Album WW, epiloog

Om de serie scans van het fotoalbum WW niet grijs en saai te laten eindigen, sluiten we af met een scan van het voorste schutblad, bedrukt met een goudkleurig arabesk- of krul­ornament­patroon. Het herhalende motief van ranken en krullen in rococo-stijl straalt de luxe uit die kenmerkend was voor fotoalbums uit de late negentiende eeuw.

Album WW, pagina 24, foto’s 1 en 2

Foto’s van een kleuter
Een zwaaiende kleuter is natuurlijk een toepasselijke manier om afscheid te nemen van dit fotoalbum: dit zijn de laatste twee foto’s. Het kindje heeft precies zo’n blik van: “Goed dan, als jij wilt dat ik zwaai voor de foto, dan doe ik dat.” Een uitdrukking die je vaak ziet bij mensen die eigenlijk niet willen poseren.

De foto’s zijn afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij Photo Weiand in Koblenz, met batch­nummer ‘5316’. Deze studio lijkt een nieuwe incarnatie te zijn van Photo‑Radio Weiand, een naam die we eerder achterop foto’s in dit album tegenkwamen. Ook voor deze foto­studio lijkt dus een nieuw tijdperk te zijn aangebroken, met een nieuwe naam en een nieuw beeldmerk. 

Album WW, pagina 23, foto 2

Vrouw met spelend kind op straat
Sommige foto’s in het album blijken regelrechte juweeltjes, en dit is er zo een. We zien een blij huppelend kind op straat, met daarachter een misschien wel even blije dame. Zeker als je inzoomt, zie je wat een fantastisch moment deze fotograaf heeft weten vast te leggen, helemaal als je nagaat hoe de lichtomstandigheden waren.

Wat je bij inzoomen ook beter ziet, is de tekst op de gevel achter de vrouw. Je hoeft niet eens lang te zoeken om te ontdekken dat de naam rechts op de gevel ‘Peter Bendheuer’ is. En dan ontdek je al snel dat de tekst links achter de vrouw voluit ‘Hotel zur neuen Post’ luidt. Het bijbehorende adres is eenvoudig te vinden: Ursulastraße 52 in Keulen. Hieronder zie je een leuke historische ansichtkaart van het gebouw, en daaruit kun je zelfs precies afleiden waar de vrouw en het kind hebben gestaan.

De geschiedenis van het hotel in en na de Tweede Wereldoorlog is lastig na te gaan, maar het lijkt erop dat het pand de oorlog niet heeft overleefd. Tegenwoordig bestaat het adres zelfs niet meer en loopt de Ursulastraße nog maar tot nummer 32. 

Op de achterkant van de foto zien we een rond stempeltje met de naam van de studio:
Photohaus Dohm, Eintrachtstraße 6, Köln.

Nu is het zo dat de Eintrachtstraße in de nazi-tijd (rond 1935) werd hernoemd tot Winterbergstraße, naar een SA-man (bron: Altes Köln). Pas later werd de oude naam weer in ere hersteld. We kunnen er dus met een redelijke mate van zekerheid van uitgaan dat deze foto van vóór 1935 is.

Het komt niet vaak voor dat we foto’s in dit album zo exact kunnen lokaliseren én in de tijd kunnen plaatsen. Waarom de foto in het album is opgenomen, blijft echter lastig te bepalen.

Album WW, pagina 23, foto 1

Foto van twee goed geklede kinderen

Inmiddels zijn we in een stadium van het album gekomen waarin we foto’s tegenkomen die nergens anders bij lijken te horen. Hier zien we twee zeer goed geklede kinderen die zo uit een vintage modeblad zouden kunnen komen. Helaas ontbreekt ook hier elke context. Het enige detail dat opvalt, is dat het meisje lijkt te loensen.

De achterzijde van de foto is blanco. 

Album WW, pagina 22, foto 2

Twee vrouwen met kinderwagens
De volgende foto op pagina 22 is een fraaie afdruk van twee vrouwen met kinderwagens op een pad langs een rij bomen. De bomen lijken in bloei te staan, of anders zorgt de lichtval voor het bijzondere effect dat ze bijna lichtgevend lijken. De vrouwen zijn tamelijk warm gekleed, met lange jassen en hoofddeksels.

Met wat fantasie zou je in de vrouw links dezelfde persoon kunnen herkennen als de vrouw links op foto 1 van pagina 22, maar dat kan ook komen door de vergelijkbare hoed. Zeker is dat dus allerminst. Deze foto wijkt in elk geval op andere punten sterk af van die eerdere opname: het lijkt een andere camera, een ander type film, en/of een andere ontwikkel- of afdruktechniek te zijn geweest. Alles bij elkaar heeft de foto daardoor een totaal andere uitstraling.

De achterzijde van de foto is volledig blanco.

Album WW, pagina 22, verborgen achter foto 1

Verborgen foto

Verstopt achter foto 1 van pagina 22 zat dit eigenaardige plaatje. Het lijkt uit een grotere foto te zijn geknipt, en voor de stevigheid is er een stukje papier van een tijdschrift of iets dergelijks op de achterkant geplakt. Dat papier laat aan één kant een beetje los, maar helemaal losmaken lijkt niet mogelijk zonder de foto te beschadigen. Het meet 4,8 bij 5,7 centimeter, dus het is klein.

We zien een man in colbert en stropdas met een meisje op schoot achter een gevulde hore­catafel. Het meisje draagt een jurkje en heeft een witte strik in het haar. De man houdt zijn linkerhand voor haar mond, maar het is moeilijk te zeggen wat er precies gebeurt.

Vooralsnog stop ik de foto weer terug waar hij verstopt was.

Album WW, pagina 22, foto 1

Foto’s van twee vrouwen en een jong meisje
We zien hier hetzelfde gezelschap als op pagina 21, foto 1. Het meisje lijkt zich hier veel bewuster van de fotograaf: ze kijkt recht in de lens. Het gezelschap staat op een verder leeg bospad. De fotograaf heeft de zon in de rug, en die lijkt fel te schijnen. De beide volwassenen kijken wat moeizaam tegen de zon in.

De foto is afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij PHOTO‑RADIO WEIAND, met batch­nummer ‘G819’, hetzelfde nummer als bij de vorige foto’s.

Album WW, pagina 21, foto’s 2, 3 en 4

Foto’s van een klein gezelschap
Deze drie foto’s lijken vrij snel achter elkaar genomen te zijn. We zien dezelfde jongedame en jongeman als op foto 3 en 4 van de vorige pagina, samen met andere mensen in verschillende groepsopstellingen:

1. De jongedame en jongeman staand naast twee oudere mensen.

2. De jongedame en jongeman zittend naast dezelfde oudere man. Helaas is deze foto iets minder scherp.

3. De jongedame zittend tussen de oudere vrouw en de oudere man, met daarnaast, eveneens zittend, de vrouw die we op foto 4 van de vorige pagina naast de twee bij de auto zagen staan.

De drie foto’s zijn genomen bij een woning. Op de eerste foto staat men voor een huisdeur met een bordje met huisnummer 6. Op de andere twee foto's zitten de mensen in een tuin, vermoedelijk bij hetzelfde huis.

De gelaatsuitdrukkingen variëren van goedlachs (de jongedame en jongeman, en de vrouw die bij de laatste foto is aangeschoven) tot iets serieuzer (de oudere man) en aanzienlijk serieuzer (de wat oudere vrouw).

Iedereen is netjes gekleed. De jonge vrouw die we op de eerdere foto’s zagen, draagt hier geen hoedje, waardoor haar gezicht beter zichtbaar is op de foto. Dat geldt ook voor de aangeschoven vrouw op de derde foto. De man draagt een ronde bril en heeft op twee van de foto's een pijp in de hand.

De foto’s zijn afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij PHOTO‑RADIO WEIAND, met batch­nummer ‘G819’, hetzelfde nummer als bij de vorige foto’s.

Album WW, pagina 21, foto 1

Kiekje van twee vrouwen en een jong meisje in een roeiboot
We zien twee lachende vrouwen met daartussen een meisje dat in gedachten verzonken lijkt. De drie bevinden zich in een roeibootje op het water. In de verte is nog een tweede roeiboot met mensen te zien.

De foto is afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij PHOTO‑RADIO WEIAND, met batch­nummer ‘G819’, hetzelfde nummer als bij de vorige foto’s.

Dit gezelschap is ook hier te vinden.

Album WW, pagina 20, foto’s 3 en 4

Foto's van een jongedame en jongeman

Ook deze twee foto’s horen duidelijk bij elkaar. De jongedame is netjes gekleed met een lange lichte overjas, hoedje, witte handschoenen en een bijpassend tasje. De jongeman draagt een donker pak met stropdas.

Op de eerste foto zien we hen bij een afrastering, waarachter een soort boomgaard en een aantal pony’s of kleine paarden te herkennen zijn. Op de tweede foto zit de jongeman op de passagiersstoel van een auto terwijl de jonge vrouw ernaast staat. Achter haar bevindt zich een andere vrouw, ook netjes gekleed met hoedje. Op beide foto’s lachen alle betrokkenen.

Opvallend is dat deze twee personen, in tegenstelling tot de meeste andere in het album, een donkerdere huidskleur hebben. Mogelijk wijst dit op een (deels) Indische of Zuid-Aziatische achtergrond, maar zekerheid ontbreekt. Omdat vrijwel alle andere foto’s duidelijk autochtone Duitse personen tonen, is dit verschil in uiterlijk vermeldenswaardig.

De foto’s zijn afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij PHOTO‑RADIO WEIAND, met batch­nummer ‘G819’. Als deze studio chronologisch heeft genummerd, kunnen de foto’s hiermee geplaatst worden tussen foto 1 en foto 2 op pagina 8.

Op de tweede foto is nog een interessant detail te zien. Achter de auto waarbij onze hoofdpersonen zich bevinden, staat het zijspan van een motor. Dit deel van de foto is opmerkelijk vanwege de persoon in het zijspan die ostentatief zijn gezicht bedekt, én vanwege het nummerbord: P‑8196 (zie de uitsnede hieronder, die op hogere resolutie is gescand om beter te kunnen inzoomen).

Het kenteken P‑8196 kan worden geplaatst in de periode ca. 1920‑1945 (Weimar­republiek of Derde Rijk). Het is vrijwel zeker niet meer na de oorlog gebruikt. De ‘P’ staat voor de regio Potsdam (provincie Brandenburg). Dat hoeft natuurlijk niet te betekenen dat de foto’s daar ook genomen zijn, maar het is opvallend dit detail in het album terug te vinden, na alle eerdere foto’s die zich rond Koblenz leken te centreren.

Album WW, pagina 20, foto’s 1 en 2

Foto’s van blij stel (zonder en met kind)
Na twee lege pagina’s volgen weer wat foto’s. Deze twee foto’s zijn hier samengevoegd omdat het overduidelijk gaat om hetzelfde stel en dezelfde fotogelegenheid. De foto’s zijn als enige in het album afgedrukt op een soort dun karton, vergelijkbaar met dat van een ansichtkaart. Het zijn ook de enige twee met deze sepia-achtige tint.

Het is een elegant gekleed stel; bij foto 1 zou je zelfs de term gesoigneerd kunnen gebruiken. De man (links) draagt een niet al te donkere Vierknopf-Zweireiher met pochet en bijpassende pantalon. De vrouw draagt een zwarte jurk tot over de knie, met een wit kraagje met strik en een dubbele rij knopen.

Op de eerste foto heeft ze haar handen op haar bovenbenen met de vingers koket gespreid, zoals je wel zag in die tijd. Hierdoor is overigens goed te zien dat ze geen ring draagt, net zo min als de man trouwens. De man draagt een bril met dun montuur en heeft een brandende sigaret in de linkerhand – ook op de tweede foto, waarbij de vrouw het meisje in de armen heeft en de man direct naast haar staat.

Het meisje heeft iets van een vel papier in haar handen, maar het is niet goed te zien wat dat is. Dit alles vindt plaats in de open lucht, in iets wat op een achtertuin lijkt.

De achterkant van beide foto’s is blanco.

Album WW, pagina 17, foto 1

Portret van jong meisje met pop
In dit deel van het album zijn de foto’s wat schaarser. Pagina 16 is leeg en op pagina 17 vinden we alleen deze grote foto. De opname is zo scherp dat hij gisteren gemaakt had kunnen zijn, maar gezien de tekst op de achterkant is hij ruim een eeuw oud.

Tekst op de voorzijde:
Joh. Heinrich Oehlmann
Koblenz a.Rh.

Tekst op de achterzijde:

Anna Odols (?) Johnen, geb. 27.7.1908 zu Nienstedt-Salzuflen, Tochter von Nikolaus Johnen u. Maria Hanke.

Oftewel:

Anna Odols Johnen, geboren op 27 juli 1908 in Nienstedt‑Salzuflen, dochter van Nikolaus Johnen en Maria Hanke.

‘Odols’ komt niet voor als gangbare Duitse voornaam. Mogelijk gaat het om een moeilijk leesbare schrijfwijze van een andere naam, zoals Otilis, Otilie, Odilia of Idols. Het kan ook een tweede voornaam of roepnaam zijn, afgeleid van Odilo/Odilie (Latijnse/Duitse oorsprong, verwant aan het Oudhoogduitse ot = bezit, rijkdom). Het is eveneens mogelijk dat het verkeerd is gelezen en er Odilie/Odilia/Ottilie/Otilis of Odola staat.

De vermelding Nienstedt-Salzuflen kan slaan op Nienstedt bei Salzuflen of Nienstedt, Kreis Salzuflen, een omschrijving die destijds informeel gebruikt kan zijn. Bad Salzuflen lag in het historische Lippe, en Nienstedt bij Bückeburg ligt op zo’n 30 km afstand.

Nikolaus Johnen kennen we van pagina 3, foto 1, en van de eerste trouwfoto in het album, pagina 6, foto 1 – waar we ook Maria Hanke zien. Die twee foto’s samen geven een mooi gezinsbeeld. Het huwelijk dateert van oktober 1907, en de dochter is geboren in juli 1908: geen speld tussen te krijgen. 

Album WW, pagina 15, foto 1

Ansichtkaart met foto van grote groep mensen
De ansichtkaart op pagina 15 van het album is een aardig zoekplaatje. De afbeelding op de voorkant lijkt een foto van leerlingen en docenten van een jongensschool. Het is een flinke groep met variërende leeftijden. De achterkant is ook interessant.

De geadresseerde is:
Stud. theol. Herrn Johnen
Coblenz-Lützel
Antoniusstraße 14

Ik heb het adres opgezocht en het bestaat nog steeds. Sterker nog, tot voor kort woonde er iemand met dezelfde achternaam. Of dat nu nog zo is, kan ik niet nagaan, vermoedelijk vanwege privacy.

De tekst luidt als volgt. Een transcriptie met hetzelfde voorbehoud dat geldt voor alle handschriften in dit album:

---

Prüm, 1.7.22

Mein lieber Hermann!
Für Deine sehr kameradschaft­lichen Grüße danke ich Dir bestens. Wie ich mich nicht irre, ist es mir dieses Mal gelungen, den Herrn besser als früher zu porträtieren. Es sei Dir hiermit noch einmal gesagt. – Heute nun ist das Bild wieder bei mir angekommen und Stempel bekommen. Es kann sich aber nur um einige Tage handeln, da dasselbe wieder zu Dir gelangen wird. Was ich sonst zu berichten habe, ist, dass ich die [??] Arbeiten hier im Hause gut zu Ende geführt habe. Herzliche Grüße an Dich und Deine Frau Dein F. Koenigs.

---

Nette versie in hedendaags Duits:

Prüm, 1.7.22

Mein lieber Hermann,

für deine sehr kameradschaftlichen Grüße danke ich dir bestens. Wenn ich mich nicht irre, ist es mir diesmal gelungen, den Herrn besser als früher zu porträtieren. Das sei dir hiermit noch einmal gesagt.

Heute nun ist das Bild wieder bei mir angekommen und hat den Stempel bekommen. Es kann sich aber nur um einige Tage handeln, bis dasselbe wieder zu dir gelangen wird.

Was ich sonst zu berichten habe, ist, dass ich die [unleserlich] Arbeiten hier im Hause gut zu Ende geführt habe.

Herzliche Grüße an dich und deine Frau
Dein F. Koenigs

---

Nederlandse vertaling:

Prüm, 1 juli 1922

Mijn beste Hermann,

Hartelijk dank voor je zeer kameraadschappelijke groeten. Als ik mij niet vergis, is het mij dit keer gelukt de heer beter te portretteren dan vroeger. Dat wilde ik je hierbij nog eens zeggen.

Vandaag is de foto weer bij mij aangekomen en heeft de stempel gekregen. Het zal slechts een paar dagen duren voordat hij weer bij jou zal zijn.

Verder kan ik melden dat ik de [onleesbaar] werkzaamheden hier in huis goed heb afgerond.

Hartelijke groeten aan jou en je vrouw,
je vriend,
F. Koenigs

---

‘Hermann Johnen’ zou de Hermann Lorenz Johnen van de vorige trouwfoto kunnen zijn. Er zit immers iets meer dan tien jaar tussen de datum van dat huwelijk en deze ansichtkaart. Aan de andere kant is het de vraag of iemand die in 1877 is geboren in 1922 nog Stud. theol. zou zijn. Als een eventuele Hermann junior ná de huwelijksdatum geboren was, zou hij in 1922 juist nog erg jong zijn. De eerste optie lijkt dus waarschijnlijker – tenzij het om een ander familielid met dezelfde voornaam gaat.

 

De postzegel is een Duitse uitgave uit 1922 ter gelegenheid van de Deutsche Gewerbeschau München 1922 (Duitse Handelstentoonstelling in München).

• Waarde: 1¼ Mark (1 Mark + 25 Pfennig)
• Kleur: Rood/karmozijn
• Motief: Het wapen van München, inclusief de Münchner Kindl (het monnikenkind), omringd door sierlijke ornamenten.
• Oplage: Speciale herdenkingszegel van het Deutsches Reich; tegenwoordig nog vrij eenvoudig te vinden bij verzamelaars.
• Periode: Vroege Weimarrepubliek, tijdens hoge inflatie maar nog vóór de hyperinflatiepiek van 1923.
• Ontwerp: Kenmerkend voor de vroege jaren 1920, met sterke grafische vormen en gotisch aandoende letters.

Album WW, pagina 14, foto 1

Foto van een man en vrouw
Op de enige foto op pagina 14 van het album zien we twee net geklede en zeer goedlachse mensen in de open lucht poseren voor de camera. De man (links) draagt een zogenoemde Vierknopf-Zweireiher met nette pantalon. De vrouw draagt een jurk tot over de knie met lange pofmouwen en een trouwring. Verdere context ontbreekt.

De foto is afgedrukt op Agfa-Lupex-fotopapier. Op de achterkant staat, net als bij eerdere foto’s uit het album, alleen met de hand de naam ‘Johnen’ en een hoofdletter ‘E’ genoteerd.

Album WW, pagina 13, foto 1

Trouwfoto
Met een fraaie carte de visite voert het album ons ineens weer terug naar 1909. We zien een trouwfoto waarop de bruid een zwarte jurk draagt, net als bij foto 1 op pagina 6 (in de beschrijving van die foto is al uitgelegd wat daar de reden van kan zijn).

Onder de foto, in witte letters, staan de gegevens van de fotograaf:
Heinz Maurer
Coblenz
Firmungstr. 8

Opmerkelijk genoeg hebben we op het adres Firmungstraße 8 in Coblenz (Koblenz) al eerder fotograaf T. Hegmann gezien (pagina 1, foto 1) en A. Graeb (pagina 3, foto 1), maar dat terzijde.

Op de achterkant van de foto staat de volgende tekst – onder voorbehoud natuurlijk, want het blijft lastig om oude handschriften te lezen:

Lorenz Johnen, geb. 6.2.1877 zu Koblenz,
Sohn von Johann Johnen und Maria geb. Friedel;

Maria Mohr, geb. 27.8.1872 zu Unzenberg (Hunsrück),
Tochter von Jakob Mohr und Elisabeth Höfer,
gest. 5.4.1933 zu Zürich;

Verheiratet: 11.11.1909
Standesamt Linksrheinisch zu Koblenz.

In het Nederlands:

Lorenz Johnen, geboren 6 februari 1877 te Koblenz, zoon van Johann Johnen en Maria, geboren Friedel;

Maria Mohr, geboren 27 augustus 1872 te Unzenberg (Hunsrück), dochter van Jakob Mohr en Elisabeth Höfer, overleden 5 april 1933 te Zürich;

Getrouwd op 11 november 1909 bij het huwelijksbureau op de linker-Rijnoever in Koblenz.

Ondanks al deze informatie kon ik aanvankelijk weinig over de genoemde personen vinden. Op ancestry.com blijkt echter dat ‘Lorenz Johnen’ voluit Hermann Lorenz Johnen heet, terwijl ‘Maria Mohr’ voluit Anna Maria Mohr heet. In de screenshot hieronder is te zien dat dit inderdaad de juiste personen lijken te zijn. Ze komen voor in een bestaande stamboom, maar die is alleen zichtbaar voor wie een (betaalde) account heeft bij ancestry.com – en dat gaat voor mijn doel te ver. Nu maar hopen dat geïnteresseerden deze foto ooit tegenkomen bij een nieuwe zoekactie.

Uit de geboortedatum van de bruidegom kunnen we opmaken dat dit waarschijnlijk niet een van de Johnens is die we op de eerste foto’s hebben gezien. De achternaam ‘Mohr’ zijn we eerder tegengekomen, bij foto 1 op pagina 5.

Het ‘linksrheinische Standesamt’ duidde in 1909 vrijwel zeker op het stads-Standesamt in het Rathaus in de Koblenzer Altstadt (Jesuitenplatz/Gymnasialstraße-complex, nu bij Willi-Hörter-Platz). Dat was (en is) de plek waar de huwelijken van het stadsdeel op de linker-Rijnoever werden voltrokken. Op de rechteroever had je destijds aparte zuständigkeiten zoals Ehrenbreitstein en Koblenz-Land. (Bron: Stadt Koblenz.)

De huidige gemeentelijke informatie noemt expliciet de ingang van het Standesamt in het historische Rathaus aan de Jesuitenplatz/Gymnasialstraße, wat dezelfde locatie is waar nu het Trauzimmer is gevestigd. Dat is de klassieke zetel van het stads-Standesamt. (Bron: Stadt Koblenz.)

In het Rijnland werd de burgerlijke stand al ‘linksrheinisch’ gestructureerd sinds de Franse tijd; de scheiding in links/rechts ten opzichte van de Rijn vindt daar zijn oorsprong. (Bron: WGfF.)

Album WW, pagina 12, foto’s 2 en 3

Twee foto’s van een rivier

Op foto 1 zien we een van bovenaf gemaakte opname van een rivier, mogelijk genomen vanaf een heuvel of berg. Foto 2 lijkt te zijn gemaakt vanaf een schip. Hier zien we op de oever aan de overkant een kerk en iets verder naar rechts mogelijk een burcht. Voor mensen die deze omgeving kennen, zijn deze beelden wellicht nog steeds herkenbaar.

Op de achterkant van beide foto’s staat alleen handgeschreven de naam ‘Johnen’ en een hoofdletter ‘E’ – nagenoeg identiek aan de achterzijde van de vorige foto.

Album WW, pagina 12, foto 1

Foto van een groep mensen
We zien een man in Duits uniform te midden van zeven lachende vrouwen, terwijl ernaast één man in pak staat die als enige wegkijkt van de camera en er bovendien een stuk ernstiger uitziet. De groep lijkt op een balkon of gaanderij van een gebouw te staan.

Het uniform en de kraagspiegels van de centrale figuur zijn voor een kenner waarschijnlijk goed te duiden, maar voor een leek is dat een stuk lastiger. Met mijn beperkte kennis vermoed ik dat het om een Wehrmacht-uniform gaat.

Op de achterkant van de foto staat alleen met de hand geschreven de naam ‘Johnen’ en een hoofdletter ‘E’.

Album WW, pagina 11, foto 3

Foto van een groep mensen aan een lange tafel

Een groep van ruim twintig mensen zit aan een lange, witgedekte, lege tafel in de open lucht. Sommige aanwezigen lijken zich bewust van de fotograaf, terwijl anderen hun eigen gang gaan. De foto biedt weinig aanknopingspunten voor interpretatie. De achterzijde van de foto is volledig blanco.

Album WW, pagina 11, foto 2

Foto van een oudere man

Een oudere man poseert in pak met lange stropdas op het gras, voor een achtergrond van bomen. Hij houdt zijn handen op de rug en draagt enkele lintjes op de linkerborst; de middelste knoop van zijn jasje ontbreekt.

Op het eerste gezicht lijkt hij een hitlersnor te hebben, maar na beeldbewerking blijkt het te gaan om een smalle snor die doorloopt tot voorbij de mondhoeken – een traditionele stijl die destijds vaker door oudere mannen werd gedragen. In de oorlogsjaren werd de tandenborstelsnor steeds meer met Hitler geassocieerd, waardoor veel Duitsers die stijl juist vermeden.

De foto is afgedrukt op merkloos fotopapier. Op de achterzijde staan het handgeschreven getal ‘262’ en de datum ‘25.5.42'.

Album WW, pagina 11, foto 1

Foto van twee ouderen met kind
Op deze foto zien we een oudere man (links) en vrouw met een meisje tussen hen in. De man draagt een pak met stropdas, de vrouw een overschort. Het meisje draagt een jurkje en heeft een strik in het haar. Ze houdt een pop in haar handen en voor haar staat een speelgoedhond. De personen staan op de onderste trede van een laag trapje voor de deur van een huis.

De foto is afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij Photo‑Radio Weiand, met batchnummer ‘D728’. Rechtsonder is de handgeschreven datum ‘6./10. 43’ te zien.