Opoe Zonnebloem knapt het op

Bij het zoeken naar achtergrondinformatie in Delpher dook deze leuke bijvangst op: zeventien afleveringen van de krantenstrip Opoe Zonnebloem knapt het op van een anonieme maker, gepubliceerd in het weekblad De Prinsestad: voor orde, recht en opbouw, orgaan van de Vereeniging van oud-politieke gevangenen te Delft. In Delpher is tot nu toe (mei 2026) nog maar een beperkt aantal nummers van het weekblad beschikbaar. Wellicht volgen later meer scans.

Op de site van het Stadsarchief Delft is een leerzaam artikel over De Prinsestad te vinden, waarin terloops wordt vermeld dat het archief een complete reeks van dit tijdschrift bezit. In het artikel wordt gesproken over de harde en spottende toon, die ongebruikelijk was in de over het algemeen positieve wederopbouwsfeer. “Het blad is dan ook bestemd voor een vrij specifieke doelgroep: oud-politieke gevangenen, verzetslieden die in Duitse gevangenschap zaten.” Het artikel is gebaseerd op het boek De geest van het verzet. Ex-politieke gevangenen uit ’40–’45 van Tom de Ridder (Zutphen, 2009).

De strip is vooralsnog een bescheiden raadsel. De reeks lijkt nergens gesigneerd en de uitgebreide overzichten van Lambiek over krantenstrips uit de jaren 1940–1950 bevatten geen vermelding van de titel. De gevonden reeks is, zoals gezegd, onvolledig, maar de scans volgen wel een chronologische volgorde, zodat het verhaal redelijk te volgen is. We zien veel verwijzingen naar de Duitse bezetter (bijvoorbeeld een stamhoofd dat op Göring lijkt) en naar actuele gebeurtenissen, zoals de opstand in Kamp Duindorp.

Deze opstand vond plaats in juni 1946, toen geïnterneerde NSB’ers en collaboratieverdachten in opstand kwamen tegen de slechte omstandigheden en zware dwangarbeid in het Scheveningse interneringskamp. Bewakers werden bekogeld met stenen en dakpannen, en de rellen duurden enkele dagen voordat politie en militairen de rust herstelden.

De kwaliteit van de strip is zeker vergelijkbaar met die van soortgelijke strips uit die periode. Alleen al daarom was het leuk om hier even in te duiken.

Album 1938–1943, pagina 36 en 37

Album 1938–1943, pagina 36: Oud-Beijerland

We zien foto’s van een buitengebeuren voor een groot pand. Na wat snuffelen lijkt het hier te gaan om het sportveld van de oude HBS in Oud-Beijerland. Op piershil.com is een foto te zien met de titel ‘Vanaf het sportveld van de HBS’ (1963), en aan de hand van die foto kun je mooi het torentje, het dak en de ramen vergelijken met die van het gebouw op foto 1 van pagina 36.

De vraag is wel wat de functie van het gebouw dan eigenlijk was tijdens de oorlogsjaren. Op de site van Open Monumentendag lezen we: “Het gebouw fungeerde in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog als hoofdkwartier van het Zuidfront van de Vesting Holland en na de Bevrijding werden in het gebouw tijdelijk N.S.B.’ers opgesloten.” Hierbij wordt niet expliciet vermeld wat de status van het gebouw was tijdens de oorlogsjaren. Als we evenwel 1943 als ijkjaar nemen voor deze pagina uit ons album (de andere dateringen lijken te kloppen en per slot van rekening heet het album ‘1938–1943’), dan kunnen we misschien met wat slagen om de arm concluderen dat de school tijdens de oorlog gewoon als school heeft gefunctioneerd. Maar wacht...

De website piershil.com bleek nog een mooie, maar ook wat verwarrende verrassing in petto te hebben. Op de pagina ‘1920 – De gymzaal van de HBS’ staan onderaan twee oude zwart‑witfoto’s (‘De gymzaal in 1945’). En tot mijn verbazing staat de heldin van ons album daar pontificaal op beide foto’s. Je hoeft niet eens te zoeken: ze neemt op allebei zo ongeveer de belangrijkste plek in.

Vergelijk je de kleding op beide reeksen foto’s (album versus website, dus de foto hierboven tegenover de twee hieronder), dan lijkt het er sterk op dat onze heldin zelfs precies dezelfde outfit draagt.

 

Natuurlijk kán het dat ze op twee verschillende dagen toevallig hetzelfde aan had, maar het kan ook betekenen dat één van de twee dateringen niet klopt: óf de foto’s in het album zijn niet van 1943 maar van 1945, óf de foto’s op piershil.com zijn niet van 1945 maar van 1943. Aan de andere kant: onze dame lijkt in beide reeksen inderdaad hetzelfde gekleed (wat op een verkeerde datering zou wijzen), maar de andere personen juist niet (wat weer pleit voor twee verschillende dagen). Voorlopig zijn beide opties dus goed mogelijk. Ook hier geldt: misschien komt er ooit nog voortschrijdend inzicht.

Moordenaars in Arnhem

‘Op een tuinmuur in het straatje Sint Marten is het vagelijk nog te lezen: Moordenaars. Aan de lettering is te zien dat deze tekst uit de oorlogsjaren stamt. De muur behoort bij het pand Apeldoornseweg 32, en daar was de N.S.B gevestigd.’ [Lees het hele artikel hier. Deze foto’s zijn van april 2025.]

Accent grave of accent aigu?

Als je niet weet of je een accent grave of accent aigu moet gebruiken, kun je altijd nog deze oplossing gebruiken. Let op, het is een NSB-affiche maar dat wil niet zeggen dat ik instem met het gedachtegoed van deze partij of dat gedachtegoed wil normaliseren. Het gaat me hier puur om de typografie. 

Op Wikipedia staat “Voor 1996 werd het accent grave ook wel gebruikt om korte lettergrepen te benadrukken” en inderdaad zie je dat in tekstuele uitingen van wat oudere mensen nog wel eens terug. Ik weet eigenlijk niet goed of er voor 1996 wel een strakke regel bestond – ik weet wel dat het in mijn jeugd ook al een wat verwarrende situatie was voor wat betreft de streepjes. Daarom vond ik deze oplossing eigenlijk best aardig gevonden.

Nieuw Eykenduynen: de wolfsangel van Peter Ton

Over Peter Ton en zijn graf op Nieuw Eykenduynen is al aardig wat geschreven, dus een paar hyperlinks volstaan wel:

Wikipedia-pagina
Polygoon Bioscoopjournaal weeknummer 40-37: Begrafenis Peter ton