Album WW, pagina 24, foto’s 1 en 2

Foto’s van een kleuter
Een zwaaiende kleuter is natuurlijk een toepasselijke manier om afscheid te nemen van dit fotoalbum: dit zijn de laatste twee foto’s. Het kindje heeft precies zo’n blik van: “Goed dan, als jij wilt dat ik zwaai voor de foto, dan doe ik dat.” Een uitdrukking die je vaak ziet bij mensen die eigenlijk niet willen poseren.

De foto’s zijn afgedrukt op Agfa‑Lupex-fotopapier bij Photo Weiand in Koblenz, met batch­nummer ‘5316’. Deze studio lijkt een nieuwe incarnatie te zijn van Photo‑Radio Weiand, een naam die we eerder achterop foto’s in dit album tegenkwamen. Ook voor deze foto­studio lijkt dus een nieuw tijdperk te zijn aangebroken, met een nieuwe naam en een nieuw beeldmerk. 

Album WW, pagina 17, foto 1

Portret van jong meisje met pop
In dit deel van het album zijn de foto’s wat schaarser. Pagina 16 is leeg en op pagina 17 vinden we alleen deze grote foto. De opname is zo scherp dat hij gisteren gemaakt had kunnen zijn, maar gezien de tekst op de achterkant is hij ruim een eeuw oud.

Tekst op de voorzijde:
Joh. Heinrich Oehlmann
Koblenz a.Rh.

Tekst op de achterzijde:

Anna Odols (?) Johnen, geb. 27.7.1908 zu Nienstedt-Salzuflen, Tochter von Nikolaus Johnen u. Maria Hanke.

Oftewel:

Anna Odols Johnen, geboren op 27 juli 1908 in Nienstedt‑Salzuflen, dochter van Nikolaus Johnen en Maria Hanke.

‘Odols’ komt niet voor als gangbare Duitse voornaam. Mogelijk gaat het om een moeilijk leesbare schrijfwijze van een andere naam, zoals Otilis, Otilie, Odilia of Idols. Het kan ook een tweede voornaam of roepnaam zijn, afgeleid van Odilo/Odilie (Latijnse/Duitse oorsprong, verwant aan het Oudhoogduitse ot = bezit, rijkdom). Het is eveneens mogelijk dat het verkeerd is gelezen en er Odilie/Odilia/Ottilie/Otilis of Odola staat.

De vermelding Nienstedt-Salzuflen kan slaan op Nienstedt bei Salzuflen of Nienstedt, Kreis Salzuflen, een omschrijving die destijds informeel gebruikt kan zijn. Bad Salzuflen lag in het historische Lippe, en Nienstedt bij Bückeburg ligt op zo’n 30 km afstand.

Nikolaus Johnen kennen we van pagina 3, foto 1, en van de eerste trouwfoto in het album, pagina 6, foto 1 – waar we ook Maria Hanke zien. Die twee foto’s samen geven een mooi gezinsbeeld. Het huwelijk dateert van oktober 1907, en de dochter is geboren in juli 1908: geen speld tussen te krijgen. 

Album WW, pagina 15, foto 1

Ansichtkaart met foto van grote groep mensen
De ansichtkaart op pagina 15 van het album is een aardig zoekplaatje. De afbeelding op de voorkant lijkt een foto van leerlingen en docenten van een jongensschool. Het is een flinke groep met variërende leeftijden. De achterkant is ook interessant.

De geadresseerde is:
Stud. theol. Herrn Johnen
Coblenz-Lützel
Antoniusstraße 14

Ik heb het adres opgezocht en het bestaat nog steeds. Sterker nog, tot voor kort woonde er iemand met dezelfde achternaam. Of dat nu nog zo is, kan ik niet nagaan, vermoedelijk vanwege privacy.

De tekst luidt als volgt. Een transcriptie met hetzelfde voorbehoud dat geldt voor alle handschriften in dit album:

---

Prüm, 1.7.22

Mein lieber Hermann!
Für Deine sehr kameradschaft­lichen Grüße danke ich Dir bestens. Wie ich mich nicht irre, ist es mir dieses Mal gelungen, den Herrn besser als früher zu porträtieren. Es sei Dir hiermit noch einmal gesagt. – Heute nun ist das Bild wieder bei mir angekommen und Stempel bekommen. Es kann sich aber nur um einige Tage handeln, da dasselbe wieder zu Dir gelangen wird. Was ich sonst zu berichten habe, ist, dass ich die [??] Arbeiten hier im Hause gut zu Ende geführt habe. Herzliche Grüße an Dich und Deine Frau Dein F. Koenigs.

---

Nette versie in hedendaags Duits:

Prüm, 1.7.22

Mein lieber Hermann,

für deine sehr kameradschaftlichen Grüße danke ich dir bestens. Wenn ich mich nicht irre, ist es mir diesmal gelungen, den Herrn besser als früher zu porträtieren. Das sei dir hiermit noch einmal gesagt.

Heute nun ist das Bild wieder bei mir angekommen und hat den Stempel bekommen. Es kann sich aber nur um einige Tage handeln, bis dasselbe wieder zu dir gelangen wird.

Was ich sonst zu berichten habe, ist, dass ich die [unleserlich] Arbeiten hier im Hause gut zu Ende geführt habe.

Herzliche Grüße an dich und deine Frau
Dein F. Koenigs

---

Nederlandse vertaling:

Prüm, 1 juli 1922

Mijn beste Hermann,

Hartelijk dank voor je zeer kameraadschappelijke groeten. Als ik mij niet vergis, is het mij dit keer gelukt de heer beter te portretteren dan vroeger. Dat wilde ik je hierbij nog eens zeggen.

Vandaag is de foto weer bij mij aangekomen en heeft de stempel gekregen. Het zal slechts een paar dagen duren voordat hij weer bij jou zal zijn.

Verder kan ik melden dat ik de [onleesbaar] werkzaamheden hier in huis goed heb afgerond.

Hartelijke groeten aan jou en je vrouw,
je vriend,
F. Koenigs

---

‘Hermann Johnen’ zou de Hermann Lorenz Johnen van de vorige trouwfoto kunnen zijn. Er zit immers iets meer dan tien jaar tussen de datum van dat huwelijk en deze ansichtkaart. Aan de andere kant is het de vraag of iemand die in 1877 is geboren in 1922 nog Stud. theol. zou zijn. Als een eventuele Hermann junior ná de huwelijksdatum geboren was, zou hij in 1922 juist nog erg jong zijn. De eerste optie lijkt dus waarschijnlijker – tenzij het om een ander familielid met dezelfde voornaam gaat.

 

De postzegel is een Duitse uitgave uit 1922 ter gelegenheid van de Deutsche Gewerbeschau München 1922 (Duitse Handelstentoonstelling in München).

• Waarde: 1¼ Mark (1 Mark + 25 Pfennig)
• Kleur: Rood/karmozijn
• Motief: Het wapen van München, inclusief de Münchner Kindl (het monnikenkind), omringd door sierlijke ornamenten.
• Oplage: Speciale herdenkingszegel van het Deutsches Reich; tegenwoordig nog vrij eenvoudig te vinden bij verzamelaars.
• Periode: Vroege Weimarrepubliek, tijdens hoge inflatie maar nog vóór de hyperinflatiepiek van 1923.
• Ontwerp: Kenmerkend voor de vroege jaren 1920, met sterke grafische vormen en gotisch aandoende letters.

Album WW, pagina 13, foto 1

Trouwfoto
Met een fraaie carte de visite voert het album ons ineens weer terug naar 1909. We zien een trouwfoto waarop de bruid een zwarte jurk draagt, net als bij foto 1 op pagina 6 (in de beschrijving van die foto is al uitgelegd wat daar de reden van kan zijn).

Onder de foto, in witte letters, staan de gegevens van de fotograaf:
Heinz Maurer
Coblenz
Firmungstr. 8

Opmerkelijk genoeg hebben we op het adres Firmungstraße 8 in Coblenz (Koblenz) al eerder fotograaf T. Hegmann gezien (pagina 1, foto 1) en A. Graeb (pagina 3, foto 1), maar dat terzijde.

Op de achterkant van de foto staat de volgende tekst – onder voorbehoud natuurlijk, want het blijft lastig om oude handschriften te lezen:

Lorenz Johnen, geb. 6.2.1877 zu Koblenz,
Sohn von Johann Johnen und Maria geb. Friedel;

Maria Mohr, geb. 27.8.1872 zu Unzenberg (Hunsrück),
Tochter von Jakob Mohr und Elisabeth Höfer,
gest. 5.4.1933 zu Zürich;

Verheiratet: 11.11.1909
Standesamt Linksrheinisch zu Koblenz.

In het Nederlands:

Lorenz Johnen, geboren 6 februari 1877 te Koblenz, zoon van Johann Johnen en Maria, geboren Friedel;

Maria Mohr, geboren 27 augustus 1872 te Unzenberg (Hunsrück), dochter van Jakob Mohr en Elisabeth Höfer, overleden 5 april 1933 te Zürich;

Getrouwd op 11 november 1909 bij het huwelijksbureau op de linker-Rijnoever in Koblenz.

Ondanks al deze informatie kon ik aanvankelijk weinig over de genoemde personen vinden. Op ancestry.com blijkt echter dat ‘Lorenz Johnen’ voluit Hermann Lorenz Johnen heet, terwijl ‘Maria Mohr’ voluit Anna Maria Mohr heet. In de screenshot hieronder is te zien dat dit inderdaad de juiste personen lijken te zijn. Ze komen voor in een bestaande stamboom, maar die is alleen zichtbaar voor wie een (betaalde) account heeft bij ancestry.com – en dat gaat voor mijn doel te ver. Nu maar hopen dat geïnteresseerden deze foto ooit tegenkomen bij een nieuwe zoekactie.

Uit de geboortedatum van de bruidegom kunnen we opmaken dat dit waarschijnlijk niet een van de Johnens is die we op de eerste foto’s hebben gezien. De achternaam ‘Mohr’ zijn we eerder tegengekomen, bij foto 1 op pagina 5.

Het ‘linksrheinische Standesamt’ duidde in 1909 vrijwel zeker op het stads-Standesamt in het Rathaus in de Koblenzer Altstadt (Jesuitenplatz/Gymnasialstraße-complex, nu bij Willi-Hörter-Platz). Dat was (en is) de plek waar de huwelijken van het stadsdeel op de linker-Rijnoever werden voltrokken. Op de rechteroever had je destijds aparte zuständigkeiten zoals Ehrenbreitstein en Koblenz-Land. (Bron: Stadt Koblenz.)

De huidige gemeentelijke informatie noemt expliciet de ingang van het Standesamt in het historische Rathaus aan de Jesuitenplatz/Gymnasialstraße, wat dezelfde locatie is waar nu het Trauzimmer is gevestigd. Dat is de klassieke zetel van het stads-Standesamt. (Bron: Stadt Koblenz.)

In het Rijnland werd de burgerlijke stand al ‘linksrheinisch’ gestructureerd sinds de Franse tijd; de scheiding in links/rechts ten opzichte van de Rijn vindt daar zijn oorsprong. (Bron: WGfF.)

Album WW, pagina 5, foto 1

Portret van twee meisjes
Het iets oudere meisje zit op een stoel, het jongere meisje staat links van haar (voor de kijker rechts). Onder de afbeelding van het oudere meisje is met de hand een ‘1’ geschreven, onder het jongere meisje een ‘2’.

Op de achterzijde van de foto zien we een fantasiewapen met daarin de letters A en S. Daaronder de naam van de fotograaf:
Anton Schaeffer
Mayen.
Die Platte bleibt zum Nachbestellen aufbewahrt

Ook bij deze foto zien we handgeschreven tekst op de achterzijde.

Achter 1) is in elk geval de achternaam Mais te lezen, voornaam mogelijk Maria Anna, de geboortedatum 15.6.1859 en de datum van overlijden 26.2.1929, en de tekst: Tochter von *** Mais und *** Mohr.

Achter 2) zien we de naam Elizabeth Mais, de geboortedatum 22.6.1863 en de datum van overlijden 28.11.1935. Ook lezen we dat zij op 27.9.1888 is getrouwd met ene Anton Esper.

Over deze laatste twee (Elizabeth Mais en Anton Esper) is informatie te vinden op MyHeritage (zie de screenshot onderaan). Zo blijkt dat zij een dochter hebben gekregen: Margarethe Pauly (geboren Esper).

Op zich is dit voldoende informatie voor hier. Geïnteresseerden en/of nabestaanden kunnen vanaf dit punt verder zoeken.

Album WW, pagina 3, foto 1

Foto van een man
Onder de foto staat de tekst:
A. Graeb
Coblenz
Firmungstr. 8

Met andere woorden: een andere fotograaf, maar hetzelfde adres als foto 1 op pagina 1 van het album. Op de achterzijde van de CdV dezelfde gegevens, voorafgegaan door Photogr. Atelier.

Ook hier is handgeschreven tekst aanwezig, waarschijnlijk van dezelfde schrijver als op de eerste foto’s. De tweede handgeschreven naam lijkt dezelfde als die op foto 1 en foto 2 van pagina 2 van het album. De eerste handgeschreven naam bestaat uit een andere voornaam, maar zo te zien dezelfde achternaam – het lijkt dus familie. 

Ik neig inmiddels naar de naam Nikolaus Johnen, maar daar ben ik nog niet helemaal zeker van. Verder zijn geboortedatum en ‑plaats van deze jongeman wel duidelijk leesbaar: 4 mei 1883, Koblenz. Daarmee zou deze man tien jaar jonger zijn dan de man van pagina 2. 

De achterkant van de carte de visite, met de gegevens van A. Graeb, is overigens een waar kunstwerkje. Let op de fraaie, waterachtige schaduwpartijen en de gestileerde bloemen en bladeren, als het ware oprijzend uit het water.

Album WW, pagina 2, foto 2

Foto van een onbekende man
De jongeman is gekleed in een uniformjas met epauletten waarop duidelijk het getal 30 zichtbaar is. Onder de foto staat de tekst:

H. Hermestroff
Hofphotograph
Saarlouis
Silberhertzstr. 13

Op de achterzijde, naast een zeer fraai gestileerde versie van de tekst op de voorzijde, staat:

Allerhöchste & Hohe Auszeichnungen
so wie
Anerkennungs- und Dankschreiben von
Sr. Majestät dem König von Italien,
Sr. Königl. Hoheit dem Prinzen von Neapel,
Sr. Königl. Hoheit dem Prinzregenten Luitpold von Bayern,
Sr. Königl. Hoheit dem Herzog Max Emanuel in Bayern,
Sr. Königl. Hoheit dem Erbgrossherzog Friedrich von Baden.

Ook op de achterzijde, maar 180 graden gedraaid ten opzichte van de gedrukte tekst, is een zeer slecht leesbare handgeschreven notitie te zien. De naam waarmee deze begint, lijkt dezelfde als die van de vorige foto. Bij nadere beschouwing is het goed mogelijk dat deze jongeman inderdaad dezelfde persoon is. 

Nog leesbaar zijn: geb. 19.4.1873, mogelijk aan het einde van dezelfde zin Koblenz, en onderin het jaartal 1895, wat dan waarschijnlijk het jaar is waarin de foto werd genomen. Als het hier om dezelfde jongeman gaat als op de vorige foto, is hij hier een jaar ouder.

De epauletten met het getal 30 lijken te verwijzen naar Infanterie-Regiment „Graf Werder“ (4. Rheinisches) Nr. 30 (IR‑30).

Ik hoef hier natuurlijk geen volledig genealogisch onderzoek te doen, maar het lijkt duidelijk dat de man is geboren in Koblenz op 19 april 1873 en dat hij in 1895 diende bij het Infanterie-Regiment „Graf Werder“ (4. Rheinisches) Nr. 30. Dat is voor nu ruim voldoende. Mocht er later nog verder inzicht ontstaan, dan zal ik dat toevoegen via hyperlinks en/of andere verwijzingen.

Album WW, pagina 1, foto 1

Portret van een onbekende man.
Op de achterzijde staan de gegevens van de fotograaf: T. Hegmann, Firmungstraße 8 in Coblenz (het huidige Koblenz). Er circuleren foto's onder de naam Fritz Hegmann, op hetzelfde adres – te vinden op verschillende marktplaatsen, zoals oldthing.