02 april 2026

Geen registratie maar mise-en-scène

Bewerkte versie van de foto hieronder. We zien een kat door de struiken van een voortuin sluipen. De foto is bewerkt met de Hipstamatic TinType-app
In On Photography bespreekt Susan Sontag hoe foto’s altijd interpretaties zijn, nooit neutrale registraties. Een belangrijk onderdeel daarvan is dat fotografen bewust esthetische keuzes maken die een foto ouder, echter of documentair ‘waardiger’ laten lijken. Zo beschrijft ze hoe technieken worden ingezet om een beeld als het ware een patina van tijd te geven, waardoor het een vals gevoel van historische diepgang krijgt.

Sontag wijst er ook op dat moderne fotografen soms bewust grijpen naar:
• korrelige structuren
• sepia- of monochrome tinten
• vignettering
• ouderwetse kadrering
• analoge artefacten
…om een foto eruit te laten zien alsof hij uit een andere tijd komt.

Ze noemt dit een vorm van esthetische nostalgie: een verlangen naar de autoriteit van het verleden, dat vervolgens kunstmatig wordt opgeroepen.
Onbewerkte versie van de foto hierboven.  We zien een kat door de struiken van een voortuin sluipen. De kleurenfoto is gemaakt met de standaardcamera van een iPhone 13 Pro en is vervolgens bewerkt met de instelling 'Auto' in de Snapseed-app voor de iPhone.
Moeten we dan stoppen met dit soort praktijken? Dat moet iedereen natuurlijk zelf weten. Uiteindelijk levert het ook gewoon leuke plaatjes op. Maar het is wellicht verstandig om je ervan bewust te zijn wat je eigenlijk doet als je weer eens een retrofilter gebruikt. Een vals gevoel van historische diepgang blijft uiteindelijk precies dat: een vals gevoel van historische diepgang. 

Geen opmerkingen: