25 maart 2025

De dood zit op het vinketouw: eerste versus tweede druk

[Dit artikel is onderdeel van een reeks. Als je hier klikt, zie je alle artikelen op een rijtje.] 

Toen ik voor het eerst las over het boekje De dood zit op het vinketouw, ben ik op zoek gegaan naar een fysiek exemplaar, maar dat bleek een stuk lastiger dan gedacht. Zoals ik al eerder schreef, heeft de site van Hans Paijmans me goed op weg geholpen, en daar ontdekte ik ook scans van het boek. Het daar gepresenteerde exemplaar blijkt de tweede druk te zijn. Totaal tegen de verwachting in is het me toch gelukt om een exemplaar van de eerste druk te bemachtigen

En er blijken verschillen te zijn tussen de twee versies. Zo heeft het omslag van de tweede druk een andere kleur dan dat van de eerste druk, zie hieronder.
De dood zit op het vinketouw, omslag eerste druk
De dood zit op het vinketouw, omslag tweede druk
Boven zie je de eerste druk, daaronder de tweede druk. De foto’s van de tweede druk hierboven en hieronder zijn afkomstig van de site van Hans Paijmans, terwijl de foto's van de eerste druk door mijzelf zijn gemaakt. De kleurverschillen zijn duidelijk zichtbaar. Waarschijnlijk zijn er een andere drukkerij en boekbinderij gebruikt. Zie ook het eerste artikel in deze reeks.

Een andere afwijking is dat in de tweede druk een afbeelding is opgenomen vóór het titelblad. Zie hieronder voor een vergelijking tussen de eerste en de tweede druk.
De dood zit op het vinketouw: titelblad eerste druk
De dood zit op het vinketouw: titelblad tweede druk met afbeelding links
De dood zit op het vinketouw: afbeelding in tweede druk die niet aanwezig is in de eerste druk
Op het eerste gezicht lijken dit de grootste verschillen. Om te achterhalen of er ook tekstuele aanpassingen zijn, zou ik beide versies naast elkaar moeten leggen – een klus die nu iets te ver voert. Misschien als ik ooit echt een paar dagen niets te doen heb.

Jezus Chitstus

Heilig Hart-beeld met prijssticker met de tekst 'Jezus Chitstus'
Gespot bij een kringloopwinkel, maart 2025.

23 maart 2025

21 maart 2025

In de roos

[Vervolg op dit blogartikel.] 

(1)
De dood zit op het vinketouw, pag. 12:

Het kamp was een visschersdorp aan de rand van de stad. Het zat als een wig tusschen de duinstrook en het afvoerkanaal geklemd. In de laatste jaren van den oorlog had de bezetter alle huizen door de bewoners doen ontruimen om er de bedieningsmanschappen van zijn bunkers en kustbatterijen in onder te brengen en zoodra de oorlog afgeloopen was en de bezettingstroepen verdwenen waren, had men het geheele dorp met een dubbel hek, van prikkeldraad omringd en er een groot kamp voor politieke gevangenen van gemaakt.

(2)

Stichting Argus: vinketouw.pdf, pag. 5:
In de roos, knipsel uit het Vrije Volk, 19-3-'49
RVO 
Documentatie 
Knipseldienst 
Vrije Volk (het) 
(19-3-’49) 

Een vriend bracht ons een boekje, dat hem in een van adres noch afzender voorziene enveloppe is toegezonden. De titel luidt: ,,De dood zit op het vinketouw”, de schrijver heet ,,Niels Jacob van Heerne”. Het boek is uitgegeven te Antwerpen bij de ons onbekende uitgeverij ,,De Duindoorn" en het is de tweede druk. Al deze bijzonderheden staan op de omslag vermeld in een kader van prikkeldraad. En ge denkt meteen: ,,Ah, weer een verhaal over het leven in een kamp”. 
Het begin van de lectuur bevestigt dit vermoeden. Het is de bekende beschrijving van het gruwelijke bestaan der gevangenen in een concentratiekamp. Maar dan komt ge aan enkele passages, die u een vaag gevoel van onbehagen geven. De beschrijving van het kamp doet sterk aan Duindorp denken, en als ge dan plotseling leest. dat een der geïnterneerden aan het Oostfront was, weet ge het plotseling: dit betreft de kampen van vandaag... 
En ge weet ook, dat dit clandestien uit België geïmporteerde lectuur is, die vermoedelijk gretig aftrek vindt bij de ex-gedetineerden. 
Het boek geeft een bedroevend beeld van de mentaliteit der geïnterneerden. Bewakers en behandeling worden met grof geschut aangevallen... In het gehele boekje ontbreekt het inzicht van de noodzaak dezer internering. Het is niet anders dan een verongelijkt gepruil en het eindigt met de dood op de vlucht van drie ,,dappere kerels" door kogels van een jeugdige bewaker... 
Zo hebben we dus weer illegale lectuur... met dit verschil: zie die toen illegaal drukwerk uitgaven, deden het met onberekenbaar gevaar voor eigen, leven voor. een edele zaak – zij die het nu doen, lopen hoogstens het risico van een lichte straf, voor een onguur gestook.


Meer context en allerlei relevante hyperlinks vind je hier.