus 'werkman' is, maar enkele jaren later staat hij te boek als 'prediker'. Zie o.a. Ledeboerianen en Kruisgezinden, een kerkhistorische studie over het ontstaan van de Gereformeerde Gemeenten (1834-1927) van drs. H. A. Hofman voor meer informatie. (Link naar pdf hier.)

In de hoedanigheid van ds. heeft hij ook het boekje Eene vrouw als redster des volks geschreven geschreven (J.J. Wirds, Utrecht 1915). Deze leerrede is een typisch voorbeeld van een tekst die voor een leek vanuit de hedendaagse leesstoel wat lastig te duiden is. Wat citaten:

"De waarheid struikelt op de straat en wat recht is kan er niet door. Men zendt leraars naar de heidenen, maar wat het gros betreft, wordt Neêrlands volk een gedoopt heidendom."

"Ge kunt veel met de tijdsomstandigheden te doen hebben, maar weet het, uw ziel ligt in 't verderf; de tijd loopt voor elk mensch ten einde en dan voor God, den Rechter van hemel en aarde te moeten verschijnen, dan zullen in de eeuwigheid uw oogen opengaan, doch helaas, te laat."

"Waar in die tijden, de nauwe band van eenheid met Christus, door het geloof beleefd werd, met verlies van zichzelven, daar drukte de liefde zoo in het harte, dat de ziel uitroept: Dierbare Borg, alles hebt Gij voor mij gedaan en ik van mijzelf niets dan zonde, en deze door den H. Geest gedurig te leggen op Hem, als het altaar der verzoening, totdat de strijd hier beneden gestreden is en het zondige een einde zal nemen."

Het waren andere tijden. Online is nog een aardig artikel uit 1969 van H.M. Stoppelenburg uit de Kerkhistorische Kroniek te vinden waarin de loopbaan van A. Potuijt kort wordt besproken. Er is op het internet sowieso nog veel meer te vinden over deze interessante figuur, dus ook dit lijntje wordt waarschijnlijk vervolgd.

Ledeboeriaanse Gemeenten
Oud-Gereformeerde Gemeenten (1907-1948)

---

Uit: De vriend van oud en jong; christelijk en wetenschappelijk weekblad, jrg 36, 1914-1915, no 45, 30-06-1915

---

Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.

Uit de nagelaten foto’s: de tak Evers

Zoals uit de eerste recap van de nagelaten foto’s bleek, is Matthijs Potuijt op 15 juli 1931 getrouwd met Johanna Evers. Op de huwelijksakte staat als moeder van de bruid Henderika Geertruida Hillegonda Evers vermeld.

Deze combinatie van voornamen is kennelijk zo uniek dat er maar één persoon met die naam is (geweest) in Nederland. Henderika is op 30 november 1873 geboren in Oudezijl, gemeente Nieuweschans.*

De clou is natuurlijk dat Evers haar meisjesnaam is. Oftewel, Johanna was het kind van een ongehuwde moeder (zie ook hier).

De aangifte van geboorte is gedaan door de waarnemend Directeur van het Rijksziekenhuis te Leiden:

Links in de marge staat de tekst:
"Bij akte d.d. 26-02-1909 voor den Ambtenaar van den burgerlijken Stand te Amsterdam verleden, heeft Henderika Geertruida Hillegonda Evers verklaard te erkennen het kind in nevenstaande akte vermeld."

Het volgende document uit de eigen verzameling spreekt boekdelen. In 1929 is door de Voogdijraad Amsterdam bij het Bureau Bevolking van de Gemeente Amsterdam geïnformeerd naar het adres van Henderika. Uit de notitie linksonder op het papiertje blijkt dat ze al bijna twintig jaar daarvoor, op 19 april 1910, is overleden.

Voortschrijdend inzicht ... hieruit blijkt dat de dame naast het meisje op de foto in het artikel Ferrotypie, circa 1910 waarschijnlijk niet de moeder van het meisje is, en dat Johanna al vrij snel na haar geboorte onder voogdij is geplaatst. Geen idee of deze lijn nog verder kan worden uitgezocht. Wordt misschien vervolgd.

---

We maken hier even een sprong. Er zit nog een flink gat in de kennis maar gaandeweg wordt steeds meer duidelijk. In het Haags Gemeentearchief, Bevolkings­register 1913-1913 vinden we nog dit cryptische document, dat hopelijk later iets duidelijker wordt:

En in het Rotterdamse Stadsarchief weer een mooie gezinskaart:

Op deze kaart staan inmiddels al twee kinderen vermeld. De eerste is Matthijs Johannes Hendrikus, geboren 22 augustus 1929 in Utrecht en de tweede is Adriana Geertruida, geboren 14 december 1930 in Rotterdam. Ook op deze kaart staat de verhuizing naar Den Haag op 15 juli 1931 vermeld.

---

Op de gezinskaart van het Stadsarchief Den Haag is de naam van Adriana Geertruida Evers inmiddels veranderd in Adriana Geertruida Potuijt; ze is 'gewettigd' door het huwelijk.

---

* De ansichtkaart uit 'Ouderzijl' is afkomstig van de erg leuke site oudezijlbadnieuweschans.nl

Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.

Zakboekje sergeant M.J. Potuijt, 22e Regiment Infanterie

Het zakboekje van sergeant M.J. Potuijt, 22e Regiment Infanterie, lichting 1918, is een beetje een fremdkörper (pardon my French) is de doos met nagelaten foto's en documenten. Ook chronologisch is het wat lastig te plaatsen: het is door de jaren heen aangepast en bijgewerkt, bijvoorbeeld met een lastgeving voor opkomst met spoed uit 1933. De verschillende woonadressen zijn steeds bijgewerkt, tot 1939 aan toe.

Niet alle pagina's zijn gescand, alleen de pagina's waarop iets met de hand is genoteerd of ingevuld.

---

Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.

Uit de nagelaten foto's: eerste recapitulatie

Je kunt een hoop leren uit zo'n doos met oude foto's en papieren, vooral als je daarnaast ook nog wat in online archieven gaat snuffelen. Om te beginnen staat er een mooie scan online van de de geboorteaangifte van mijn grootvader:

In het Stadsarchief Rotterdam is ook een zogenaamde 'gezinskaart' te vinden waaruit blijkt dat Matthijs een tijd bij zijn elf jaar oudere broer Arie Potuijt heeft ingewoond en in die tijd kantoorbediende was:

Verder kun je via de site Open Archieven ook veel te weten komen ...

... zoals de namen van overgrootouders ...

... of informatie over eerdere huwelijken.

Dat eerste huwelijk is kennelijk een familiegeheim geweest, ik heb in elk geval nooit iets gehoord over een eerder huwelijk met Gerritje van Osnabrugge. Mijn grootmoeder is Johanne Hendrika Evers, oftewel deze dame.

---

Over Gerritje is behalve een geboortedatum sowieso niet heel veel te vinden.

Na lang zoeken in het Utrechts Archief heb ik nog wel een inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand kunnen vinden.

Sleutelbegrippen zijn hier "bij exploit van den deurwaarder", "bij verstek gewezen vonnis", "woonplaats onbekend" (Gerritje) en "beroep en woonplaats onbekend" (Matthijs). Allemaal erg duister dus. Van de vermelding in de Nederlandsche staatscourant word je wel iets wijzer.

"Bij vonnis van de arrondissementsrechtbank te 's Gravenhage dd. 28 Maart 1929 is het huwelijk tusschen Gerritje van Osnabrugge, dienstbode, wonende te 's Gravenhage, en Matthijs Johannes Potuyt, zonder bekende woon- of verblijfplaats, dd. 24 Maart 1921 te Utrecht gesloten, door echtscheiding ontbonden verklaard.
't Welk certificeert,
(Kosteloos.) De Procureur van Eischeres
(1831/9) Mr. J. M. J. F. Andreoli."

Hier zijn eigenaardig genoeg wel het beroep en de woonplaats van Gerritje bekend. Uit het bericht blijkt ook dat zij de 'eischeres' was, wat de boel nog veel spannender maakt. Overigens is 'Potuyt' hier met een y geschreven, iets wat wel vaker leek te gebeuren. Daarover later misschien meer.

---

Mattijs duikt in elk geval twee jaar later weer op in Rotterdam, waar hij trouwt met Johanna Evers.

De omstandigheden die tot de echtscheiding hebben geleid en de periode tussen de scheiding en het tweede huwelijk lijken in de mist van de tijd verdwenen. Er is nog wel een gezinskaart in het Stadsarchief Rotterdam te vinden waarop verwezen wordt naar de eerdere gezinskaart (bovenin deze post) en waarop verhuizingen naar Utrecht (1930) en later naar Den Haag (1931) worden vermeld. Inmiddels is hij handelsreiziger.

De huwelijksdatum 15 juli 1931 is ook de datum van verhuizing naar Den Haag.

---

Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.