Celestine en haar zusters

Het artikel hieronder is afkomstig van gendergeschiedenis.nl, Historica 2004 nummer 2 (ere wie ere toekomt) en wat je hieronder ziet is pagina 3 t/m 5 uit dat blad: Celestine en haar zusters, Reddingswerk van het Leger des Heils in Nederland (1890‑1900).

 

De Oliphants (2)

In 2019 plaatste ik al eens wat foto’s van de Oliphants maar toen had ik deze nog niet gezien:

Dit plaatje is afkomstig van de site Boken om Stockholm i ord och bild (Project Runeberg) en is online gezet in oktober 2022. Hoewel de foto’s sterk lijken op de eerder geplaatste portretten zijn ze zo te zien toch niet helemaal hetzelfde, dus dit is eigenlijk voor de volledigheid.

Leuk raadsel

[...] 

Another example is the photograph below, which had been placed among our images of cadets in training at Clapton Congress Hall. However, something seemed not quite right about this. We were able to recognise three of the individuals in the front row: Hugh Whatmore (fifth from the left), Frank Smith (sixth from the right) and Elwin Oliphant (fifth from the right). All three men became officers in the early 1880s but they were not in the same training session: Smith trained in 1881, Whatmore in 1882 and Oliphant in 1884.

Frank Smith was only a Salvation Army officer for ten years, resigning in 1891, so given the date Oliphant trained, the photograph could only have been taken between 1884 and 1891. Smith spent three years as National Commander of The Salvation Army in the USA from late 1884 until 1887 with Whatmore as his Aide-de-Camp, so one possibility was that the photograph was taken during that period. Yet, some investigation revealed that Oliphant was never in the United States during these years. He did, however, spend six months in 1884 as Aide‑de‑Camp to Frank Smith while Smith was in charge of the London Division, so this was another possible time period. But when we checked what Whatmore’s appointment had been during these six months, we found he was in Sweden as Aide‑de‑Camp to Major Hanna Ouchterlony. Whatmore was also abroad later in the decade when both Smith and Oliphant were in London: he served in Sweden between 1887 and 1889 and in the USA between 1889 and 1891. It seemed these three men had never been in the same country at the same time and yet here was photographic evidence that they had! 

[...]

Je leest het hele verhaal op Identifying historical photographs (International Heritage Centre blog, Salvation Army UK)

Soestbergen

Het klinkt misschien raar maar 12 juni 2021 was een mooie dag om over begraafplaats Soestbergen in Utrecht te wandelen. Schitterend licht, meestal rustig (de dodenakker ligt langs een drukke spoorlijn dus dat is relatief) en volgens mij was ik de enige bezoeker. Wel continu gezelschap gehouden door veel vogels. Een kleine selectie van de stenen.

Hanna Ouchterlony (1838-1924)

Hanna Ouchterlony, de eerste heilsoldaat in Zweden, oprichter van het Leger des Heils (FA) in Zweden en vervolgens verantwoordelijk voor de oprichting van het Leger des Heils in Noorwegen. De foto hierboven komt van agoraspeaks, de foto hieronder uit het artikel Hanna C Ouchterlony, Frälsningsofficer, van het Svenskt biografiskt lexikon (Riksarkivet).

Zo’n fraaie hoed als mw. Ouchterlony op de bovenste foto draagt, wordt in de autobiografie Het beste voor het hoogste van Célestine Oliphant-Schoch een ‘hallelujahoed’ genoemd.

Het beste voor het hoogste

Ons voedsel was Spartaansch eenvoudig. Koffie noch thee gebruikten we. Lekkers en snoeperijen waren „bederf voor de tanden”; zoo werden sterke tanden ons aller deel. Elken morgen, als wij uit de handen der Zwitserche bonne kwamen, moesten we op de ouderlijke slaapkamer op appèl komen; daar werd dan inspectie gehouden. Nagels, handen, tanden, alles werd nagezien. Ook de kleeren. Als er ergens een knoop mankeerde, zei Papa: „Als dat met een soldaat gebeurde, ging-ie in het cachot!” Ik moet nog glimlachen, als ik aans ons haar denk. Geen sprietje mocht er van ons hoofd afwijken; met in huis vervaardigde pommade werd alles glad gestreken. We zagen er dan als gladgeschoren, glimmende schapen uit. Maar alle zeven dochters hadden dikke vlechten op den rug hangen. Wel een bewijs, dat het systeem nog zoo slecht niet was!

Een stukje uit het eerste hoofdstuk (‘Toen ik een kind was’) van Het beste voor het hoogste, levensherinneringen van Célestine Oliphant-Schoch. Als je door de verouderde spelling prikt, is dit een verrassend leesbaar en goed geschreven boek. Mw. Oliphant-Schoch blijkt een onvervalst multitalent te zijn geweest. Dat zal voor een flink deel te danken zijn geweest aan de opvoeding – gouvernantes, viertalig thuisonderwijs en een strikte discipline zoals je hierboven kunt lezen. Zo’n opvoeding is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd, nu niet en toen zeker ook niet.

Het boek bevat twee foto’s, waarvan ik de eerste, van Célestine Oliphant-Schoch zelf, al kende (zie hier). De foto van W. Elwin Oliphant was nieuw voor me. Overigens is de eerste foto de S-versie van dit portret (als je je afvraagt waar ik het over heb: zie hier).

Het beste voor het hoogste, levensherinneringen van Célestine Oliphant-Schoch
Met een voorwoord van Kommandant Bouwe Vlas
Eerste druk, 4e duizendtal
Erven J. Bijleveld — Utrecht — 1933

Hadleigh Salvation Army Railways in their heyday (bijgewerkt 17 augustus 2020)

“Hadleigh Salvation Army Railways in their heyday”, afbeelding afkomstig van de Hadleigh & Thundersley Community Archive. De kaart is ook te vinden in het interessante boekje Hadleigh Salvation Army Colony Railway van H.W. Paar dat in 2018 door deze organisatie is uitgegeven. Helaas geen locatie die je momenteel even snel bezoekt.

---

Update 17 augustus:

Een paar dagen na het plaatsen van dit artikel zag ik op Twitter twee foto’s langskomen van de hedendaagse situatie. Ik vind het niet heel netjes om de foto’s hier zonder toestemming in hun volle glorie te plaatsen, dus hieronder zie je alleen een screenshot van de tweet. De foto’s zijn te vinden op de Twitter-account van @psychojography.

Een Scheveningse vrouw in dracht geeft een donatie (1947)

Op de Grote Markt staat een kerstpot van het Leger des Heils, een Scheveningse vrouw in dracht geeft een donatie
Collectie: Foto's
Identificatienr.: 5.03575
Vervaardiger: Dienst Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting
Datering: 18-12-1947
Bron: haagsgemeentearchief.nl

Leger des Heils, Binckhorstlaan, Den Haag

Selma Jacobsson

In het artikel Fotomanipulatie rond 1901 komt fotografe Selma Jacobsson aan de orde. Zij zou de foto’s hebben gemaakt van W. Elwin Oliphant en Célestine Oliphant-Schoch die o.a. via gettyimages te vinden zijn. Nu is er een erg bekende Selma Jacobsson geweest die het zelfs tot hoffotograaf heeft geschopt.

Zelfportret van de Zweedse fotografe Selma Jacobsson, via Wikipedia
Alleen levert deze Selma wel een probleempje op: ze is overleden in 1899 en volgens gettyimages zijn de foto’s van de Oliphants van 1901. Ook nu zijn er weer verschillende scenario’s mogelijk. 1) De foto is gemaakt door een andere fotografe met dezelfde naam. 2) De foto is gemaakt door de bekende Selma Jacobsson maar niet in 1901.

1) De Wikipedia-categorie Swedish women photographers vermeldt maar één Selma Jacobsson. Een zoekactie op Google levert veel leuke foto’s op (kijk maar eens hier, hier en hier*) maar geen info over een eventuele tweede fotografe. Nu is Selma Jacobsson niet een erg uitheemse naam en het zou best mogelijk zijn geweest dat er in dezelfde periode twee of meer mensen met dezelfde naam rondliepen. Twee vrouwelijke fotografen met dezelfde naam in dezelfde periode wordt al iets minder geloofwaardig.

2) Volgens gettyimages zijn de foto’s van de Oliphants vintage property of ullstein bild. Inderdaad zijn dezelfde foto’s daar ook te vinden maar er staat helemaal geen extra informatie bij, dus dat schiet niet erg op.

* De site van Rötter (din källa för släktforskning driven av Sveriges Släktforskarförbund) levert nog wel een aardige treffer op, namelijk deze:

Fotografens namn & adress - Selma Jacobsson, Fredsgatan 15, Stockholm.
År - 1899
Tryckt information på fotografiets baksida - Selma Jacobsson, Fredsgatan 15, Stockholm.

Bij de verdere info staat: Faster Greta 1899 från Frälsningsarmen, står det på baksidan. Dat is aardig, een foto van tante Greta in een uniform van het Heilsleger. Bij de commentaren staat ook nog:
Gunhild Ingeborg Margareta Greta Barkman som tillsammans med sin make Nils Granelli (1871-1918) var officerare i Frälsningsarmén. Tante Greta en haar man Nils waren dus officieren in het Zweedse Leger des Heils. Oftewel, de hoffotografe heeft in elk geval wel foto’s van mensen uit het Leger gemaakt, en dat was in 1899, het jaar dat ze is overleden en een jaar waarin de Oliphants al in Zweden woonden. Open einde.

Leven - Lieven - Loven

Een fraaie en nog niet eerder geziene foto van Célestine Oliphant-Schoch, aangetroffen in het boekje Leven - Lieven - Loven. Helaas zitten er wat kreukjes op de pagina maar dat mag de pret niet drukken. Na de eerdere ervaringen (zie het vorige blogartikel Fotomanipulatie rond 1901) is er natuurlijk wel de nodige argwaan over een aantal dingen, of eigenlijk over één ding:

Inderdaad lijkt ook deze S wat eigenaardig, maar helaas is er nog geen andere versie gevonden om te vergelijken. Wordt mogelijk vervolgd.

---

Leven - Lieven - Loven
Célestine Oliphant-Schoch
1e Duizendtal, zonder jaartal
Bureau van Handel en Uitgave, leger des Heils,
Nieuwe Achtergracht 134-138 - Amsterdam (C).

Zie ook De Oliphants

Fotomanipulatie rond 1901

In het recente blogartikel over de Oliphants stond o.a. deze foto:

Tot mijn verbazing blijkt in het boekje ’t Hart naar Boven van Célestine Oliphant-Schoch deze foto te staan:

Nu zijn er verschillende scenario’s mogelijk. Of de foto met de F van Frälsningsarmén is origineel, of die met de S van Salvation Army. Inzoomen/uitsnijden plus vergroten levert niet heel veel resultaat op.

In elk geval ben je na het zien van zoiets geneigd om verder te zoeken. En kijk eens:

De onderste foto stond te koop op een veilingsite (PicClick® DE) maar is helaas al verkocht, dus we moeten het met deze versie van lage kwaliteit doen. Maar ook hier dus een versie met een F en precies dezelfde foto met een S.

Nu is het zo dat de twee foto’s met de F te vinden zijn op bijvoorbeeld gettyimages, en die versies zijn zo fris alsof ze gisteren gemaakt zijn. Van die foto’s is ook de herkomst bekend, namelijk Photographer: Selma Jacobsson - 1901; vintage property of ullstein bild. In 1901 waren de Oliphants ook al jaren in Zweden en droegen ze dus waarschijnlijk dagelijks de F’jes. We zouden dus kunnen stellen dat die versies nieuw van een glasplaat/negatief zijn gescand en er daarom zo strak uitzien. Toch kunnen we niet helemaal zeker zijn, want juist bij de versie met de F'jes lijken er iets van kadertjes om de F’s heen te staan (maar dat zou natuurlijk ook gewoon zo in het fysieke materiaal gezeten kunnen hebben). Daar staat weer tegenover dat de S op de antieke foto van Kommandeur W. Elwin Oliphant er wat gekunsteld uitziet. Wat we sowieso kunnen stellen is dat er iemand meer dan een eeuw geleden flink aan het manipuleren is geslagen om twee nette versies van deze foto’s te maken voor verschillende markten.

---

Foto 2 uit:
’t Hart naar Boven
Célestine Oliphant-Schoch
Derde druk
Bureau van Handel en Uitgave
Leger des Heils, Amsterdam.

De Oliphants

Als je de geschiedenis van het Korps Apeldoorn van het Leger des Heils een beetje doorneemt, kom je interessante dingen tegen. Neem het echtpaar William Elwin Oliphant (zie de gedenksteen in dit blogartikel) en Célestine Oliphant-Schoch (dochter van Carl Ferdinand Schoch, zie dit blogartikel – en zuster van Cornelie Booth-Schoch). Die familielijntjes alleen zijn al de moeite waard. Het echtpaar is behoorlijk actief geweest in de beginjaren van het Leger des Heils in Nederland. In 1896 zijn ze naar Zweden verhuisd. Er zijn twee mooie foto’s van W. Elwin (zoals hij meestal genoemd wordt) en Célestine:

Fotograaf: Selma Jacobsson, 1901 (ullstein bild)

Fotograaf: Selma Jacobsson, 1901 (ullstein bild)
Op de foto’s is de F van Frälsningsarmén (de Zweedse naam van het Leger des Heils) op de kraagspiegel te zien, De foto van Célestine is ook te vinden in Gulden schooven van Gods akker, gedenkboek ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Leger des Heils in Nederland, 1887-1937. Alleen is de foto daar vreemd genoeg gespiegeld, zodat het lijkt alsof er een 7 op de kraag staat.

Hier nog een groepsfoto met W. Elwin Oliphant in het midden.

Na omzwervingen door Duitsland en Zwitserland is het echtpaar in Italië terechtgekomen. Zowel W. Elwin als Célestine is daar in 1941 overleden, hij in februari, zij in april. Daar zit vast een verhaal achter, misschien dat er eens verder gespeurd moet worden. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

---

William Elwin Oliphant (Wikipedia, Zweeds)
Celestine Oliphant (Wikipedia, Zweeds)

Verder interessant leesvoer:
Oliphant, William Elwin (Historischen Lexikon der Schweiz)
De Stichting van Generaal Booth door W. van Nes (pdf)

Zijstraatjes:
Over Louise Stratenus, die als gouvernante van het dochtertje van de Oliphants naar Zweden is meeverhuisd en die daarvoor jarenlang een relatie had met de zus van Lodewijk van Deyssel. Ook hier info over deze dame.
Bloed en Vuur in Almelo door Nico Leonard van der Woude (pdf)

Kommandeur & Frau Oliphant - Schoch, via Postkarten Schweiz | Heilsarmee Schweiz
Zie ook Fotomanipulatie rond 1901 en De Oliphants (2).

Waar ik ben, aldaar zal ook mijn dienaar zijn

Graf van Carl Ferdinand Schoch, begraafplaats Soerenseweg Apeldoorn, mei 2019
Wikipedia:

Het Leger des Heils in Nederland en België

In 1887 startte het Leger des Heils een offensief in Nederland. Drie personen speelden een belangrijke rol:

• Carl Ferdinand Schoch; gepensioneerd artillerie-officier, die zich samen met zijn vrouw (in latere jaren als kolonel) wijdde aan het werk van het Leger.
• Gerrit Juriaan Govaars; onderwijzer, die al met (uit Frankrijk van een vriend gekregen) S-en op zijn kraag liep vóór er een Leger des Heils in Nederland was.
• John K. Tyler; een Engelse ex-zeeman, die als heilsofficier de leiding van het werk in Nederland kreeg.

Op 8 mei vond de eerste evangelisatiebijeenkomst plaats in een zaal aan de Gerard Doustraat in Amsterdam. Er knielden die dag zestien mannen en vrouwen neer aan de zondaarsbank. In september van datzelfde jaar reikte commissioner Smith in Amsterdam de vlag uit aan een korps van meer dan honderd heilssoldaten. Na een jaar waren er al zeven korpsen, ondanks de grote tegenstand die hier en daar werd ondervonden.

België volgde in 1889.

---

Te Apeldoorn is, 79 jaar oud. overleden de heer Carl Ferdinand Schoch, luitenant-kolonel van het Leger des Heils. Ongeveer dertig jaar geleden richtte de heer Schoch tot het Leger des Heils in Engeland het verzoek de organisatie naar Nederland over te brengen. Dit geschiedde in Mei 1887; en van dit tijdstip af was de heer Schoch hier te lande voor het Leger werkzaam.
In populariteit evenaarde hij hier te lande, zoo schrijft men ons, den stichter van het Leger des Heils, wijlen generaal William Booth. En in zekeren zin kan men kolonel Schoch beschouwen als den „vader” van het Leger des Heils in Nederland.

(Leeuwarder Courant, 13-03-1917)

---

Zie ook:
Foto-impressie begraafplaats Soerenseweg, Apeldoorn (1/3)
Foto-impressie begraafplaats Soerenseweg, Apeldoorn (2/3)
Foto-impressie begraafplaats Soerenseweg, Apeldoorn (3/3)
(blogartikelen uit oktober 2017)

Bloed en Vuur in Apeldoorn

Leger des Heils, Korps Apeldoorn:

Een van de symbolen van het Leger is de Crest.

De stralende zonnefiguur verbeeldt het licht en vuur van de Heilige Geest. Het kruis is het verzoenend teken door Christus' sterven. De letter 'S' komt van het Engelse 'Salvation', dat 'redding' of 'heil' betekent. De twee zwaarden symboliseren de heilsstrijd. De zeven kogels vormen zeven heilswaarheden van het evangelie:

1. De Bijbel wordt aanvaard als richtlijn voor Christelijk geloof en leven
2. Geloof in één God, Vader, Zoon en Heilige Geest, drie personen in één God
3. Geloof in Jezus Christus, waarachtig God en waarachtig mens
4. Alle mensen zijn zondaars, aanvaarding van de erfzonde
5. Jezus Christus is de Verzoener van de mensheid
6. Bekering tot God, geloof in de Heer Jezus Christus en wedergeboorte door de Heilige Geest zijn nodig voor verlossing
7. Geloof in het algemeen oordeel aan het einde van de wereld, eeuwige vreugde van de rechtvaardigen en eindeloze straf van de goddelozen.

De kroon is de gloriekroon die God beloofd heeft aan degenen die Hem trouw dienen.

---

Don't forget the Salvation Army (My doughnut girl)

Bron: Don't forget the Salvation Army; My doughnut girl

Zie ook: History of the Donut Girls
National Doughnut Day

Salvation Lassie of Mine

Bron: 98-year-old sheet music donated to Salvation Army

Onbekende heilsoldaten met muziekinstrumenten

Studiofoto van onbekende heilsoldaten met muziekinstrumenten. Datum onbekend. De foto is op karton geplakt, dus eventuele informatie op de achterkant is onbereikbaar.
Kruispost: The Unknown Photo (Album) Project.

Heilslegers voeren oorlog (1974)

Bron: De Telegraaf, 30-11-1974

(Nederlands) Leger des Heils

Leger des Heils deelt weer Kerstpakjes uit
# In het maatschappelijk centrum van het Nederlands Leger des Heils in de Groninger Poelestraat zijn gisteravond de traditionele kerstpakketten aan de wat minder bedeelde gezinnen in deze stad uitgereikt. In totaal schonk het Leger des Heils 340 levensmiddelenpakketten. Daarnaast zijn ook nog zo'n 200 fruitschalen bij zieken en eenzamen bezorgd. Op de foto: Kapitein Staal (rechts) van het Leger des Heils overhandigt de pakketten.

Bron: Nieuwsblad van het Noorden, 23-12-1975

---

Het onderscheid tussen de twee legers is voor het publiek altijd minimaal geweest. Ook in de krant was het onderscheid tussen het Leger des Heils en het Nederlands Leger des Heils ver te zoeken. In de archieven vind je dan ook veel ingezonden brieven van mensen die op het verschil tussen de twee organisaties wijzen.