Elly, pagina 2, foto 1

Op straat te Columbo, Port Said

Op deze sepiafoto zien we een levendig straatbeeld in een stedelijke omgeving. Een persoon, waarschijnlijk Elly van de vorige foto, loopt richting de camera, gekleed in een lange jas en hoed, met een tas in de hand.

De vermelding ‘Op straat te Columbo, Port Said’ wekt de indruk dat de foto is gemaakt in Colombo tijdens een passage of verblijf. De toevoeging ‘Port Said’ kan evenwel ook duiden op de maritieme route via het Suezkanaal, waar Port Said fungeerde als belangrijke aankomst- of doorvoerhaven. In de koloniale sfeer van het interbellum waren zowel Colombo als Port Said knooppunten in het Britse en Europese zee- en handelsnetwerk.

Dit bijschrift laat dus flink wat ruimte voor interpretatie. Hoewel we in dit stadium niet met zekerheid kunnen zeggen wat de reisroute was van de geportretteerde, plaatst deze combinatie de foto in een context van intercontinentale verbindingen en maritiem reizen in de jaren 1920‑1930.

Elly, pagina 1, foto 1

Elly op de huwelijksreis

Een zilvergelatinefoto met sepiatinten toont een rustige buitenscène onder een glazen veranda, vermoedelijk in een tuin of aan een rivier. De veranda is overdekt met een metalen pergola waarvan de balken begroeid zijn met klimplanten, die gefilterd zonlicht werpen op de stenen vloer.

Links in beeld staat een grote, dracaena-achtige plant in een donkere pot. Rechts zit een vrouw met een lichte huid in een witte blouse met hoge kraag en een donkere rok, op een rieten stoel met hoge rugleuning. Ze kijkt kalm in de camera, haar handen rusten op haar schoot. Voor haar staat een klein, rond tafeltje met een wit kleed.

Op de achtergrond is een ijzeren vakwerkbrug zichtbaar die een rivier overspant, met daarachter beboste heuvels en enkele witte gebouwen. De compositie is uitgebalanceerd: de vrouw en het tafeltje rechts, de plant links, en de brug als visuele leidraad naar de horizon.

Zilvergelatine-afdrukken waren de dominante techniek vanaf circa 1895 tot in de jaren 1960. Sepiatinten waren vooral populair in de periode 1910‑1940. Gezien de stijl van het album en de handgeschreven notitie ‘Elly op de huwelijksreis’ zou deze foto goed kunnen dateren uit de jaren 1920 of 1930.

De titel van deze post is ontleend aan diezelfde notitie. In het album staan meer van dergelijke handgeschreven bijschriften. Alle notities worden vermeld, al zullen niet van allemaal ook scans worden opgenomen.

Elly, inleiding

Album Elly – inleiding

Er is een nieuw antiek fotoalbum in mijn handen beland. Het is klein (circa 18 × 13 cm; zie de foto met balpen voor schaal), groen van kleur en bevat zo’n 35 ingeplakte foto’s. Ik geef albums graag een naam, zodat de herkomst van de verschillende foto’s makkelijk terug te vinden is. Voor dit album heb ik gekozen voor Elly, naar de eerste benoemde persoon in het album.

Op het voorste schutblad vinden we een verkopersetiket van de Adler‑Drogerie in Bad Friedrichroda, Thüringen, Duitsland. Deze zaak werd oorspronkelijk gerund door Ernst Curdt en later voortgezet door Udo Riedel (‘Nachf.’). Het etiket is gedrukt in groen en wit en bevindt zich aan de binnenzijde van het album. De winkel verkocht onder meer huishoudelijke artikelen en was actief rond 1930‑1950.

Op de binnenkant van het achterste schutblad is een decoratief merklabel aangebracht met gestileerde motieven en de aanduiding ‘FHK AM Co.’, vermoedelijk een fabrikant van fotoalbums die actief was in de periode circa 1920‑1940. Net als op het label heeft het album een koord­binding met kwastjes, waardoor de eerste aanzet lijkt te worden gegeven tot een droste-effect maar het vervolg daarvan moeten we vooral in het hoofd van de kijker vermoeden. Het album lijkt ontworpen voor portretfoto’s of ansichtkaarten.

De komende dagen (of weken) pak ik telkens één of meer foto’s eruit om nader te bekijken. De blogartikelen verschijnen ook in het Engels, op The Unknown Photo (Album) Project.

Kruidvat-camera met Rollei Superpan 200 (bis)

En zo blijkt een camera van een paar euro ineens een soort favoriet. 

Volgende halte is kleurenfilm.

Hipstamatic: Eiko + Cheshire

Een jabba-dabba-doe-tijd

Een foto uit een familiearchief:

Op 19 april 1965 werd op de Scheveningse pier een echt Flintstonedorp geopend. De typische huizen van Bedrock waren op ware schaal nagebouwd en bezoekers konden op de foto met Fred en Barney. De serie was dan ook ongekend populair halverwege de jaren zestig.

Soerat lepas (Tjilatjap, 1945)

Uit een familiearchief:

Gevangenis/Huis van Bewaring te Tjilatjap

Vrijlatingsbewijs (soerat lepas)

Dit vrijlatingsbewijs dient ter verklaring dat de persoon genaamd

XXXXX,

registratienummer A 33/04 [?],

laatst woonachtig te Tjilatjap,

veroordeeld is door de Tihoo Hōin (opperrechter)

op 15 maart 2605 (Japans keizerlijk jaar, overeenkomend met 1945)

volgens het vonnis van de Tihoo Hōin Kita Bun In te Tjilatjap,

veroordeeld wegens diefstal onder ontbinding/opheffing,

tot een straf van gevangenisstraf (details volgen uit dossier [?] no. 577/578/579/[?]),

en is vrijgelaten op 15 maart 2605,

omdat de straf ten einde is gekomen.

Tjilatjap, 15 maart 2605

De beheerder/administrateur van de gevangenis,
(handtekening en stempel)

Toelichting – soerat lepas (Tjilatjap, 1945)

Dit document is een zogenoemde soerat lepas, letterlijk een ‘vrijlatingsbrief’, afkomstig van de gevangenis (Roemah Pendjara) in Tjilatjap (nu Cilacap, Midden-Java). Het stuk is opgemaakt tijdens de Japanse bezetting van Nederlands‑Indië (1942‑1945) en dateert van 15 maart 2605, wat overeenkomt met 1945 in de westerse jaartelling. 

De soerat lepas diende als officieel bewijs dat iemand zijn detentie had uitgezeten en weer op vrije voeten was. Zulke documenten werden vaak op dun papier gedrukt en ingevuld in het Maleis met Nederlandse invloeden. Ze behoren tot de weinige tastbare sporen van het gevangeniswezen onder Japans bestuur in Indië.

De vermelding van Tjilatjap is interessant: deze kustplaats speelde in de bezettingstijd een belangrijke rol als havenstad en als locatie van interneringskampen en gevangenissen voor zowel Indonesiërs als Europeanen.

(Fout ontdekt in de vertaling of duiding? Laat het ons weten a.u.b.)

OWARI – The Art of Coping

stevenskerk.nl: 

“OWARI – The Art of Coping is een project van componist en theatermaker Dyane Donck: een muzikale belevingsroute tussen tentoonstelling en voorstelling in. OWARI bestaat uit negen installaties / scènes, die verspreid staan door de kerk waarin bezoekers - met een hoofdtelefoon op - vrij kunnen dwalen. Het Japanse woord owari betekent ‘einde’. OWARI verkent de grens tussen verlies en veerkracht, en onderzoekt hoe we ons staande houden als de wereld wankelt.” 

Maandag 3 november 2025 t/m zondag 30 november 2025, 11:00 - 16:00 uur.

Door de jaren heen

Twee portretten van een onbekende man

We hebben twee studioportretten van Atelier Burgers, Steenstraat 84 in Arnhem. De foto’s komen niet alleen uit dezelfde studio, maar vertonen ook sterke overeenkomsten, dus we hebben ze naast elkaar gelegd om ze beter te kunnen vergelijken. Op basis van gezichts­kenmerken, houding en fotografische stijl lijkt het zeer waarschijnlijk dat het om dezelfde persoon gaat, met een verschil van enkele jaren tussen de opnames.

Beide portretten tonen een jonge man met een stevige kaaklijn, rechte neus, smalle lippen en licht uitstaande oren. Zijn haar is kort, golvend en staat iets omhoog. Op beide foto’s is het kapsel vrijwel identiek gestyled. Ook zien we op beide beelden dezelfde serieuze, directe blik naar de camera: in beide gevallen een ontspannen maar zelfbewuste pose. De lichaamsbouw is slank tot atletisch, met vergelijkbare schouderbreedte en armhouding.

Links zien we een eenvoudiger, enkelrijig pak met twee knopen en een bescheiden stropdas; rechts een chiquer, dubbelrijig pak met vier knopen, pochet en een iets bredere das. Dit wijst op een latere mode, circa 1925‑1930.

Op de achterkant vinden we de bekende ansichtkaartdruk en, zoals al gemeld, de studionaam Atelier Burgers, Steenstraat 84, Arnhem. Dit fotografisch atelier was actief in de eerste helft van de 20e eeuw, vermoedelijk vanaf de jaren 1910 tot in de jaren 1930. Er zijn meerdere portret­kaarten en studio­foto’s bewaard gebleven met deze naam, maar gedetailleerde biografische gegevens over de fotograaf ontbreken vooralsnog.

Op platforms als Delcampe.net en Catawiki duiken af en toe portretkaarten op met de vermelding Atelier Burgers, Arnhem. Ook in kranten uit die periode is het atelier duidelijk aanwezig:

1. Arnhemsche Courant, 20‑08‑1921 

2. Arnhemsche Courant, 03‑03‑1922 

3. Arnhemsche Courant, 29‑02‑1924

Hemelpost, Rosorum, Zevenaar, 2 november 2025

Begraafplaats Rosorum, Zevenaar, 2 november 2025.

Zie ook Brievenbus voor hemelpost op Rosorum.

Aanwijsplaten (627)

Meer aanwijsplaten

Uit het atelier van de weduwe

Portret van een onbekende vrouw

We zien een studioportret van een vrouw, staand en frontaal afgebeeld, in een sobere donkere jurk met hooggesloten kraag en een lichtgekleurde strik. Haar haar is strak naar achteren gekamd en haar blik is gericht op de camera. De foto is sterk vervaagd: gelaatstrekken en details zijn nog net zichtbaar, maar het beeld is verzonken in sepia en slijtage. De randen zijn afgerond en vertonen vlekken en verkleuring, verspreid over het oppervlak.

De achterzijde vermeldt in sierlijke typografie:

Wed. J. van Koningsveld
Photographisch Atelier Zutphen
(Zaadmarkt hoek Kerkstraatje)
en
Deventer

Dit duidt op een opname uit het atelier van een vrouwelijke fotograaf (een zeldzaamheid in die tijd) en plaatst het beeld stevig in de context van de late 19e eeuw.

Online is de weduwe ook te vinden onder de naam Veuve J. van Koningsveld. Er zijn sowieso aardig wat foto’s van haar hand bekend, maar er bestaat nog geen onomstotelijke, online bron die ‘Wed. J. van Koningsveld’ koppelt aan de locatie ‘Zaadmarkt hoek Kerkstraatje’ in Zutphen. Of we lezen het niet helemaal goed, of de weduwe heeft hier slechts kort gewerkt, of de bronnen bestaan wel maar zijn nog niet gedigitaliseerd. In elk geval levert deze blogpost voortaan een treffer op voor het geval een toekomstige onderzoeker een soortgelijk tijdsdocument tegenkomt als het onze.

Voor de datering is nog aardig dat op fotografen.nl bij onze fotografe de periode ‘Zutphen 1886‑1889’ wordt vermeld. Dat is op zich een vrij beperkte werkperiode.

‘Wed. J. van Koningsveld’ verwijst natuurlijk naar de weduwe van J. van Koningsveld. Jacobus van Koningsveld (Deventer, 4 maart 1824 – Den Haag, 30 juli 1866) was een Nederlandse kunstschilder en fotograaf. Op Wikipedia staat mooi: “Zijn weduwe zette na zijn overlijden de zaak voort.” Maar had die dame zelf geen naam?

Het gaat hier om Lucie Blachet (1828‑1907). Op Wikitree is een korte biografische schets te vinden, plus een afbeelding van een krantenartikel waarin beide namen officieel aan elkaar worden gekoppeld.

Er is voor zover bekend geen bewaard gebleven portretfoto van Lucie van Koningsveld-Blachet zelf, maar ze wordt wel erkend als een van de eerste vrouwelijke fotografen in Nederland. Haar naam komt voor in biografische bronnen, maar tot nu toe zonder visuele documentatie. Lucie van Koningsveld-Blachet was de grootmoeder van Loes van Groningen.

Op de Zaadmarkt in Zutphen bevinden zich twee panden die in aanmerking komen voor de aanduiding 'hoek Kerkstraatje', namelijk nummer 98A (gebouwd in 1700) en 100 (het zogenaamde Ten Broeck Huis, gebouwd in 1600). Over de gebouwen zelf is veel te vinden, over de geschiedenis ervan wel iets maar niet veel, en over vorige bewoners vooralsnog nagenoeg niets. Maar alles is een work in progress dus we kijken over een paar jaar misschien nog wel eens.

Bron: Google Street View, jul 2025.

Zie ook: 

Collectie Gelderland > foto met adressering Zutphen, Saadmarkt. 

Wikimedia Commons > foto met adressering Zutphen, Zaadmarkt.

Events, dear boy, events

Portret van een onbekend stel

Studioportret van een jong stel, vermoedelijk op hun trouwdag, genomen in een binnenstudio met gedecoreerde achtergrond. De man staat in donker kostuum met witte strik en handschoenen; de vrouw zit in een licht mantelpak met clochehoed, witte kousen en Mary Jane-schoenen. Ze houdt een royaal bruidsboeket vast, deels verpakt in decoratief papier of een ander semitransparant materiaal, zoals tule.

Wat opvalt, is dat de man een gebruind uiterlijk heeft, wat op een beroep in de buitenlucht zou kunnen wijzen. Bij nadere beschouwing lijkt het boeket enigszins te zijn gaan schuiven: enkele bloemen hangen losjes naar voren en met name het snijgroen is aan het verzakken, alsof het de fotosessie nét niet heeft gehaald. Eigenlijk geeft dit het portret een levendige, haast documentaire kwaliteit.

De foto is sepia-getint en ongesigneerd. Gezien de kledingstijl en fotografische techniek dateert het beeld vermoedelijk uit de periode 1928‑1932. De herkomst is onbekend.

Als we de toestand van de achterkant in ogenschouw nemen, kunnen we waarschijnlijk wel stellen dat deze foto enige tijd aan een muur of iets dergelijks geplakt is geweest. Na verwijdering heeft dit een welhaast abstract kunstwerk opgeleverd. Zie hieronder.

Toko Mas Horloge Hoa Hoeng

Uit een familiearchief:

Bij benadering:

Goud- en horlogewinkel Hoa Hoeng, Kramatplein 66 D, Senen, Batavia‑C.

Verkoop en vervaardiging van gouden sieraden en horloges in moderne stijlen.

Werk en kwaliteit gegarandeerd goed. Redelijke prijzen.

Garantieverklaring (in het Chinees) voor drie maanden op aankoop of reparatie.

Gezien de context (een bon van een juwelier) is het bedrag van ƒ 75 heel aannemelijk: voor die tijd was dit een aanzienlijk maar niet buitensporig bedrag voor een gouden sieraad of een goed horloge. De kwitantie is mogelijk uit de jaren 1930‑1940 maar in elk geval van vóór 1949.



Het bedrag à ƒ 75 in 1938 zou nu ongeveer uitkomen op 700 à 800 euro.

Daarheen en weer terug

Portret van een gezelschap in een tuin

Op deze foto zien we vier personen in wat een deftige tuin lijkt te zijn, rond een tafel met een bloemenvaas en een fontein op de achtergrond. Twee vrouwen zitten aan weerszijden van het tafeltje, terwijl een jongere man links op een ligstoel zit en een oudere man rechts achter het gezelschap staat. De kleding is formeel: de mannen dragen driedelige pakken met dassen, de vrouwen lange japonnen met ruches en kanten details. Voor de tafel ligt een hond, mogelijk van het gezelschap zelf.

De opname is waarschijnlijk gemaakt tussen 1875 en 1885, gezien de stijl van de kleding en de opbouw van het tafereel. Het is een buitenopname, wat in deze periode nog vrij bijzonder was. De fotografen waren de Thompson Brothers, gevestigd aan 11 Camden Square, Peckham S.E., destijds een wijk in zuidoost-Londen. De toevoeging ‘S.E.’ stond toen al voor het postdistrict South East London, waardoor het niet nodig was ‘London’ te vermelden.

Op de achterzijde is in handschrift te lezen: Jan Bouwkamp, Eerbeek. Het is onduidelijk of dit de naam van een van de geportretteerden is, of van een latere eigenaar van de foto. Tot nu toe is er geen directe link gevonden tussen een Jan Bouwkamp en Eerbeek, maar de vermelding suggereert in elk geval een Nederlandse connectie. Misschien familie of vrienden die in Londen woonden of reisden?

Voor een hedendaags publiek kan de adressering 11 Camden Square, Peckham S.E. wat vreemd of verwarrend aandoen. Tegenwoordig ligt Camden Square immers in North London, terwijl Peckham juist in het zuidoosten van de stad ligt, op flinke afstand van elkaar. In de 19e eeuw kwamen echter vaker gelijkluidende straatnamen in verschillende Londense wijken voor, en werd de toevoeging S.E. (South East) gebruikt om het betreffende stadsdeel aan te duiden. Het lijkt er dus op dat dit Camden Square destijds een kleinere, lokale straat in Peckham was, en niet de bekende locatie in het huidige stadsdeel Camden.

Na enig zoeken blijkt dat Camden Square, SE15, Peckham inderdaad voorkomt in een online straatnamenlijst, met de opmerking: Camden Square appears on maps between 1860 and 1900 (Peckham). Daarmee is die onduidelijkheid in elk geval weggenomen.