15 november 2025

Elly, pagina 6, foto 2

[Zonder bijschrift] 
Op deze foto zien we hetzelfde koloniale woonhuis als op de vorige twee foto’s. Op de oprit staat een fraaie open auto met opvouwbare stoffen kap (waarschijnlijke datering circa 1917–1923 op basis van de carrosserievorm, de kap, de plaatsing van de koplampen en de houten spaakwielen). Oh, en als je goed kijkt, kun je nog net de chauffeur zien.

De schade aan de foto (linksboven) was al aanwezig.


Elly, pagina 6, foto 1

Onbekende vrouw in tropische tuin
[Zonder bijschrift]
We zien een koloniaal woonhuis in een tropische tuin, vermoedelijk uit de jaren 1920–1930. De compositie is zorgvuldig: het huis vormt het centrale decor, omlijst door bomen en planten, met een vrouw die rustig achter het hek staat. Dit pand kennen we al van een eerdere opname (foto 2 op pagina 5), maar hier is het scherper en vollediger in beeld gebracht. Links, onder het gedeelte met het puntdakje, bevindt zich ‘Jopie’s balcon’. Dat versterkt het vermoeden dat de vrouw op de foto Elly is, al ontbreekt helaas een bijschrift dat dit zou kunnen bevestigen.

Elly, pagina 5, foto 2

Onbekende vrouw op een balkon in een wit pand
Ellie op Jopie’s balcon
Op deze foto zien we op het eerste gezicht alleen een wit pand. Het bijschrift stuurt onze blik evenwel naar de plek waar Elly zich bevindt. Haar gestalte is helaas nauwelijks te onderscheiden: het beeld is wat vervaagd, en ook de oorspronkelijke opname lijkt niet erg scherp. Desondanks is deze foto van wezenlijk belang voor het totale beeldverhaal.

Elly, pagina 5, foto 1

Onbekende man in kantoorruimte. Bijschrift: 'Jopie's kantoor'
Jopie’s kantoor
Een sepia-getinte foto toont een man – vermoedelijk Jopie – gezeten aan een groot houten bureau in een kantoorruimte. Aan de muur hangt een kalender, net boven Jopie’s hoofd, maar de datum is helaas niet leesbaar. De sfeer van de foto is rustig en professioneel, met een vleugje koloniale of vroeg-20e-eeuwse stijl. De inrichting, het meubilair en de kleding wijzen op een periode rond 1920‑1935.
Jopie

14 november 2025

Elly, pagina 4, foto 1 en 2

Twee foto's in een fotoalbum. De foto's worden besproken in dit artikel.
Ellytje op het balcon van het huis te Kadipolo (straat Solo), geboortehuis van Alice
We zien een volledige pagina uit het fotoalbum met twee foto s van hetzelfde pand, genomen vanuit verschillende hoeken. Volgens het bijschrift is de vrouw op beide foto’s Elly, onze naamgever van dit album. Zij lijkt inderdaad de rode draad in deze reeks opnamen.

Solo is de informele naam voor Surakarta (ook gespeld als Soerakarta) op het eiland Java, ongeveer zestig kilometer ten noordoosten van Yogyakarta. De meest aannemelijke lezing van de locatie in het bijschrift is Kadipolo, een buurt (kelurahan) in Solo. Kadipolo is een historisch belangrijke wijk, onder meer bekend van het oude Rumah Sakit Kadipolo (Kadipolo-ziekenhuis), dat tot circa 1960 onafhankelijk bestond. Deze wijk wordt genoemd in meerdere lokale en historische bronnen, waaronder Wikipedia. Zie ook hier en hier voor meer informatie en zowel oude als recente foto's van RS Kadipolo.


Elly, pagina 3, foto 2

Sepiakleurige foto van onbekende olifant, kornak en Europese dames
Aan het strand bij Mount Lavinia
Ook op deze foto zien we de dames die we inmiddels kennen van de vorige twee opnames. Hun hoeden fungeren als bakens die ons door de verschillende scènes leiden. Deze keer wordt de setting bepaald door een fraaie Indische olifant met zijn kornak. Helemaal rechts zien we nog een schim, mogelijk van iemand die net het beeld in- of uitloopt. Het geheel doet denken aan een koloniaal vakantiekiekje.
Bewerkte versie van de foto boven in dit artikel

13 november 2025

Elly, pagina 3, foto 1

Onbekende dames in een luxeauto
Rondrit door Colombo
Op deze foto zien we dezelfde dames als op de vorige opname (herkenbaar aan hun flamboyante hoofddeksels), nu gezeten in een auto. En wat voor auto: een open tourer uit circa 1912‑1918. Het voertuig vertoont sterke overeenkomsten met een Renault 40CV of Type EF, maar heeft ook kenmerken van vroege Rolls‑Royce Silver Ghost- of Fiat Tipo 3-modellen. Renault en Fiat waren in die tijd goed vertegenwoordigd in de koloniën, mede dankzij hun robuuste bouw en betrouwbaarheid op tropische wegen.
Bewerkte versie van de eerste foto in dit artikel
Bewerkte uitsnede met een van de dames uit de auto

Elly, pagina 2, foto 2

Foto met als bijschrift 'voor Hotel Mount Lavinia'
Voor Hotel Mount Lavinia
Op deze foto zien we een zittende groep van een heer en vier dames voor een wit gebouw met dubbele pilaren. Op de achtergrond is een jongere persoon zichtbaar. De foto ademt een duidelijke koloniale sfeer: de mensen op de voorgrond lijken gasten, terwijl de figuur daarachter vermoedelijk een bediende is.

De naam Lavinia was aanvankelijk lastig te ontcijferen. De handgeschreven letter L heeft een zwierige, open lus, waardoor ze op het eerste gezicht ook als een h of k gelezen kan worden. Toch is de combinatie Mount Lavinia vrijwel zeker juist.
Handgeschreven notitie, waarschijnlijk 'voor Hotel Mount Lavinia'
Mount Lavinia is een kustplaats net ten zuiden van Colombo, Sri Lanka (het toenmalige Ceylon). Het beroemde Mount Lavinia Hotel was al sinds de 19e eeuw een geliefde koloniale bestemming, vooral voor reizigers en zeelieden op doorreis tussen Europa en Azië. In de jaren 1920‑1930 stond het bekend om zijn tropische elegantie en uitzicht op zee.

De naam van de regio verwijst naar de romantisch verbeelde ‘Lady Lavinia’, uit een koloniale legende rond de Britse gouverneur Sir Thomas Maitland (begin 19e eeuw). Zie hierover dit verhaal: A British Governor, a Ceylonese Dancer, and an Unforgettable Love Story.

Op de oude foto hieronder zijn duidelijk de dubbele pilaren te herkennen die we ook op onze foto zien (bron).

A View of Mount Lavinia Hotel from the Terrace – Old Ceylon Postcard
Bewerkte versie van de eerste foto boven in dit artikel

12 november 2025

Elly, pagina 2, foto 1

Onbekende vrouw wanelt over een straat
Op straat te Columbo, Port Said
Op deze sepiafoto zien we een levendig straatbeeld in een stedelijke omgeving. Een persoon, waarschijnlijk Elly van de vorige foto, loopt richting de camera, gekleed in een lange jas en hoed, met een tas in de hand.

De vermelding ‘Op straat te Columbo, Port Said’ wekt de indruk dat de foto is gemaakt in Colombo tijdens een passage of verblijf. De toevoeging ‘Port Said’ kan evenwel ook duiden op de maritieme route via het Suezkanaal, waar Port Said fungeerde als belangrijke aankomst- of doorvoerhaven. In de koloniale sfeer van het interbellum waren zowel Colombo als Port Said knooppunten in het Britse en Europese zee- en handelsnetwerk.

Handgeschreven notitie 'Op straat te Columbo, Port Said'
Dit bijschrift laat dus flink wat ruimte voor interpretatie. Hoewel we in dit stadium niet met zekerheid kunnen zeggen wat de reisroute was van de geportretteerde, plaatst deze combinatie de foto in een context van intercontinentale verbindingen en maritiem reizen in de jaren 1920‑1930.
Bewerkte versie van de foto boven in dit artikel

Elly, pagina 1, foto 1

Foto 'Elly op de huwelijksreis'
Elly op de huwelijksreis
Een zilvergelatinefoto met sepiatinten toont een rustige buitenscène onder een glazen veranda, vermoedelijk in een tuin of aan een rivier. De veranda is overdekt met een metalen pergola waarvan de balken begroeid zijn met klimplanten, die gefilterd zonlicht werpen op de stenen vloer.

Links in beeld staat een grote, dracaena-achtige plant in een donkere pot. Rechts zit een vrouw met een lichte huid in een witte blouse met hoge kraag en een donkere rok, op een rieten stoel met hoge rugleuning. Ze kijkt kalm in de camera, haar handen rusten op haar schoot. Voor haar staat een klein, rond tafeltje met een wit kleed.

Op de achtergrond is een ijzeren vakwerkbrug zichtbaar die een rivier overspant, met daarachter beboste heuvels en enkele witte gebouwen. De compositie is uitgebalanceerd: de vrouw en het tafeltje rechts, de plant links, en de brug als visuele leidraad naar de horizon.
Handgeschreven notitie 'Elly op de huwelijksreis'
Zilvergelatine-afdrukken waren de dominante techniek vanaf circa 1895 tot in de jaren 1960. Sepiatinten waren vooral populair in de periode 1910‑1940. Gezien de stijl van het album en de handgeschreven notitie ‘Elly op de huwelijksreis’ zou deze foto goed kunnen dateren uit de jaren 1920 of 1930.

De titel van deze post is ontleend aan diezelfde notitie. In het album staan meer van dergelijke handgeschreven bijschriften. Alle notities worden vermeld, al zullen niet van allemaal ook scans worden opgenomen.

Elly, inleiding

Album Elly, omslag
Album Elly – inleiding
Er is een nieuw antiek fotoalbum in mijn handen beland. Het is klein (circa 18 × 13 cm; zie de foto met balpen voor schaal), groen van kleur en bevat zo’n 35 ingeplakte foto’s. Ik geef albums graag een naam, zodat de herkomst van de verschillende foto’s makkelijk terug te vinden is. Voor dit album heb ik gekozen voor Elly, naar de eerste benoemde persoon in het album.

Op het voorste schutblad vinden we een verkopersetiket van de Adler‑Drogerie in Bad Friedrichroda, Thüringen, Duitsland. Deze zaak werd oorspronkelijk gerund door Ernst Curdt en later voortgezet door Udo Riedel (‘Nachf.’). Het etiket is gedrukt in groen en wit en bevindt zich aan de binnenzijde van het album. De winkel verkocht onder meer huishoudelijke artikelen en was actief rond 1930‑1950.
Album Elly, etiket voorste schutblad
Op de binnenkant van het achterste schutblad is een decoratief merklabel aangebracht met gestileerde motieven en de aanduiding ‘FHK AM Co.’, vermoedelijk een fabrikant van fotoalbums die actief was in de periode circa 1920‑1940. Net als op het label heeft het album een koord­binding met kwastjes, waardoor de eerste aanzet lijkt te worden gegeven tot een droste-effect maar het vervolg daarvan moeten we vooral in het hoofd van de kijker vermoeden. Het album lijkt ontworpen voor portretfoto’s of ansichtkaarten.
Album Elly, etiket achterste schutblad
De komende dagen (of weken) pak ik telkens één of meer foto’s eruit om nader te bekijken. De blogartikelen verschijnen ook in het Engels, op The Unknown Photo (Album) Project.
Album Elly, eerste fotopagina

06 november 2025

Een jabba-dabba-doe-tijd

Een foto uit een familiearchief:
Bezoekers aan het Flintstonedorp op de Scheveningnse Pier, begin jaren 1960
Op 19 april 1965 werd op de Scheveningse pier een echt Flintstonedorp geopend. De typische huizen van Bedrock waren op ware schaal nagebouwd en bezoekers konden op de foto met Fred en Barney. De serie was dan ook ongekend populair halverwege de jaren zestig.

Soerat lepas (Tjilatjap, 1945)

Uit een familiearchief:
Soerat Lepas, gecensureerd

Gevangenis/Huis van Bewaring te Tjilatjap

Vrijlatingsbewijs (soerat lepas)

Dit vrijlatingsbewijs dient ter verklaring dat de persoon genaamd
XXXXX,
registratienummer A 33/04 [?],
laatst woonachtig te Tjilatjap,
veroordeeld is door de Tihoo Hōin (opperrechter)
op 15 maart 2605 (Japans keizerlijk jaar, overeenkomend met 1945)
volgens het vonnis van de Tihoo Hōin Kita Bun In te Tjilatjap,
veroordeeld wegens diefstal onder ontbinding/opheffing,
tot een straf van gevangenisstraf (details volgen uit dossier [?] no. 577/578/579/[?]),
en is vrijgelaten op 15 maart 2605,
omdat de straf ten einde is gekomen.

Tjilatjap, 15 maart 2605

De beheerder/administrateur van de gevangenis,
(handtekening en stempel)


Toelichting – soerat lepas (Tjilatjap, 1945)
Dit document is een zogenoemde soerat lepas, letterlijk een ‘vrijlatingsbrief’, afkomstig van de gevangenis (Roemah Pendjara) in Tjilatjap (nu Cilacap, Midden-Java). Het stuk is opgemaakt tijdens de Japanse bezetting van Nederlands‑Indië (1942‑1945) en dateert van 15 maart 2605, wat overeenkomt met 1945 in de westerse jaartelling. 

De soerat lepas diende als officieel bewijs dat iemand zijn detentie had uitgezeten en weer op vrije voeten was. Zulke documenten werden vaak op dun papier gedrukt en ingevuld in het Maleis met Nederlandse invloeden. Ze behoren tot de weinige tastbare sporen van het gevangeniswezen onder Japans bestuur in Indië.

De vermelding van Tjilatjap is interessant: deze kustplaats speelde in de bezettingstijd een belangrijke rol als havenstad en als locatie van interneringskampen en gevangenissen voor zowel Indonesiërs als Europeanen.

(Fout ontdekt in de vertaling of duiding? Laat het ons weten a.u.b.)