Posts tonen met het label CdV. Alle posts tonen
Posts tonen met het label CdV. Alle posts tonen

13 september 2026

L. Coltof & Co., Maassluis

We hebben een CdV met een antieke portretfoto van een staand persoon in historische kleding, tegen een decoratieve studio-achtergrond. De achterkant van de foto is blanco. De foto werd gemaakt door de fotostudio L. Coltof & Co., gevestigd in Maassluis. In een document in het Nationaal Archief uit 2024 is veel informatie te vinden over Levie Coltof: 

Levie Coltof (1861–1928) was een joodse fotograaf. Na gewerkt te hebben in Hoogezand (tot 1878) en als slager in Oude Pekela (tot 1885) was hij vanaf 1911 werkzaam in Maassluis. Eerst als godsdienstleraar, daarna als fotograaf. Op de carte-de-visites van zijn studio staat 'L. Coltof & Co., Weg F 53, Maassluis'. Vervolgens was hij werkzaam als fotograaf in Rotterdam (1911–1924) en in Den Haag (1924–1928). Hij was de vader van Abraham Coltof (1886–1942) die ook fotograaf van beroep was. Abraham kwam tijdens de Tweede Wereldoorlog om in Auschwitz. Op hun foto’s zien we veel werklieden (in het bijzonder kuipers) en schepen in de haven van Maassluis, scheepswerven, straatbeelden en foto’s van muurreclames met opschrift ‘Fotografie L. Coltof & Co. Weg F53’.

Voordat Maassluis overging op de moderne straatnamen en huisnummers zoals we die nu kennen, werd de stad ook administratief ingedeeld in wijken die met letters werden aangeduid. In historische akten komen adressen voor als ‘Boonenstraat, Wijk F, nr. 72’ en ‘Kalkslop F 53’. Dat maakt het aannemelijk dat het ‘F’ in ‘Weg F 53’ op foto’s van Coltof geen straatnaam is, maar verwijst naar Wijk F, met nummer 53 als huisnummer binnen die wijk. De combinatie ‘Weg F 53’ lijkt dus een verkorte of afwijkende vorm van de toenmalige adressering.

Dat het adres F 53 met het Kalkslop te maken heeft, wordt ondersteund door historische geboorteakten waarin ‘Kalkslop F 53’ als adres wordt vermeld. Daarmee komen we vermoedelijk behoorlijk dicht bij de plek waar de studio van L. Coltof & Co. was gevestigd.


27 november 2025

De unheimische uitstraling

Carte-de-visite van een man en een jongen, van het Photographisch Atelier van A. van der Noot, Houtmarkt No. 15, 's GRAVENHAGE
Foto van een onbekende man en jongen
We zien een afbeelding van twee personen: een volwassen man die op een stoel zit en een jongen die naast hem staat, met één arm op de schouder van de man. Wellicht gaat het om vader en zoon. Beide dragen formele kleding, inclusief jas en pantalon; de jongen houdt een hoed in zijn hand. De achtergrond bestaat uit een gordijn en een neutrale studio-opstelling.

De foto is afkomstig van het fotografisch atelier van A. van der Noot, gevestigd aan de Houtmarkt 15 in ’s-Gravenhage (Den Haag), een straat die inmiddels niet meer onder die naam bestaat. Op denhaag.wiki vind je een aardig artikel met leuke afbeeldingen en foto’s.

Er zijn geen directe vermeldingen van A. van der Noot in de huidige online fotografenregisters of archieven, maar op basis van stijl en typografie is het aannemelijk dat hij actief was rond 1860‑1890, in de bloeitijd van de CdV en kabinetfoto’s.
Achterzijde van een CdV van het Photographisch Atelier van A. van der Noot, Houtmarkt No. 15, 's GRAVENHAGE
In de 19e eeuw gold het retoucheren van portretten als een teken van vakmanschap. Fotografen accentueerden de ogen met penseel of potlood, voegden bijvoorbeeld een witte stip toe in de pupil en gaven zo glans en vitaliteit aan hun modellen. Voor tijdgenoten was dit geen vervreemding, maar juist een manier om de technische beperkingen van de fotografie te overstijgen en de geportretteerde waardigheid te geven.

Voor de moderne kijker werkt deze ingreep anders. De ogen lijken soms veel te zwaar aangezet, waardoor het portret een ontegenzeggelijk spookachtige of unheimische uitstraling krijgt. Dat verschil in perceptie laat zien hoe sterk de visuele normen zijn verschoven: wat ooit verfijning was, ervaren wij nu als kunstmatigheid. Een portret als dit zouden we vandaag de dag zelfs creepy kunnen noemen.
Uitsnede van een carte de visite van een man en een jongen, van het Photographisch Atelier van A. van der Noot, Houtmarkt No. 15, 's GRAVENHAGE

16 oktober 2025

Crayon, inleiding

Er is een nieuw antiek fotoalbum in mijn handen beland, met op de voorkant vier driehoekige metalen hoekversieringen en één min of meer langwerpig, verticaal georiënteerd, symmetrisch ornament van hetzelfde metaal. Ik geef albums graag een naam, zodat de herkomst van de verschillende foto’s makkelijk terug te vinden is. Voor dit album heb ik voorlopig gekozen voor Crayon, losjes naar het etiket op de achterkant van de eerste kabinetfoto in het album (zie hieronder).

Het album meet ongeveer 20 × 28 centimeter en bevat ruim twintig foto’s: vooral CdV’s, maar ook enkele in andere formaten. De komende dagen (of weken) pak ik telkens een of meer foto’s eruit om nader te bekijken. De blogartikelen verschijnen ook in het Engels, op The Unknown Photo (Album) Project.


05 oktober 2025

Vreemde eenden

Groepsportret
Groepsportret
We zien een groepje van drie personen: een staande jonge vrouw, een zittend meisje of jonge vrouw en een klein staand kind, waarschijnlijk ook een meisje, al is dat niet met zekerheid te zeggen. De foto heeft de tand des tijds niet al te goed doorstaan, maar juist daardoor heeft hij een bijzondere charme. Er staat geen naam van de fotograaf op de voorkant en de achterkant is blanco, dus we moeten alle aanwijzingen uit de afbeelding zelf halen.

De geportretteerden dragen lange, rechte mantels zonder uitgesproken taille, wat past bij de soberdere mode van rond 1910–1915. De grote haarstrikken waren toen bijzonder in trek in veel Europese landen. De kapsels en hoofddeksels ogen eenvoudig en praktisch, zonder de extravagantie van de mode van vóór 1910.

Het kind draagt een cape met striksluiting en een nauwsluitend mutsje, typerend voor kindermode in de eerste decennia van de 20e eeuw. De combinatie van warme kleding en een studio-opname wijst mogelijk op een portretmoment in de koudere maanden.

De sepia-tint en zachte focus zijn kenmerkend voor vroege 20e-eeuwse studiofotografie. De achtergrond lijkt een beschilderd doek met vage decoratieve vormen, typerend voor de periode rond 1910, toen veel fotografen overschakelden van gedetailleerde decors naar neutralere, effen achtergronden.

Uitsnede van groepsportret
Bij wijze van experiment zie je hier een door AI-bewerkt detail van het groepsportret. Het is allemaal wel erg gladjes, maar desalniettemin werkt het, tot op zekere hoogte dan. Het origineel heeft een zekere je ne sais quoi die in de AI-versie volledig is gladgetrokken. Het is een beetje als hogere literatuur versus de Hollywood-versie. Het is lastig om precies te zeggen waarom, maar dat stond hierboven eigenlijk ook al.
Door copilot opgeschoonde versie van uitsnede van groepsportret

04 oktober 2025

Photographie Belge, Verviers

Twee cartes de visite van de hand van Photographie Belge, Verviers, Crapaurue 57
Portretten van twee onbekende dames
We zien twee cartes de visite met portretten van vrouwen in driekwartfiguur, beide leunend op een witte stoel. De vrouw op foto 1 draagt een lange, hooggesloten jurk in stemmig zwart, gecombineerd met een subtiele, dunne ketting. De achtergrond is donker. De vrouw op foto 2 is gekleed in typische zomer­kleding: een lichte, wijde matrozen­blouse met sjaaltje en een donkere rok, eveneens met een dunne ketting. Hier vormt een geschilderd landschap met horizon de achtergrond. Opvallend is dat op beide foto’s dezelfde stoel lijkt te zijn gebruikt.

Onder beide foto’s staat links een wapenschildje en rechts de tekst Photographie Belge, Verviers, Crapaurue 57. Hoewel de tekst identiek is, verschillen vormgeving en lettertype.

Op de achterzijde zien we dezelfde gegevens, aangevuld met de regels “Spécialités d'agrandissements” en “Les clichés sont conservés”.
Twee achterkanten van CdV's met adresgegevens van Photographie Belge, Verviers, Crapaurue 57
De twee achterzijden vertonen een verwante typografische opbouw, maar verschillen in enkele grafische details. Zo is de drukinkt bij foto 1 donkerblauw en bij foto 2 donkerbruin. De omlijning rond de tekst heeft bij foto 1 rechte hoeken, terwijl die bij foto 2 afgerond zijn. Ook de decoratieve vierkantjes verschillen in vorm. Een vermelding van de lithograaf ontbreekt op beide exemplaren.

Volgens de site FOMU (Directory of Belgian Photographers) was Atelier Photographie Belge op dit adres actief tussen 1900 en 1907. Daarmee kunnen deze foto’s vrij nauwkeurig worden gedateerd. Volgens dezelfde bron was de man achter het atelier Henri Jassin.


02 oktober 2025

L. De Laetre, Gent

Portret van onbekende vrouw, CdV van de hand van L. De Laetre
Portret van een onbekende vrouw
Op dit portret ten voeten uit zien we een staande vrouw met donker, deels opgestoken haar. Ze draagt een donkere lange jurk met een witte hals en witte manchetten. Haar linkerarm rust ogenschijnlijk nonchalant op een houten stoel. Achter de stoel staat een dressoir met enkele planten. De wand daarachter is kaal. Op de vloer ligt een tapijt met een repetitief patroon. Opvallend aan deze CdV is dat de boven- en onderkant van de foto met de hand zijn afgeknipt, en niet al te netjes.

Gelukkig hebben we de achterkant nog. Daarop staan de gegevens van de fotograaf:

L. De Laetre
Photographe
Breveté pour groupes
Rue Digue de Brabant No. 15
GAND

Achterkant van een CdV met gegevens van fotograaf L. De Laetre uit Gent

Bij het zoeken naar deze gegevens hebben we geluk: in Gandavum² (online tijdschrift over Gentse stadsgeschiedenis) verscheen in 2017 een uitgebreid artikel over deze fotograaf: Louis De Laetre (1815‑1897), de Gentse 'douanier Rousseau'.

Daar lezen we dat Louis De Laetre (soms ook gespeld als Delaetre, De Lattre of Delattre) niet alleen fotograaf was, maar ook bankier, huisschilder, kunstschilder en zelfs ‘vliegende man’. Een goed geschreven en rijk geïllustreerd artikel: absoluut een aanrader.

29 september 2025

Photograaph Van Bemmel

CdV photograaf Van Bemmel - voor

Portret van een jongedame
We zien een ovaal uitgesneden portret van een jongedame met strak naar achteren gekamd donker haar, in het midden scherp gescheiden. Ze heeft donkere ogen en draagt een donker vest of jakje over een witte blouse. Rond haar hals ligt een volumineuze sjaal met in het midden een broche in de vorm van een kruis. Haar hoofd is iets naar links gedraaid en in haar rechteroor zien we een oorhanger.

Onder de foto staat geen tekst. De fysieke carte de visite is opgebouwd uit drie lagen: een basiskarton, daarop een dunner kartonnen kader, en daarop de foto.

Op de achterkant zijn de gegevens van de fotograaf deels bedekt met een stuk papier met tekst. Dat papier is in de loop der jaren afgesleten, waardoor de naam van de fotograaf nu weer gedeeltelijk zichtbaar is:

… van Bemmel
Photograaf
…hoven

De tekst die later op het karton was aangebracht is nog deels leesbaar:

Vrede…
En d…
De Win…
…oont g…
Een…
De vog… n lentelied a…
Zich w… groenende twijge…
Het beekje, door spartlende visch…
Door spichtige halmpjes opnieuw…
Laat murmelend ’t vredelied s…

…an de R.K. miliciens van de lic…
CdV photograaf Van Bemmel - achter

Ondanks grondig zoeken is het niet gelukt de volledige tekst van dit vers of gedicht te achterhalen.

Wat betreft de photograaf: in Eindhoven (ervan uitgaand dat dit de plaatsnaam is) vinden we in elk geval een P. H. van Bemmel, vooral bekend vanwege de verhalen rond foto’s van werken van Vincent van Gogh (zie de hyperlinks onderaan). Daarbij moet wel direct worden aangetekend dat de naam op onze CdV in gotische letters is gedrukt, terwijl dat bij online bekende voorbeelden van het werk van deze fotograaf niet het geval is. Ook lijkt er geen online match te bestaan van exact dezelfde lay-out in publiek toegankelijke collecties of marktplaatsadvertenties. Het is dus allesbehalve zeker dat het hier om dezelfde fotograaf gaat.


Krantenartikel: Het vrije volk: democratisch-socialistisch dagblad 05‑09‑1990 (Delpher)Experimenten van Van Gogh in Eindhoven met reproductietechnieken (Brabant Cultureel)

Zijdelings of misschien zelfs helemaal niet gerelateerd maar wel heel aardig:
Frits van Bemmel (3) (Soundtrack of my life)

07 januari 2025

Carte de visite, H. Sanders & Co., Groningen

Carte de visite met portret van onbekende vrouw, H. Sanders & Co., Groningen
Achterzijde van carte de visite, H. Sanders & Co., Groningen
Portret van een onbekende schone die moeiteloos de rol van Galadriel in The Lord of the Rings kan spelen. De indringende blik en de elfenooortjes zijn al aanwezig. Tekst op de achterzijde:

Photographisch Atelier H. Sanders & Co.
Groningen
Hoogstraatje E. 46,
(tussen Heere en Gelkingestraat.)

Nabestellingen en Vergrootingen van deze en andere Portretten kunnen ten allen tijde geleverd worden.
Trapp&Münch;Berlin.

H. Sanders & Co. had kennelijk meerdere vestigingen (zoals we bijvoorbeeld hier kunnen lezen). 

Op de site Zaans Erfgoed lezen we: 
Heiman Benjamin Sanders (1835‑1901) was een vooraanstaand fotograaf uit een Joodse fotografen­geslacht, gevestigd in Groningen. Vanuit zijn woonplaats aan de Stationsweg onderhield hij met zijn schoonzoon Abraham de Levie (1860‑1927) onder de naam H. Sanders & Co een filiaal. Onder die naam hadden ze ook filialen in Assen, Winschoten en Amsterdam.

Op eduardsanders.nl staat verder een zeer lezenswaardig artikel over de verschillende generaties Sanders die zich beroepsmatig bezighielden met fotografie. In de Groninger Archieven vinden we de Aanvraag van Jacobs, W. voor bouw fotoatelier op adres Hoogstraatje E 46, gedateerd ‘1886‑03‑08’. Die ‘E’ voor het huisnummer heeft mogelijk betrekking op de wijkindeling toentertijds. Het Hoogstraatje zelf heeft zelfs een eigen pagina op Wikipedia. Misschien ooit maar eens bezoeken als ik weer eens in de stad ben.

Voor wat betreft de foto, die is aangetroffen in een kringloopwinkel in Doetichem. Een uitgeklede kruispost is zoals geplaatst te vinden op The Unknown Photo (Album) Project.

06 januari 2025

Carte de visite, Otto Lisker, Schönheide i. Sachsen

Carte de visite, portret van een onbekende man. Otto Lisker, Schönheide i. Sachsen.
Achterzijde van carte de visite met adrreesgegevens van Otto Lisker, Schönheide i. Sachsen
Portret van een onbekende man met een redelijk snaakse blik. Tekst op de achterzijde: 

Otto Lisker 
Atelier für moderne Photographie und Vergrosserungen. 
Schönheide i. Sachsen. 

Die Platte bleibt für Nachbestellungen und Vergrösserungen aufbewahrt. 

Fernsprecher 6 
Café Meissner

De carte de visite is gevonden in een kringloopwinkel in Doetinchem. Over zowel Otto Lisker als Café Meissner is wel iets te vinden op Google maar niet al te veel. Deze man zal waarschijnlijk anoniem blijven.