Posts tonen met het label Open Archieven. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Open Archieven. Alle posts tonen

18 februari 2026

Album 1938–1943 – Predikers

Album 1938–1943 – Predikers

Een van de personen die een rol speelt bij het leggen van verbanden binnen ons fotoalbum 1938–1943 is ds. J. de Boer uit Zuid-Beijerland. Zijn naam duikt voor het eerst op in een bericht van ondertrouw in de Nieuwe Utrechtsche Courant van 3 maart 1939 (zie Album 1938–1943, pagina 41).

In een overzicht van predikanten van de Gereformeerde Kerk te Zuid-Beijerland blijkt dat hij daar op 7 juni 1931 is ingetreden. Zijn opvolger trad in 1948 aan, zodat we met grote waarschijnlijkheid de juiste persoon hebben geïdentificeerd.

In de Zeeuwsche kerkbode van 29 mei 1931 lezen we dat ds. De Boer afscheid heeft genomen van de gemeente in Brouwershaven wegens zijn vertrek naar Oud-Beijerland.

Volgens Digibron vertrok ds. De Boer in 1947 naar Amsterdam-Noord-Buiksloot. Daar lezen we verder:

“Ds. JOH. DE BOER diende na zijn vertrek de Geref. Kerk van Amsterdam-N-Buiksloot van 1947‑1954 en die te Bierum van 1954‑1964. Na zijn emeritaat dd. 1 jan. 1964 promoveerde hij in 1968 op bijkans 69‑jarige leeftijd nog tot doctor in de godgeleerdheid aan de Theologische Akademie uitgaande van de Johannes Calvijnstichting te Kampen op een proefschrift getiteld: De verzegeling met de Heilige Geest volgens de opvatting van de Nadere Reformatie (uitg. Bronder Offset, Rotterdam).”

Onze predikant was dus van 1931 tot 1947 actief in Oud-Beijerland. Wat kunnen we vinden over deze periode?

In het Leidsch Dagblad van 27 maart 1939 lezen we het volgende:

“Onder groote belangstelling, ook uit Noorden had in de Geref. Kerk te Zevenhoven de bevestiging en intrede plaats van den beroepen predikant den heer P. de Ruig, candidaat te Hilversum, Als bevestiger trad op diens zwager, ds. J. de Boer, van Zuid-Beijerland, die tot tekst had gekozen Joh. 19:14.”
 
Op basis van deze familierelatie vinden we een mogelijke echtgenote van ds. De Boer: Elizabeth de Boer, geboren De Ruig (1898‑1985; op sommige stamboomsites gespeld als Elisabeth). Via Open Archieven vinden we een huwelijk op 13 oktober 1926 te Rotterdam.
Met deze gegevens kunnen we verder zoeken naar meer specifieke informatie over Johannes de Boer. Volgens Stamboom De Ruig werd hij geboren op 31 mei 1899 in Zwartsluis en overleed hij op 20 december 1984.

Op diezelfde site vinden we ook een overzicht van het nageslacht. Dat is voor ons relevant, omdat het vermoeden bestaat dat ons fotoalbum aan deze familie gelinkt is. Van slechts twee kinderen zijn namen te achterhalen. De oudste van hen zou in 1942 vijftien jaar zijn geweest. Die leeftijd lijkt echter niet helemaal goed aan te sluiten bij wat we in het album zien. Bovendien levert nader zoeken op deze twee namen vooralsnog alleen flinterdunne zoekrichtingen op. Voor nu laten we deze onderzoekslijn even rusten. Later wellicht meer.
De standaard, 27‑08‑1927

MyHeritage-screenshot: Elbertha Johanna Wilcken (geboren De Boer)
myheritage.de

MyHeritage-screenshot: 
Gerhard Wilcken, 1917 - 2011
myheritage.de

15 april 2025

Hier legt Salomon de More

Grafstenen achter de Nederlands Hervormde Kerk in  Heelsum. Bij een van de graven staat een bordje met een beschrijcing.
Salomon de More 
(geboren uit een Joods geslacht) 

Doctor der beijden Rechten 
Overl. 30 Augustij 1720 

 rentmeester van Anton, 
Graaf van Aldenburg (1684-1720)

Achter de Nederlands Hervormde Kerk in Heelsum (’t Kerkje op de Heuvel) ligt deze steen met bijbehorend bordje. Redelijk cryptisch. Salomon de  More en zijn broodheer de graaf van Aldenburg zijn in elk geval in hetzelfde jaar overleden. 

Over deze graaf lijkt niet heel veel bekend. Op doorwerthinfo.nl is onder het kopje  ‘Anton Junior’ wat summiere informatie te vinden. Voor Salomon de More moeten we nog dieper graven. Op de site kousenhuisje.nl wordt zijn naam in een soort terzijde genoemd. 

In het Gelders Archief vinden we ook alleen een korte vermelding: ‘Aantekeningen over enige leden van de Franse Hugenotenfamilie Gillot, 2009. N.B. Maria  Gillot was getrouwd met de rentmeester van Doorwerth, Salomon de More.’ (3266 Collectie Richter). De begrafenis van Maria Gillot is vervolgens weer terug te vinden via Open Archieven.

Via Delpher is één boek te vinden waarin de naam van Salomon de More wordt genoemd, namelijk Geographische beschryving van de provintie van Gelderland (1794). Dat klinkt hoopvol maar het is feitelijk de beschrijving van dit graf: [...] op het Kerkhof legt een blauwe Steen en daar op: Hier legt Salomon de More, der beiden rechten Doctor 1720. 30 Augustij. Dat schiet ook niet echt op.
Deel van een pagina uit 'Geographische beschryving van de provintie van Gelderland' uit 1794. In dit boek is één regel gewijd aan het graf van Salomon de More.
Al met al valt er via de zoekmachines niet veel zinnigs meer te ontdekken. Ik laat Salomon dus tot nader order maar rusten.

06 december 2024

Van Krakeel tot Kips

In elke familie bestaan wel verhalen die met de jaren steeds kleurrijker worden. In mijn familie, aan vaderskant, gaat het gerucht dat mijn grootmoeder eigenlijk uit een adellijke familie stamde, maar dat er om mysterieuze redenen een naamsverandering heeft plaatsgevonden. Wat die redenen zijn, weet eigenlijk niemand precies. 

Mijn grootmoeder, Johanna Kips, werd geboren in Den Haag op 3 januari 1897. Haar ouders waren Evert Kips en Jaantje Keulen.
Geboorte Johanna Kips, screenshot Open Archieven
Inschrijving geboorte Johanna Kips, 3 januari 1897
Evert en Jaantje trouwden op 21 mei 1890 in Den Haag. Maar hier stuitte ik op een merkwaardig detail.
Huwelijk Evert Kips en Jaantje Keulen, 21 mei 1890, screenshot Open Archieven
In de huwelijksakte wordt als vader van Evert Kips een zekere Hendrik Krakeel genoemd. Dit betekent dat de achternaam van de vader niet overeenkomt met die van de zoon. Wat is hier aan de hand? 

Het antwoord op dit raadsel vond ik dankzij de website Genealogie Bos, en meer specifiek de post Krakeel in Den Haag. Hierin staat het volgende: 

Zaakwaarnemer Hendrik Krakeel (27) en Maria Anna Carolina Outman (23) trouwden op 26‑9‑1860 in ’s‑Gravenhage. Hendrik is geboren op 23‑3‑1833 in Zierikzee als buitenechtelijke zoon van Maatje Krakeel. Maria Anna is een dochter van smid Jacobus Carolus Outman en Maria Catharina Smits, die woonden in ’‑Gravenhage. 

Hun oudste zoon Carolus Jacobus Hendrik Krakeel is geboren rond 1861. Hendrik Krakeel werkte inmiddels als ijzersmid in Frederiksoord toen hij op 15‑9‑1862 rond 9 uur ’s morgens een zoon kreeg, die Hendrik Jacobus noemde. Dit kind werd de volgende dag bij de gemeente Vledder aangegeven door de vroedvrouw. Rond 1863 werd hun dochter Maria Catharina Carolina Alida geboren.

In 1865 werd voor hun tweede zoon Hendrik Jacobus Krakeel een verzoek gedaan om zijn familienaam te veranderen in ‘Kips’. Het verzoek werd níet alleen gedaan door zijn ouders, maar ook door Evert Kips en Hendrica Tonia Geerlings. Deze naamswijziging werd vervolgens op 18‑6‑1866 in Assen geregistreerd.
Naamsverandering 'Krakeel' naar 'Kips', Nederlandsche Staatscourant, 22 april 1865
Het artikel legt verder uit dat houtbewerker Evert Kips (28) en Hendrica Tonia Geerlings (28) op 19 juni 1844 in ’s‑Gravenhage trouwden. Dit echtpaar bleef kinderloos, maar adopteerde later de tweede zoon van Hendrik Krakeel, waarbij diens naam werd veranderd in Evert Kips.

Met deze informatie wordt het familieverhaal ineens een stuk duidelijker. De mysterieuze naamsverandering betreft de overgang van ‘Krakeel’ naar ‘Kips’, en een adellijke connectie is nergens te vinden.

Evert Kips – geboren als Hendrik Jacobus Krakeel – trouwde op 21 mei 1890 in ’s‑Gravenhage met Jaantje Keulen. Samen kregen ze meerdere kinderen, waaronder mijn grootmoeder Johanna Kips. Zij trouwde op 31 juli 1918 met Petrus Adrianus Marinus van der Kroft en stichtte een groot gezin.

Binnen onze familie bleef het verhaal van de naamsverandering leven, en met de jaren werd het steeds mysterieuzer en spectaculairder. Maar nu weten we (waarschijnlijk) hoe het zit. 

Met dank aan de beheerder(s) van Genealogie Bos

26 januari 2018

Uit de nagelaten foto’s: de tak Evers

Zoals uit de eerste recap van de nagelaten foto’s bleek, is Matthijs Potuijt op 15 juli 1931 getrouwd met Johanna Evers. Op de huwelijksakte staat als moeder van de bruid Henderika Geertruida Hillegonda Evers vermeld.
Deze combinatie van voornamen is kennelijk zo uniek dat er maar één persoon met die naam is (geweest) in Nederland. Henderika is op 30 november 1873 geboren in Oudezijl, gemeente Nieuweschans.*
Groet uit Ouderzijl (Nieuweschans)
De clou is natuurlijk dat Evers haar meisjesnaam is. Oftewel, Johanna was het kind van een ongehuwde moeder (zie ook hier).
Schermafbeelding Open Archieven
De aangifte van geboorte is gedaan door de waarnemend Directeur van het Rijksziekenhuis te Leiden:
Links in de marge staat de tekst:
"Bij akte d.d. 26-02-1909 voor den Ambtenaar van den burgerlijken Stand te Amsterdam verleden, heeft Henderika Geertruida Hillegonda Evers verklaard te erkennen het kind in nevenstaande akte vermeld."

Het volgende document uit de eigen verzameling spreekt boekdelen. In 1929 is door de Voogdijraad Amsterdam bij het Bureau Bevolking van de Gemeente Amsterdam geïnformeerd naar het adres van Henderika. Uit de notitie linksonder op het papiertje blijkt dat ze al bijna twintig jaar daarvoor, op 19 april 1910, is overleden.
Adresaanvraag van Voogdijraad Amsterdam, 1929
Voortschrijdend inzicht ... hieruit blijkt dat de dame naast het meisje op de foto in het artikel Ferrotypie, circa 1910 waarschijnlijk niet de moeder van het meisje is, en dat Johanna al vrij snel na haar geboorte onder voogdij is geplaatst. Geen idee of deze lijn nog verder kan worden uitgezocht. Wordt misschien vervolgd.
We maken hier even een sprong. Er zit nog een flink gat in de kennis maar gaandeweg wordt steeds meer duidelijk. In het Haags Gemeentearchief, Bevolkings­register 1913-1913 vinden we nog dit cryptische document, dat hopelijk later iets duidelijker wordt:
Scan Bevolkingsregister J.H. Evers, Haags Gemeentearchief, voorkant
Scan Bevolkingsregister J.H. Evers, Haags Gemeentearchief, achterkant
En in het Rotterdamse Stadsarchief weer een mooie gezinskaart:
Gezinskaart Stadsarchief Rotterdam
Op deze kaart staan inmiddels al twee kinderen vermeld. De eerste is Matthijs Johannes Hendrikus, geboren 22 augustus 1929 in Utrecht en de tweede is Adriana Geertruida, geboren 14 december 1930 in Rotterdam. Ook op deze kaart staat de verhuizing naar Den Haag op 15 juli 1931 vermeld.
Op de gezinskaart van het Stadsarchief Den Haag is de naam van Adriana Geertruida Evers inmiddels veranderd in Adriana Geertruida Potuijt; ze is 'gewettigd' door het huwelijk.

* De ansichtkaart uit 'Ouderzijl' is afkomstig van de erg leuke site oudezijlbadnieuweschans.nl

Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.





23 januari 2018

Uit de nagelaten foto's: eerste recapitulatie

Je kunt een hoop leren uit zo'n doos met oude foto's en papieren, vooral als je daarnaast ook nog wat in online archieven gaat snuffelen. Om te beginnen staat er een mooie scan online van de de geboorteaangifte van mijn grootvader:
Scan Burgerlijke Stand Delft, 1898
In het Stadsarchief Rotterdam is ook een zogenaamde 'gezinskaart' te vinden waaruit blijkt dat Matthijs een tijd bij zijn elf jaar oudere broer Arie Potuijt heeft ingewoond en in die tijd kantoorbediende was:
Scan Stadsarchief Rotterdam, gezinskaart vóór
Scan Stadsarchief Rotterdam, gezinskaart vóór
Verder kun je via de site Open Archieven ook veel te weten komen ...
Schermafbeelding Open Archieven
... zoals de namen van overgrootouders ...
Schermafbeelding Open Archieven
... of informatie over eerdere huwelijken.
Schermafbeelding Open Archieven
Schermafbeelding Open Archieven
Dat eerste huwelijk is kennelijk een familiegeheim geweest, ik heb in elk geval nooit iets gehoord over een eerder huwelijk met Gerritje van Osnabrugge. Mijn grootmoeder is Johanne Hendrika Evers, oftewel deze dame.
Over Gerritje is behalve een geboortedatum sowieso niet heel veel te vinden.
Scan Utrechts Archief, 2 september 1899, geboorteaangifte Gerritje van Osnabrugge, geboren 1 september 1899
Na lang zoeken in het Utrechts Archief heb ik nog wel een inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand kunnen vinden.
Sleutelbegrippen zijn hier "bij exploit van den deurwaarder", "bij verstek gewezen vonnis", "woonplaats onbekend" (Gerritje) en "beroep en woonplaats onbekend" (Matthijs). Allemaal erg duister dus. Van de vermelding in de Nederlandsche staatscourant word je wel iets wijzer.
"Bij vonnis van de arrondissementsrechtbank te 's Gravenhage dd. 28 Maart 1929 is het huwelijk tusschen Gerritje van Osnabrugge, dienstbode, wonende te 's Gravenhage, en Matthijs Johannes Potuyt, zonder bekende woon- of verblijfplaats, dd. 24 Maart 1921 te Utrecht gesloten, door echtscheiding ontbonden verklaard.
't Welk certificeert,
(Kosteloos.) De Procureur van Eischeres
(1831/9) Mr. J. M. J. F. Andreoli."


Hier zijn eigenaardig genoeg wel het beroep en de woonplaats van Gerritje bekend. Uit het bericht blijkt ook dat zij de 'eischeres' was, wat de boel nog veel spannender maakt. Overigens is 'Potuyt' hier met een y geschreven, iets wat wel vaker leek te gebeuren. Daarover later misschien meer.
Mattijs duikt in elk geval twee jaar later weer op in Rotterdam, waar hij trouwt met Johanna Evers.
De omstandigheden die tot de echtscheiding hebben geleid en de periode tussen de scheiding en het tweede huwelijk lijken in de mist van de tijd verdwenen. Er is nog wel een gezinskaart in het Stadsarchief Rotterdam te vinden waarop verwezen wordt naar de eerdere gezinskaart (bovenin deze post) en waarop verhuizingen naar Utrecht (1930) en later naar Den Haag (1931) worden vermeld. Inmiddels is hij handelsreiziger.
Scan Stadsarchief Rotterdam, gezinskaart 2 vóór
De huwelijksdatum 15 juli 1931 is ook de datum van verhuizing naar Den Haag.
Dit artikel is onderdeel van een reeks. Meer lezen? Klik hier.